Τζον Ντάβισον Ροκφέλερ: Ο πλουσιότερος άνθρωπος της σύγχρονης ιστορίας

Αν ζούσε σήμερα και βρισκόταν στην ακμή της επιχειρηματικής του δραστηριότητας, ο Τζον Ντάβισον Ροκφέλερ θα είχε περιουσία που θα ξεπερνούσε τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια. Μια περιουσία τόσο τεράστια που δύσκολα μπορεί κανείς να τη συλλάβει. Δεν είναι τυχαίο ότι θεωρείται ο πλουσιότερος άνθρωπος της σύγχρονης ιστορίας.

Γεννημένος το 1839 στη Νέα Υόρκη, ο Ροκφέλερ μεγάλωσε σε ένα φτωχικό και πολυμελές σπίτι. Ήταν το δεύτερο από τα έξι παιδιά της οικογένειας. Ο πατέρας του, Γουίλιαμ «Μπιλ» Ροκφέλερ, ήταν ένας εκκεντρικός χαρακτήρας: άλλοτε παρουσιαζόταν ως ξυλοκόπος, άλλοτε ως πλανόδιος θεραπευτής που πωλούσε ελιξίρια και γιατρικά. Ήταν ένας άνθρωπος χωρίς σταθερές αρχές, που ζούσε με τους δικούς του όρους και δεν δίσταζε να ξεγελά ακόμα και την οικογένειά του – ισχυριζόμενος πως έτσι τους προετοιμάζει για τη σκληρή πραγματικότητα της ζωής.

Σε αντίθεση, η μητέρα του Ελίζα, γυναίκα σκωτοϊρλανδικής καταγωγής, υπήρξε το στήριγμα της οικογένειας. Ήρεμη, αυστηρή και πιστή, δίδαξε στον νεαρό Τζον την αξία της οικονομίας, της αυτάρκειας και του αυτοελέγχου. Ένα από τα μαθήματά της, «η άσκοπη σπατάλη γεννά την απελπισία», αποτυπώθηκε βαθιά στη νοοτροπία του Ροκφέλερ.

Ο Ροκφέλερ ξεκίνησε τη διαδρομή του στον κόσμο των χρημάτων πουλώντας πατάτες και γαλοπούλες. Σύντομα, με τις πρώτες του οικονομίες άρχισε να δανείζει μικροποσά με τόκο στους γείτονες, ένδειξη της επιχειρηματικής του ευφυΐας από μικρή ηλικία αλλά και του πάθους του για το χρήμα. Παρά τις δυσκολίες, κατάφερε να συγκεντρώσει κεφάλαιο και να εργαστεί ως λογιστής μέχρι που, το 1863, ίδρυσε το πρώτο του διυλιστήριο πετρελαίου στο Κλίβελαντ.

Η εταιρεία που άλλαξε τον κόσμο

Τζον Ντάβισον Ροκφέλερ - Standard Oil — Πηγή φωτογραφίας: pexels.com

Η ίδρυση της Standard Oil, λιγότερο από μία δεκαετία αργότερα, έμελλε να αλλάξει τον κόσμο. Η εταιρεία εξελίχθηκε γρήγορα σε μονοπώλιο, κυριαρχώντας στην αγορά πετρελαίου των ΗΠΑ και ελέγχοντας σχεδόν όλη τη ροή του «μαύρου χρυσού». Η τεράστια επιτυχία συνοδεύτηκε από αμφισβήτηση και νομικές αντιπαραθέσεις, αλλά τα οικονομικά του Ροκφέλερ εκτοξεύτηκαν. Κάποια στιγμή είχε σε ρευστό περισσότερα από 40 εκατομμύρια δολάρια, ένα εξωφρενικό ποσό για την εποχή.

Ως επενδυτής και τραπεζίτης, διεύρυνε τις δραστηριότητές του σε πολλούς τομείς: μεταφορές, σιδηρομεταλλεύματα, και χρηματοοικονομικές αγορές. Μέχρι τα 50 του, ήταν ήδη ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο.

Ωστόσο, η τεράστια επιρροή της Standard Oil προκάλεσε την παρέμβαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Το 1911, με μια ιστορική απόφαση, η εταιρεία διασπάστηκε σε 34 μικρότερες, με σκοπό την επαναφορά του ανταγωνισμού στην αγορά. Παρ’ όλα αυτά, ο Ροκφέλερ, που εξακολουθούσε να κατέχει μετοχές σε αυτές τις νέες εταιρείες, όχι μόνο δεν ζημιώθηκε αλλά αύξησε την περιουσία του ακόμη περισσότερο.

Δύο χρόνια αργότερα, αποσύρθηκε από την ενεργό επιχειρηματική δράση και αφιερώθηκε στη φιλανθρωπία. Ίδρυσε το Ίδρυμα Ροκφέλερ με αρχικό κεφάλαιο 100 εκατομμύρια δολάρια, με σκοπό «την προώθηση της ευημερίας της ανθρωπότητας». Αν και πολλοί αμφισβήτησαν τις προθέσεις του -υποστηρίζοντας ότι επεδίωκε φορολογικά οφέλη ή καλλιέργεια θετικής εικόνας- η συμβολή του στην ιατρική, την εκπαίδευση και την έρευνα ήταν σημαντική.

Ο Τζον Ντ. Ροκφέλερ πέθανε το 1937, λίγο πριν συμπληρώσει τα 98 του χρόνια. Άφησε πίσω του μια ανυπολόγιστη κληρονομιά. Μια οικονομική αυτοκρατορία, μια φιλανθρωπική παράδοση και τη φήμη ενός ανθρώπου που, αν και σπάνια εμφανιζόταν δημόσια, μιλούσε ηχηρά μέσα από τις πράξεις του και τις επιχειρήσεις του.