Οι ΗΠΑ διπλασιάζουν τους δασμούς σε χάλυβα και αλουμίνιο. Ποιες ελληνικές επιχειρήσεις επηρεάζονται και τι σημαίνει αυτό για τις εξαγωγές μετάλλων

Η απόφαση του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να διπλασιάσει τους δασμούς σε εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου από 25% σε 50% φέρνει νέες προκλήσεις για την παγκόσμια μεταλλουργία και ιδιαίτερα για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις. Τα νέα μέτρα τίθενται σε ισχύ από 4 Ιουνίου 2025 και αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου προστατευτισμού της αμερικανικής βιομηχανίας.

Αν και οι άμεσες εξαγωγές ελληνικών μεταλλικών προϊόντων στις ΗΠΑ είναι περιορισμένες, οι επιπτώσεις αυτών των δασμών ενδέχεται να είναι σημαντικές για αρκετές ελληνικές επιχειρήσεις.

Εταιρείες που ενδέχεται να επηρεαστούν

1. Μυτιληναίος (Mytilineos Holdings): Η εταιρεία διαθέτει την “Αλουμίνιον της Ελλάδος”, μια από τις μεγαλύτερες παραγωγικές μονάδες αλουμινίου στην Ευρώπη. Αν και οι άμεσες εξαγωγές στις ΗΠΑ είναι περιορισμένες, η αύξηση των δασμών μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς τιμές και τη ζήτηση, επηρεάζοντας έμμεσα τις δραστηριότητες της εταιρείας.

2. ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ (ElvalHalcor): Μέλος του ομίλου Viohalco, η εταιρεία είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς προϊόντων αλουμινίου και χαλκού στην Ευρώπη. Οι δασμοί μπορεί να επηρεάσουν τις εξαγωγές της, είτε άμεσα είτε μέσω της ανακατανομής της παγκόσμιας ζήτησης.

3. Alumil: Με έδρα στην Ελλάδα και παρουσία σε πάνω από 20 χώρες, η Alumil εξάγει προϊόντα αλουμινίου, όπως κουφώματα και αρχιτεκτονικά συστήματα. Αν και οι άμεσες εξαγωγές στις ΗΠΑ είναι περιορισμένες, οι δασμοί μπορεί να επηρεάσουν την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της σε άλλες αγορές.

4. ETEM: πρώην μέλος του ομίλου Βιοχάλκο και τώρα στα χέρια του Γιάννη Καντωνια της COSMOS ALLUMINIUM. Μια από τις κορυφαίες εταιρείες παραγωγής προφίλ αλουμινίου και αρχιτεκτονικών συστημάτων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με παρουσία σε περισσότερες από 20 χώρες και εξαγωγές που υπερβαίνουν το 70% της παραγωγής της.

5. SUNLIGHT (Olympia Group): Ειδικεύεται στην παραγωγή μπαταριών και ενεργειακών συστημάτων. Αν και δεν εξάγει άμεσα χάλυβα ή αλουμίνιο, οι δασμοί μπορεί να επηρεάσουν το κόστος των πρώτων υλών και, κατ’ επέκταση, την παραγωγή της.

6. ΤΙΤΑΝ (Titan Cement): Αν και κύρια δραστηριότητα της είναι η παραγωγή τσιμέντου, η εταιρεία χρησιμοποιεί χάλυβα και αλουμίνιο σε διάφορες φάσεις της παραγωγής και των κατασκευών. Οι δασμοί μπορεί να αυξήσουν το κόστος των πρώτων υλών.

Ευρωπαϊκή αντίδραση και ενδεχόμενες κλιμακώσεις

Η αύξηση των δασμών από τις ΗΠΑ έχει προκαλέσει ανησυχία σε διεθνές επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της απειλώντας μάλιστα με αντίμετρα, που μπορεί να οδηγήσουν σε νέο εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ–ΕΕ.

Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε άμεσα στην εξαγγελία του Ντόναλντ Τραμπ για την αύξηση των δασμών εισαγωγής χάλυβα και αλουμινίου στο 50%, εκφράζοντας επισήμως τη «βαθιά της λύπη» και κάνοντας λόγο για μονομερή εμπορική ενέργεια που διαταράσσει τις σχέσεις με τους εταίρους της.

Τι εξετάζει η Κομισιόν

• Αντίμετρα με βάση τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), δηλαδή την επιβολή ισοδύναμων εμπορικών φραγμών σε αμερικανικά προϊόντα

• Διαβουλεύσεις σε επίπεδο G7 και ΕΕ–ΗΠΑ, για να αποφευχθεί νέα κλιμάκωση

• Ειδικά μέτρα στήριξης ευρωπαϊκών εξαγωγικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στον κλάδο της μεταλλουργίας και της αυτοκινητοβιομηχανίας που πλήττονται περισσότερο

Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι τέτοιου είδους μέτρα παραβιάζουν τη δέσμευση ΗΠΑ–ΕΕ για «Zero Tariff Deal» (συμφωνία χωρίς δασμούς), και επιβαρύνουν περαιτέρω ένα ήδη τεταμένο παγκόσμιο εμπορικό περιβάλλον.

Πιθανά σενάρια

• Νέος γύρος εμπορικού πολέμου ΕΕ–ΗΠΑ, με στοχευμένους δασμούς σε αμερικανικά αγροτικά και βιομηχανικά προϊόντα

• Καθυστέρηση ή πάγωμα εμπορικών διαπραγματεύσεων (π.χ. στο πλαίσιο του Συμβουλίου Εμπορίου και Τεχνολογίας ΕΕ–ΗΠΑ – TTC)

• Διατάραξη εφοδιαστικών αλυσίδων, με αύξηση κόστους και αβεβαιότητα για ευρωπαϊκές εταιρείες που εξαρτώνται από αμερικανικές πρώτες ύλες ή τεχνολογίες

Εναλλακτικές αγορές-διέξοδοι για τις ελληνικές μεταλλουργικές εταιρείες

Οι ελληνικές εταιρείες που εξάγουν ή χρησιμοποιούν αυτά τα μέταλλα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο ανταγωνισμό σε άλλες αγορές ή αυξημένο κόστος παραγωγής.

Σε αυτό το περιβάλλον έντασης, οι ελληνικές επιχειρήσεις που επηρεάζονται από την αύξηση των δασμών πρέπει να ενισχύσουν την παρουσία τους σε αγορές με μικρότερους εμπορικούς φραγμούς και σταθερότερο θεσμικό περιβάλλον.

1. Ευρωπαϊκή Ένωση – ο βασικός πυλώνας

Οι περισσότερες ελληνικές εξαγωγές μετάλλων κατευθύνονται εντός της ΕΕ. Η ενιαία αγορά προσφέρει:

• Μηδενικούς δασμούς

• Κοινούς κανονισμούς παραγωγής και σήμανσης

• Ασφάλεια δικαίου και υψηλή ζήτηση, ειδικά σε χώρες με ισχυρή βιομηχανική βάση (π.χ. Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία)

2. Βαλκάνια & Νοτιοανατολική Ευρώπη

Χώρες όπως η Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία και Βόρεια Μακεδονία προσφέρουν:

• Γεωγραφική εγγύτητα

• Αυξανόμενη ζήτηση για προϊόντα μετάλλου και δομικών υλικών λόγω δημόσιων έργων

• Ανταγωνιστικό περιβάλλον σε κόστος και logistics

3. Μέση Ανατολή & Βόρεια Αφρική (MENA)

Οι ελληνικές εταιρείες μπορούν να αξιοποιήσουν:

• Τις νέες υποδομές και βιομηχανικές ζώνες (π.χ. Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Αίγυπτος)

• Τη συνεργασία μέσω μεγάλων εργολαβιών (ιδίως σε έργα ενεργειακής μετάβασης, data centers, έξυπνες πόλεις κ.ά.)

• Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του ελληνικού λιμένα Πειραιά ως κόμβου logistics

4. Ινδία και Νοτιοανατολική Ασία

• Στρατηγικές συμφωνίες της ΕΕ με Ινδία, Βιετνάμ και Ινδονησία ανοίγουν δυνατότητες εξαγωγών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας

• Ο δυναμικός ρυθμός ανάπτυξης των υποδομών και της βιομηχανίας στις περιοχές αυτές ενισχύει τις προοπτικές για προφίλ αλουμινίου, σωλήνες χάλυβα, και καλώδια

Η αύξηση των δασμών από τις ΗΠΑ αναδεικνύει τον εύθραυστο χαρακτήρα των παγκόσμιων εμπορικών ισορροπιών, αλλά και την ανάγκη στρατηγικής αναπροσαρμογής. Οι ελληνικές εταιρείες καλούνται να θωρακίσουν την εξωστρέφειά τους, να επενδύσουν σε νέες αγορές με σταθερό θεσμικό πλαίσιο και να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκά δίκτυα και συμφωνίες, ώστε να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε ένα περιβάλλον που αλλάζει ραγδαία.

Σενάρια στήριξης από ευρωπαϊκούς μηχανισμούς

Σε περίπτωση που οι εμπορικές εντάσεις ΗΠΑ–ΕΕ κλιμακωθούν και πλήξουν σημαντικά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δύναται να ενεργοποιήσει πρόσθετα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη στήριξη των πληττόμενων επιχειρήσεων. Στο τραπέζι βρίσκονται:

• Ειδικές δράσεις μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) για τις ΜμΕ με εξαγωγική δραστηριότητα σε τομείς μετάλλου και βιομηχανίας

• Εγγυήσεις και επενδυτικά δάνεια μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για την ενίσχυση της ρευστότητας

• Στοχευμένα εργαλεία από το Resilience and Recovery Facility, με έμφαση στη διαφοροποίηση των αγορών και τη μετάβαση προς πράσινες/ψηφιακές μορφές μεταποίησης

Οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και να αξιοποιήσουν τους ευρωπαϊκούς διαύλους χρηματοδότησης, ώστε να διασφαλίσουν ανθεκτικότητα, εξωστρέφεια και ανταγωνιστικότητα σε ένα περιβάλλον παγκόσμιας μεταβλητότητας.

Διαβάστε επίσης: Τραμπ – Δασμοί: Διπλασιάζει στο 50% σε χάλυβα και αλουμίνιο