Οι συντάξεις μειώνουν τη φτώχεια στην Ελλάδα κατά 25% και τα επιδόματα συνολικά κατά 28,8%, σύμφωνα με νέα μελέτη της διαΝΕΟσις

Η οικονομική ανασφάλεια παραμένει υπαρκτή για πολλές ελληνικές οικογένειες, ωστόσο η επίδραση των κοινωνικών παροχών και κυρίως των συντάξεων αποδεικνύεται καθοριστική. Σύμφωνα με νέα μελέτη της διαΝΕΟσις, οι συντάξεις και τα επιδόματα μείωσαν τη φτώχεια κατά 28,8% την τελευταία πενταετία, διάστημα που περιλαμβάνει και την πανδημική κρίση.

Ειδικότερα, οι συντάξεις από μόνες τους μείωσαν το ποσοστό φτώχειας κατά 25%, ένα ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η συνεισφορά των υπολοίπων επιδομάτων περιορίζεται σε 3,8%, επιβεβαιώνοντας ότι οι συντάξεις εξακολουθούν να αποτελούν τον πυλώνα στήριξης των νοικοκυριών.

Μεγαλύτερη ασφάλεια στους ηλικιωμένους – Εκτεθειμένοι οι άνεργοι

Η μελέτη αναδεικνύει μια σημαντική μεταβολή στο προφίλ της φτώχειας. Το 2009, σχεδόν 1 στους 5 φτωχούς (21,6%) ήταν συνταξιούχος. Μέχρι το 2018, το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 13,3%, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή προστασία που παρέχουν οι συντάξεις στους ηλικιωμένους.

Αντιθέτως, το ποσοστό των ανέργων μεταξύ των φτωχών υπερδιπλασιάστηκε, αποκαλύπτοντας τα δομικά κενά στο σύστημα κοινωνικών παροχών για τους νεότερους και τους οικονομικά ενεργούς.

Η πολυδιάσπαση των επιδομάτων: από εμπόδιο σε μοχλό στήριξης

Παρά τη βελτίωση, το σύστημα επιδομάτων στην Ελλάδα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από περιπλοκές, κατακερματισμό και άνιση κάλυψη. Στην αρχή της κρίσης, η χώρα δεν διέθετε Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, ενώ τα επιδόματα παρέχονταν από πολλούς διαφορετικούς φορείς με αδύναμους μηχανισμούς ελέγχου.

Μόνο την περίοδο 2020-2021, το κράτος διέθεσε σχεδόν 33 δισ. ευρώ για μέτρα ενίσχυσης μέσα στην πανδημία, περιλαμβάνοντας επιδόματα ανεργίας, ενισχύσεις επιχειρήσεων και ad hoc παρεμβάσεις.

Από το 2022 και μετά, εισάγονται πιο στοχευμένα επιδόματα τύπου “pass”, όπως το Fuel Pass, το Power Pass και το Market Pass, με συνολικό κόστος που ξεπερνά τα 9 δισ. ευρώ. Μόνο για τις επιδοτήσεις στην ενέργεια το 2022, δαπανήθηκαν 7,7 δισ. ευρώ.

Προτάσεις για ένα πιο δίκαιο και λειτουργικό σύστημα κοινωνικής πολιτικής

Οι ερευνητές Παναγιώτης Λιαργκόβας (ΚΕΠΕ), Ιωάννης Γούλατης και Νικόλαος Ροδουσάκης προτείνουν μια νέα στρατηγική κοινωνικής πολιτικής, με βασικές κατευθύνσεις:

• Δημοσιονομικός εξορθολογισμός: Διατήρηση εισοδηματικών κριτηρίων αλλά και μείωση των αντικινήτρων για φορολογική συμμόρφωση.

• Μηχανισμοί πρόβλεψης κρίσεων: Συστηματική αξιολόγηση των παρεμβάσεων και σχεδιασμός μακροχρόνιων μέτρων.

• Περιφερειακή στόχευση: Καταγραφή και οργάνωση των επιδομάτων ανά δήμο και περιφέρεια.

• Θεσμική σταθερότητα: Ανάγκη για Ειδικό Σχέδιο Μεσοπρόθεσμης Κοινωνικής Στρατηγικής.

Από τη θεωρία στην πράξη: Επιδόματα με κοινωνικό αντίκτυπο

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι τα επιδόματα στέγασης, παιδιού, μεταφοράς, υπερηλίκων και αναπηρίας έχουν σημαντική συμβολή, με τον ΟΠΕΚΑ να διαχειρίζεται ένα ετήσιο προϋπολογισμό έως και 4,2 δισ. ευρώ (2019-2023).

Την ίδια στιγμή, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, αν και περιορισμένο, καλύπτει 187.000 νοικοκυριά, λειτουργώντας ως τελευταία γραμμή προστασίας.

Το επόμενο βήμα; Ψηφιοποίηση και ενοποίηση μέσω Μητρώου Επιδομάτων, ώστε να μειωθεί η πολυπλοκότητα και να ενισχυθεί η στόχευση στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.

Διαβάστε επίσης: Άλμα φτώχειας το 2024: Σε κίνδυνο 2,7 εκατ. πολίτες