Γιατί τα γράμματα δεν είναι σε αλφαβητική σειρά στο πληκτρολόγιο;

Αν έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί τα πλήκτρα στο πληκτρολόγιο δεν είναι τοποθετημένα με αλφαβητική σειρά, δεν είσαι μόνος. Η απάντηση βρίσκεται πίσω στον 19ο αιώνα και συνδέεται με τις πρώτες απόπειρες δημιουργίας γραφομηχανών.

Ο Christopher Latham Sholes, ένας Αμερικανός εφευρέτης, δημοσιογράφος και τυπογράφος από το Μιλγουόκι, κατοχύρωσε το 1868 την πατέντα της πρώτης πρακτικής γραφομηχανής. Το αρχικό της πληκτρολόγιο είχε μόνο δύο σειρές και τα γράμματα ήταν τοποθετημένα με αλφαβητική σειρά, κάτι που φαινόταν λογικό: ο χρήστης ήξερε πού βρίσκεται κάθε χαρακτήρας χωρίς να χρειάζεται εκπαίδευση.

Όμως, το αλφαβητικό πληκτρολόγιο αποδείχθηκε μη πρακτικό. Η ταυτόχρονη ή γρήγορη χρήση γειτονικών πλήκτρων προκαλούσε μπλοκάρισμα των μοχλών που πατούσαν το χαρτί. Οι συχνοί συνδυασμοί γραμμάτων στην αγγλική γλώσσα, όπως τα “TH” ή “HE”, ήταν συχνά κοντά, οδηγώντας σε συνεχείς εμπλοκές.

Για να λύσει το πρόβλημα, ο Sholes συνεργάστηκε με τον μηχανικό James Densmore και επανασχεδίασε το πληκτρολόγιο, τοποθετώντας τα συχνότερα χρησιμοποιούμενα γράμματα όσο το δυνατόν πιο μακριά μεταξύ τους. Έτσι δημιουργήθηκε το πληκτρολόγιο QWERTY, το οποίο πήρε το όνομά του από τα πρώτα έξι γράμματα της πάνω σειράς του. Το 1873, η εταιρεία Remington άρχισε να κατασκευάζει γραφομηχανές με αυτό το πρότυπο – και έτσι άρχισε η παγκόσμια διάδοσή του.

Είναι το QWERTY το καλύτερο;

Παρότι το QWERTY έγινε το πρότυπο σχεδόν παγκοσμίως, δεν είναι απαραίτητα το πιο αποδοτικό. Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο August Dvorak και ο αδερφός του δημιούργησαν μια νέα διάταξη πλήκτρων, το Dvorak Simplified Keyboard, σχεδιασμένη για ταχύτερη πληκτρολόγηση και μικρότερη κόπωση των χεριών. Τοποθετεί τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα γράμματα στην κεντρική γραμμή (home row), ελαχιστοποιώντας τις κινήσεις των δακτύλων.

Παρά τις αποδεδειγμένες εργονομικές του υπεροχές, το Dvorak δεν κατάφερε να αντικαταστήσει το QWERTY. Ο λόγος; Η συνήθεια, η εκτεταμένη χρήση του QWERTY σε όλες τις συσκευές, και η έλλειψη εκπαίδευσης ή κινήτρων για μετάβαση σε ένα νέο σύστημα.

Και σήμερα;

Παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, το QWERTY παραμένει ο αδιαμφισβήτητος «βασιλιάς» των πληκτρολογίων, 150 χρόνια μετά τη δημιουργία του. Υπάρχουν βελτιωμένες εναλλακτικές διατάξεις όπως το Dvorak και το Colemak, που υπόσχονται καλύτερη απόδοση και λιγότερα μυοσκελετικά προβλήματα (όπως το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα), αλλά η μαζική μετάβαση παραμένει απίθανη.

Η διάταξη του πληκτρολογίου που χρησιμοποιούμε σήμερα, λοιπόν, δεν είναι προϊόν εργονομίας ή λογικής, αλλά… περιορισμών ενός μηχανικού προβλήματος του 19ου αιώνα. Κι όμως, ακόμη και στον 21ο αιώνα, εξακολουθούμε να πληκτρολογούμε με βάση εκείνο τον περιορισμό.