ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Egis: Υπογραφές σήμερα για την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού

Αυλαία στον διαγωνισμό του ΤΑΙΠΕΔ που ξεκίνησε το 2017 – Ποιες οι εκκρεμότητες για την είσπραξη των 1,35 δισ. ευρώ

Η μεγάλη ημέρα έφτασε για την 35ετή παραχώρηση της Εγνατίας Οδού, του αυτοκινητόδρομου που ενώνει τη δυτική με την ανατολική Ελλάδα από την Ηγουμενίτσα ως τους Κήπους του Έβρου. Το σχήμα ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – Egis Projects ανακηρύχθηκε προτιμητέος επενδυτής τον Αύγουστο του 2021, σε έναν διαγωνισμό που ξεκίνησε το 2017 και τέθηκε στο επίκεντρο πολιτικών διαξιφισμών, αφού σε μια ταραχώδη περίοδο αποτελούσε μνημονιακή υποχρέωση της χώρας.

Το σημερινό βήμα δεν είναι όμως και το τελευταίο για την παραχώρηση του αυτοκινητόδρομου και των τριών κάθετων αξόνων που ενώνουν τη Βόρεια Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία. Ουσιαστικά, η υπογραφή μεταξύ του ΤΑΙΠΕΔ και της κοινοπραξίας, που συνέστησε τη «Νέα Εγνατία Οδός Παραχώρηση Α.Ε.» στις αρχές Μαρτίου, γυρίζει την κλεψύδρα για την ολοκλήρωση μιας σειράς εκκρεμοτήτων από την πλευρά του Δημοσίου, που θα οδηγήσουν στην έναρξη της παραχώρησης.

Πόσο θα αυξηθούν τα διόδια

Όσο απλό και αν ακούγεται, οι εκκρεμότητες που απομένουν μόνο με περίπατο δεν ομοιάζουν. Αυτό εξάλλου έγινε αντιληπτό και τις τελευταίες ημέρες με την πολυαναμενόμενη ΚΥΑ για την αύξηση των διοδίων. Βάσει των τευχών δημοπράτησης τους διαγωνισμού, η δημοσίευση της κοινής απόφασης των υπουργών Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών και Υποδομών & Μεταφορών, για την  πρώτη αύξηση των διοδίων αποτελεί προαίρεση για να πέσουν οι υπογραφές. Μάλιστα, τυπικά θα έπρεπε αυτή να έχει βγει σε ΦΕΚ τουλάχιστον 15 ημέρες πριν τη σημερινή τελετή.

Παρόλα αυτά, η υπογραφή της ΚΥΑ «τραβήχτηκε» όσο πιο πίσω γινόταν με αποτέλεσμα να έχει λάβει αριθμό κατάθεσης για το ΦΕΚ μόλις προχθές. Αποτελεί εξάλλου μια άβολη πολιτική απόφαση, ειδικά σε προεκλογική περίοδο, παρότι το Μέγαρο Μαξίμου εξέπεμπε την πρόθεση το θέμα να κλείσει μέσα στον Μάρτιο.

Τελικά, στις αρχές της εβδομάδας, τα γρανάζια άρχισαν να κινούνται για την προώθηση της ΚΥΑ από τους κ.κ. Κωστή Χατζηδάκη και Χρήστο Σταϊκούρα, προκειμένου να προλάβουν την αρχικώς καθορισμένη για εχθές, Πέμπτη, υπογραφή. Όμως η πρόταση δυσπιστίας απέναντι στην κυβέρνηση, μετέθεσε για σήμερα μετά το υπουργικό συμβούλιο την τελετή του ΤΑΙΠΕΔ.

Όσον αφορά στην αύξηση της χρέωσης, αυτή σε πρώτη φτάσει καθορίζεται στα 4 λεπτά/χλμ. από 3 λεπτά/χλμ. που είναι σήμερα. Μετά την έναρξη της παραχώρησης, για την οποία υπάρχουν ακόμα σημαντικές εκκρεμότητες, η χρέωση θα αυξηθεί σε 5 λεπτά/χλμ., προκειμένου τρία χρόνια μετά να εξισωθεί με τη χιλιομετρική χρέωση των υπολοίπων παραχωρημένων αυτοκινητοδρόμων, που είναι στα 6,5 λεπτά του ευρώ. Μια συνολική αύξηση δηλαδή της τάξεως του 116,6% στην τριετία από την έναρξη της παραχώρησης.

Τα δύσκολα είναι μπροστά

Oι εκκρεμότητες που μένουν μέχρι την έναρξη της παραχώρησης είναι εξαιρετικά απαιτητικές. Οι εκτιμήσεις φέρνουν την ολοκλήρωσή τους περί το τέλος του 2024. Αυτό είναι και το ορόσημο για την είσπραξη του τιμήματος, που θα ανέλθει σε 1,35 δις. ευρώ, ενώ το αρχικώς προσφερόμενο ήταν 1,49 δισ. ευρώ. Εξέλιξη που οφείλεται στην ανάληψη του πιστωτικού κινδύνου από το Δημόσιο, όπως προβλέπεται από τα τεύχη δημοπράτησης.

Ως τότε, λοιπόν, θα πρέπει να ολοκληρωθεί από την Εγνατία Οδός Α.Ε. η πιστοποίηση των σηράγγων του αυτοκινητόδρομου, αφού προηγηθούν οι απαραίτητες εργασίες, ώστε να πληρούν τις προδιαγραφές των σύγχρονων κανονισμών ασφαλείας. Εν συνεχεία, θα πρέπει να αδειοδοτηθούν από τη Διοικητική Αρχή Σηράγγων. Όσον αφορά στις γέφυρες σε Γαλλικό, Λουδία, Στρυμόνα και Αλιάκμονα, την ανάταξη θα αναλάβει ο παραχωρησιούχος με χρηματοδότηση 60 εκατ. ευρώ από το δημόσιο.

Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών θα πρέπει να λάβει οριστικές αποφάσεις σχετικά με τους σταθμούς διοδίων σε Μάλγαρα, Χαλάστρα και Πολύκαστρο -έχουν ακυρωθεί στο ΣτΕ-, που προβλέπονται μεν στη διακήρυξη του διαγωνισμού, αλλά αντιμετωπίζουν μεγάλες αντιδράσεις. Εφόσον δεν λειτουργήσουν, θα πρέπει το δημόσιο να αποζημιώσει τις απώλειες του παραχωρησιούχου, με ένα μοντέλο αντίστοιχο με αυτό των διοδίων στη Βαρυμπόμπη, που έχουν κοστίσει μέχρι σήμερα 103,4 εκατ. ευρώ στους φορολογούμενους.

Μένοντας στα διόδια, θα πρέπει να εξορθολογισθούν και οι κάρτες δωρεάν διελεύσεων που έχουν διατεθεί, οι οποίες σύμφωνα με πληροφορίες είναι περί τις 75 χιλιάδες. Βεβαίως οι αντιδράσεις είναι έντονες από τις τοπικές κοινωνίες.

Ακόμα, θα πρέπει να προχωρήσουν οι απαλλοτριώσεις για το τμήμα Χαλάστρα – Πολύκαστρο, που είναι μέσα στα έργα που προβλέπονται από τη σύμβαση. Επίσης, θα πρέπει η σημερινή εταιρεία λειτουργίας του άξονα και το ελληνικό δημόσιο να παραδώσουν λεπτομερή και πλήρη καταγραφή της κατάστασης του αυτοκινητόδρομου, μήκους 658 χλμ., καθώς και των τριών κάθετων αξόνων που μετρούν συνολικά 225 χλμ., ώστε να γίνει η παραλαβή τους από τον παραχωρησιούχο.

Επενδύσεις και συντήρηση

Πέραν του εφάπαξ τιμήματος, το σύνολο των αναμενόμενων ετήσιων εσόδων που θα εισπράξει το ελληνικό Δημόσιο από τη λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου κατά τη διάρκεια της παραχώρησης εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 850 εκατ. ευρώ (7,5% επί των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων διοδίων, ΣΕΑ κτλ) σύμφωνα με τις προβλέψεις του χρηματοοικονομικού μοντέλου του αναδόχου. Το ΤΑΙΠΕΔ έχει προσδιορίσει τη συνολική αξία της συμφωνίας σε 2,76 δισ. ευρώ.

Ακόμη, θα γίνουν υποχρεωτικές επενδύσεις από τον ανάδοχο, ύψους 420 εκατ. ευρώ, σε χρονικό ορίζοντα 5 ετών, για την ανάταξη του άξονα και την αναβάθμιση των κάθετων οδών, την εγκατάσταση υβριδικού συστήματος διοδίων, ανάταξη γεφυρών, εγκατάσταση εξοπλισμού σε σήραγγες για την πλήρη αδειοδότησή τους, αντικατάσταση στηθαίων ασφαλείας, κλπ.

Για πρώτη φορά θα γίνει επίσης, βαριά συντήρηση στον αυτοκινητόδρομο η κατασκευή του οποίου έχει στοιχίσει στο ελληνικό Δημόσιο 7 δισ. ευρώ, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν γίνει εργασίες συντήρησης και ανάταξης, ενώ υπάρχει μόλις ένας Σταθμός Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών (ΣΕΑ). Ακόμη, θα κατασκευαστούν και θα τεθούν σε λειτουργία 16 ΣΕΑ και 12 σύγχρονοι χώροι στάθμευσης και αναψυχής κατά μήκος του οδικού άξονα. Ο οδικός άξονας Χαλάστρα – Εύζωνοι θα αναβαθμιστεί ώστε να αποκτήσει τεχνικές προδιαγραφές αυτοκινητόδρομου ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα κατοίκων και φορέων της Κεντρικής Μακεδονίας.

Κατά τη διάρκεια των 35 ετών της σύμβασης παραχώρησης προβλέπεται να εκτελεστούν εργασίες, συνολικού κόστους 1,8 δισ. ευρώ (πλέον ΦΠΑ) σε τρέχουσες τιμές. Αυτές αφορούν κυρίως αντικαταστάσεις ασφαλτικών και οδοστρωμάτων, βαριά συντήρηση τεχνικών έργων (γέφυρες, σήραγγες) αντικαταστάσεις οριζόντιας και κάθετης σήμανσης (πινακίδες, διαγράμμιση), αντικατάσταση μεταλλικών στηθαίων ασφαλείας. Το κόστος ελαφράς περιοδικής συντήρησης και λειτουργίας του αυτοκινητόδρομου (συμπεριλαμβανομένων της λειτουργίας των σταθμών διοδίων) ανέρχεται σωρευτικά σε 2,6 δισ. ευρώ (πλέον ΦΠΑ) σε τρέχουσες τιμές για το σύνολο της παραχώρησης.