Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών κρούει τον κώδωνα κινδύνου για την οικονομία, την πτώση του δολαρίου και το αυξανόμενο δημόσιο χρέος

Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), γνωστή ως η «τράπεζα των κεντρικών τραπεζών», κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την παγκόσμια οικονομία. Στην τελευταία της έκθεση, σημειώνει ότι οι εμπορικές εντάσεις και οι γεωπολιτικές ρήξεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε βαθιά ρήγματα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, σε μια εποχή που η οικονομική τάξη αλλάζει με ταχύτητα.

Ο επικεφαλής της BIS, Αγκουστίν Κάρστενς, πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Μεξικού, δεν μάσησε τα λόγια του. Μιλώντας λίγο πριν ολοκληρώσει τη θητεία του, προειδοποίησε ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια «νέα εποχή αυξημένης αβεβαιότητας και μη προβλεψιμότητας», που κλονίζει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, ακόμα και στις κεντρικές τράπεζες.

Η προειδοποίηση της BIS έρχεται μόλις 10 ημέρες πριν από την προθεσμία που έθεσε ο Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή δασμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε άλλα 200 κράτη, σε μια χρονιά όπου οι αγορές ήδη δοκιμάζονται από ισχυρούς γεωπολιτικούς κραδασμούς.

Ο Τραμπ, ο Πάουελ και οι «τριβές» με τις κεντρικές τράπεζες

Ερωτηθείς για τη σφοδρή επίθεση του Τραμπ στον επικεφαλής της FED, Τζερόμ Πάουελ, την οποία έφτασε στο σημείο να τον αποκαλέσει «ηλίθιο», ο Κάρστενς προσπάθησε να υποβαθμίσει το γεγονός, σημειώνοντας ότι οι τριβές αυτές είναι «αναμενόμενες» και «σχεδόν μέρος του σχεδίου» μεταξύ κυβερνήσεων και κεντρικών τραπεζών. Παρ’ όλα αυτά, η BIS καταγράφει ότι η ένταση στις σχέσεις πολιτικής εξουσίας και νομισματικών αρχών προσθέτει ένα ακόμη ρίσκο στην ήδη εύθραυστη ισορροπία.

Χρέος, στρατιωτικές δαπάνες και δημοσιονομικά αδιέξοδα

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η συνεχής άνοδος του δημόσιου χρέους δεν μπορεί να συνεχιστεί χωρίς συνέπειες. Ο Κάρστενς επεσήμανε ότι η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, λόγω γεωπολιτικών ανταγωνισμών, θα εκτινάξει περαιτέρω τα χρέη των κρατών, περιορίζοντας την ικανότητά τους να ενισχύσουν τις οικονομίες τους σε περίπτωση κρίσης.

Η BIS τονίζει ότι η γήρανση του πληθυσμού, η κλιματική κρίση, οι αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και οι γεωπολιτικές εντάσεις καθιστούν την παγκόσμια οικονομία λιγότερο ανθεκτική σε σοκ. Παράλληλα, η απότομη άνοδος του πληθωρισμού μετά την πανδημία έχει αλλάξει τις προσδοκίες των νοικοκυριών για τις μελλοντικές τιμές, επιτείνοντας την αβεβαιότητα.

Η μεγάλη πτώση του δολαρίου και οι φόβοι φυγής κεφαλαίων

Ένα από τα σημεία που τόνισε ο κύριος οικονομικός σύμβουλος της BIS, Χιουν Χονγκ Σιν, είναι η ιστορική πτώση του δολαρίου, το οποίο από την αρχή του 2025 έχει χάσει 10% της αξίας του, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πτώση από τη δεκαετία του 1970. Αν και δεν υπάρχουν ακόμα στοιχεία μαζικής φυγής από τα αμερικανικά assets, ο Σιν τόνισε ότι οι κινήσεις των sovereign funds και των κεντρικών τραπεζών είναι αργές και «είναι ακόμη πολύ νωρίς» για ασφαλή συμπεράσματα.

Η BIS καταγράφει ότι η αντιστάθμιση κινδύνου από μη Αμερικανούς επενδυτές που κατέχουν αμερικανικά ομόλογα συνέβαλε σημαντικά στην αποδυνάμωση του δολαρίου τους τελευταίους μήνες.

Η τελική προειδοποίηση

Η BIS κλείνει την ετήσια έκθεσή της με μια σαφή προειδοποίηση: το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι πιο ευάλωτο από ποτέ, σε μια εποχή που ο προστατευτισμός, η γεωπολιτική αστάθεια και τα υψηλά χρέη δημιουργούν εύφλεκτο μείγμα. Η «τράπεζα των κεντρικών τραπεζών» καταγράφει ιστορικά κέρδη 1,2 δισ. δολαρίων για το 2024, ωστόσο η εικόνα για την παγκόσμια οικονομία είναι πολύ λιγότερο αισιόδοξη.