Το Κίεβο αποσύρεται από τη Σύμβαση της Οττάβα – Τι κρύβεται πίσω από την απόφαση Ζελένσκι και ποιες θα είναι οι συνέπειες

Σε μια απόφαση που αναμένεται να πυροδοτήσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπέγραψε διάταγμα για την απόσυρση της χώρας από τη Σύμβαση της Οττάβα, που απαγορεύει τη χρήση, αποθήκευση και παραγωγή ναρκών κατά προσωπικού.

Η απόφαση έρχεται τρία και πλέον χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή, σε μια στιγμή που το Κίεβο αναζητά κάθε διαθέσιμο μέσο για την ενίσχυση της άμυνάς του.

Τι προβλέπει το διάταγμα

Στο προεδρικό διάταγμα, που δημοσιεύθηκε στις 29 Ιουνίου, αναφέρεται: «Αποφάσισα να θέσω σε ισχύ την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας και Άμυνας της Ουκρανίας για την αποχώρηση από τη Σύμβαση για την Απαγόρευση Ναρκών κατά Προσωπικού».

Η Ουκρανία είχε επικυρώσει τη Σύμβαση το 2005, δεσμευόμενη να μην χρησιμοποιεί νάρκες που προκαλούν τραγικούς ακρωτηριασμούς και θανάτους αμάχων, ακόμη και δεκαετίες μετά το τέλος ενός πολέμου.

Γιατί τώρα – Το παρασκήνιο της απόφασης

Η πίεση για την άρση της απαγόρευσης προερχόταν εδώ και μήνες από την ουκρανική στρατιωτική ηγεσία. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει μαζικά νάρκες κατά προσωπικού για την επιβράδυνση της ουκρανικής προέλασης και την προστασία των κατεχόμενων εδαφών της.

Όπως δήλωσε ο Ρόμαν Κοστένκο, γραμματέας της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας του κοινοβουλίου: «Είναι ένα βήμα που απαιτούσε εδώ και καιρό η πραγματικότητα του πολέμου. Η Ρωσία δεν δεσμεύεται από τη Σύμβαση και χρησιμοποιεί αδιακρίτως νάρκες εναντίον στρατιωτικών και πολιτών. Δεν μπορούμε να έχουμε περιορισμούς όταν ο εχθρός δεν έχει κανέναν».

Η απόσυρση δεν τίθεται σε ισχύ άμεσα. Απαιτείται:

1. Έγκριση από το ουκρανικό κοινοβούλιο, το οποίο θα πρέπει να επικυρώσει την αποχώρηση.

2. Επίσημη κοινοποίηση στον ΟΗΕ, ώστε η χώρα να απαλλαγεί από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Σύμβαση.

Μέχρι στιγμής, δεν έχει ανακοινωθεί το πότε θα τεθεί προς ψήφιση το ζήτημα, ωστόσο θεωρείται ότι η κυβέρνηση Ζελένσκι θα επιδιώξει ταχεία έγκριση λόγω των εξελίξεων στο πεδίο των μαχών.

Διεθνείς αντιδράσεις και ανθρωπιστική διάσταση

Η Σύμβαση της Οττάβα έχει υπογραφεί από 164 χώρες και θεωρείται κομβική για την προστασία αμάχων. Οι νάρκες κατά προσωπικού καταγράφονται ως από τα πλέον απάνθρωπα όπλα, αφού συνεχίζουν να σκοτώνουν και να ακρωτηριάζουν για δεκαετίες μετά το τέλος των συγκρούσεων.

Ήδη οργανώσεις όπως η Human Rights Watch έχουν καταγγείλει χρήση ναρκών κατά προσωπικού από την Ουκρανία σε περιοχές όπως το Ιζιούμ, γεγονός που η κυβέρνηση αρχικά αρνήθηκε αλλά εν τέλει παραδέχθηκε εν μέρει, υποσχόμενη έρευνες.

Η απόφαση Ζελένσκι για την απόσυρση από τη Σύμβαση σηματοδοτεί μια δραματική στροφή στον πόλεμο, καθώς το Κίεβο δείχνει διατεθειμένο να χρησιμοποιήσει όλα τα όπλα, ακόμη και όσα είχε δεσμευτεί να μην χρησιμοποιήσει ποτέ.

Σε διεθνές επίπεδο, ωστόσο, εγείρει βαθιά διλήμματα. Μπορεί μια χώρα να παραμένει δεσμευμένη σε ανθρωπιστικές συμβάσεις όταν απειλείται η ίδια η ύπαρξή της; Ή ανοίγει ο δρόμος για μια νέα εποχή πολέμων χωρίς όρια, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τις επόμενες γενιές;