Δημοσιονομικό Συμβούλιο για ελληνική οικονομία 2025: Ανάπτυξη, πλην όμως πληθωρισμός, χρέος και αβεβαιότητα

Η ελληνική οικονομία αναμένεται να καταγράψει ανάπτυξη 2,3% το 2025, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, σε αρμονία με τις προβλέψεις ΥΠΕΘΟ, Τράπεζας Ελλάδος και Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Άλλοι διεθνείς φορείς, όπως το ΔΝΤ (2,1%) και ο ΟΟΣΑ (2,0%), εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, ενσωματώνοντας τους κινδύνους από τα ελλείμματα, τον πληθωρισμό και την παγκόσμια αβεβαιότητα.

Μακροοικονομικοί μοχλοί ανάπτυξης – ή συνταγή κινδύνου;

Η εκτιμώμενη ανάπτυξη 2,3% για το 2025 στηρίζεται κυρίως σε τρεις βασικούς πυλώνες: τη σταθερή εσωτερική κατανάλωση, την επενδυτική ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, και την εξακολούθηση τουριστικών επιδόσεων σε υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, πίσω από αυτά τα δεδομένα ελλοχεύει ένα κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται πράγματι για διατηρήσιμη ανάπτυξη ή για έναν ακόμα «κύκλο ευημερίας» με εσωτερικά ρίσκα;

Η κατανάλωση, αν και παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ενισχύεται κυρίως από την ιδιωτική δαπάνη, και λιγότερο από την αύξηση των πραγματικών εισοδημάτων. Αυτό σημαίνει ότι ελλείψει διαρθρωτικών αυξήσεων μισθών ή σημαντικής μείωσης του πληθωρισμού, ο κίνδυνος υπερθέρμανσης ή φθοράς της αγοραστικής δύναμης είναι υπαρκτός.

Οι επενδύσεις, από την άλλη πλευρά, αποτελούν μεν σημαντική πηγή αναπτυξιακής δυναμικής, αλλά είναι ισχυρά εξαρτημένες από τα ευρωπαϊκά κονδύλια του RRF. Η απορρόφηση αυτών των πόρων κινείται μέχρι στιγμής ικανοποιητικά, ωστόσο οποιαδήποτε καθυστέρηση στην υλοποίηση έργων ή αλλαγή ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, ιδίως ενόψει του υπό διαμόρφωση ΠΔΠ 2028–2034, μπορεί να ανατρέψει το χρονοδιάγραμμα της ανάπτυξης.

Ένας επιπλέον παράγοντας είναι η εξωτερική ζήτηση. Ο τουριστικός κλάδος συνεχίζει να υπεραποδίδει, αλλά η ελληνική οικονομία παραμένει λιγότερο εξαγωγική σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη σε οποιοδήποτε σοκ από το παγκόσμιο εμπόριο ή τις αγορές ενέργειας.

Τέλος, η ιδιωτική αποταμίευση (σταθερά χαμηλή) συνιστά έναν διαχρονικό περιορισμό στην εγχώρια χρηματοδότηση των επενδύσεων. Το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των επενδυτικών κεφαλαίων παραμένει εξαρτημένο από την εξωτερική χρηματοδότηση εντείνει την ευαισθησία της ελληνικής οικονομίας στις διακυμάνσεις των επιτοκίων, σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς νομισματικές πολιτικές εξακολουθούν να διαμορφώνονται υπό τον φόβο νέων πληθωριστικών πιέσεων.

Συνεπώς, ενώ οι προβλέψεις για ανάπτυξη είναι θετικές, το ερώτημα παραμένει αν πρόκειται για στρατηγικά θεμελιωμένη ανάπτυξη, ή αν τα θετικά νούμερα καλύπτουν δομικές αδυναμίες που μπορεί να εκδηλωθούν μελλοντικά. Το 2025 ενδέχεται να αποδειχθεί κομβικό έτος, όχι μόνο για την πορεία του ΑΕΠ, αλλά για τη βιωσιμότητα του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου.

Ωστόσο, η οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις:

• Δημόσιο χρέος ~146% του ΑΕΠ σε καθοδική πορεία, αλλά παραμένει στο υψηλότερο ευρωπαϊκό επίπεδο.

• Ανεργία ~9,3% και χαμηλή αποταμίευση, με τον ΟΟΣΑ να προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,0%.

• Διαρθρωτικά προβλήματα, όπως η γήρανση πληθυσμού, ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κοντά στο -8%, κρατούν την παραγωγικότητα και την εξωστρέφεια σταθερά χαμηλά.

Γεωπολιτικοί και εμπορικοί κίνδυνοι που καθορίζουν το οικονομικό μέλλον

Τα κύρια εξωτερικά εμπόδια που απειλούν την ομαλή οικονομική πορεία της χώρας περιλαμβάνουν:

• Γεωπολιτικές εντάσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή

• Εμπορικές αναταράξεις από δασμούς των ΗΠΑ

• Συγκρατημένη ανάκαμψη στις ευρωπαϊκές οικονομίες, ιδίως της Γερμανίας.

Επιπλέον, περιβαλλοντικές προκλήσεις όπως ακραία καιρικά φαινόμενα, συνέπειες από την κλιματική αλλαγή, και τυχόν καθυστερήσεις στην απορρόφηση των κεφαλαίων του RRF μπορούν να ανακόψουν την αναπτυξιακή δυναμική.

Στρατηγικές προτεραιότητες για βιώσιμη ανάπτυξη

Η ελληνική οικονομία, αν και επιστρέφει σε τροχιά σταθερής ανάπτυξης, καλείται να σχεδιάσει το επόμενο αναπτυξιακό της μοντέλο με μακροχρόνιο ορίζοντα και ανθεκτικότητα στις κρίσεις. Τα τελευταία χρόνια, η πρόοδος που έχει σημειωθεί στον δημοσιονομικό τομέα και στη μείωση του δημόσιου χρέους είναι σημαντική, ωστόσο η πορεία προς μια ισορροπημένη και εξωστρεφή οικονομία απαιτεί βαθιές, στοχευμένες παρεμβάσεις.

Η πρώτη στρατηγική προτεραιότητα αφορά τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει χαμηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη για ενίσχυση της τεχνολογικής βάσης, της καινοτομίας και της ποιοτικής εργασίας. Ο συνδυασμός ψηφιακού μετασχηματισμού, εκπαίδευσης υψηλών δεξιοτήτων και στόχευσης σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας (π.χ. πράσινη ενέργεια, logistics, φαρμακοβιομηχανία) θα πρέπει να αποτελέσει βασικό άξονα πολιτικής.

Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η διεύρυνση της εξαγωγικής βάσης της χώρας. Παρά τις βελτιώσεις της τελευταίας δεκαετίας, το εξωτερικό ισοζύγιο παραμένει αρνητικό, ενδεικτικό της εξάρτησης από τις εισαγωγές. Χρειάζονται κίνητρα για την ανάπτυξη νέων εξαγώγιμων προϊόντων και υπηρεσιών, τη διαφοροποίηση των εξαγωγικών αγορών και τη δημιουργία ισχυρών clusters σε στρατηγικούς τομείς.

Τρίτη προτεραιότητα αποτελεί η ενίσχυση της εθνικής αποταμίευσης, που παραμένει υποτονική και περιορίζει την ικανότητα της οικονομίας να χρηματοδοτεί εγχώρια τις επενδυτικές της ανάγκες. Η δημιουργία ενός σταθερού φορολογικού και τραπεζικού περιβάλλοντος, η ανάπτυξη σύγχρονων εργαλείων ιδιωτικής αποταμίευσης και η εμπέδωση εμπιστοσύνης των πολιτών στο τραπεζικό σύστημα αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους.

Τέταρτη, και εξίσου κρίσιμη, είναι η δημογραφική αναστροφή και η διατήρηση ισχυρού εργατικού δυναμικού. Με τη γήρανση του πληθυσμού να εντείνεται και τον δείκτη εξάρτησης να αυξάνεται, απαιτείται πολιτική προσέλκυσης εργατικού δυναμικού υψηλών προσόντων, αλλά και στήριξης της οικογένειας, της γονιμότητας και της ισότητας στην απασχόληση.

Τέλος, στρατηγική σημασία έχει η ανθεκτικότητα της οικονομίας στις διεθνείς κρίσεις. Η πανδημία, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η ενεργειακή κρίση απέδειξαν ότι η μακροχρόνια ανάπτυξη δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε ρυθμούς ΑΕΠ, αλλά σε δείκτες κοινωνικής συνοχής, θεσμικής σταθερότητας και πράσινης βιωσιμότητας. Η υιοθέτηση κριτηρίων ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση) σε ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις πρέπει να καταστεί κανόνας και όχι εξαίρεση.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα δεν έχει απλώς ανάγκη από οικονομική μεγέθυνση, αλλά από ένα ποιοτικά αναβαθμισμένο αναπτυξιακό μοντέλο, ικανό να εξασφαλίσει ανταγωνιστικότητα, κοινωνική ευημερία και διατηρήσιμη προσαρμογή στις διεθνείς εξελίξεις.

Η ανάπτυξη 2,3% μπορεί να κινηθεί ανοδικά, αρκεί να διαχειριστούν σωστά τις δημοσιονομικές, δομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται να αξιοποιήσει το momentum και να θωρακιστεί απέναντι σε απρόβλεπτα εξωτερικά σοκ.

Διαβάστε επίσης: Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Θα μπορεί να αξιολογεί τα οικονομικά των κομμάτων