Μόρνα Πιερίας: Ένας σκοτεινός τόπος που δεν ξέχασε ποτέ τους ψιθύρους του

Χωμένο βαθιά μέσα στα Πιέρια Όρη, σε υψόμετρο περίπου 700 μέτρων, βρίσκεται ένα από τα πιο παράξενα και μυστηριώδη χωριά της Μακεδονίας: η Μόρνα, ή όπως ονομάστηκε αργότερα, Σκοτεινά. Το όνομά του, είτε το αποδώσει κανείς στην πυκνή βλάστηση που κρατά μακριά το φως του ήλιου, είτε σε παλαιές ετυμολογίες, λέει την αλήθεια από μόνο του: πρόκειται για έναν τόπο που μοιάζει να έχει μείνει παγιδευμένος στη σκιά.

Οι παλιότεροι μιλούν για μέρες που κρατούσαν έξι ώρες και νύχτες που έμοιαζαν ατέλειωτες. Λένε πως ακόμη και το φως του μεσημεριού έμοιαζε με σούρουπο, εξαιτίας της βαθιάς χαράδρας όπου χτίστηκε το χωριό και των αδιαπέραστων δέντρων που σκέπαζαν τον ουρανό.

Όμως αυτό που έκανε τη Μόρνα θρύλο δεν ήταν μόνο το φως που έλειπε, αλλά και εκείνο που δεν εξηγούσε κανείς.

Μόρνα Πιερίας: Οι ιστορίες που δεν ξεχνιούνται

Ανάμεσα στους θρύλους που πλανώνται πάνω από τη Μόρνα, ξεχωρίζει εκείνος με τις «επτά γυμνές κοπέλες». Κάθε νύχτα, λένε, εμφανίζονταν να χορεύουν γύρω από το χωριό και τον ποταμό Μόρνο, με κραυγές που έμοιαζαν άλλοτε με τραγούδι κι άλλοτε με μοιρολόι. Τις αποκαλούσαν «γκουλαγκούδια» και κανείς δεν ήξερε αν ήταν ψυχές, οράματα ή κατάρα. Το μόνο σίγουρο ήταν πως, όταν άρχιζε να σκοτεινιάζει, οι κάτοικοι κλείνονταν στα σπίτια τους και περίμεναν το φως της επόμενης ημέρας για να νιώσουν ασφαλείς.

Κι αν οι κοπέλες έφερναν τρόμο, δεν ήταν μόνες τους. Υπήρχε και το περίφημο «μαλλιαρό χέρι» – μια φιγούρα, ή μάλλον ένα κομμάτι της, που εμφανιζόταν μέσα από ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι και κυνηγούσε τους περαστικούς. Το σπίτι ανήκε κάποτε σε έναν μετανάστη που έφυγε για την Αμερική. Ό,τι άφησε πίσω του –είτε άνθρωπος είτε κάτι πιο ανεξήγητο– συνέχισε να στοιχειώνει το κτίσμα και ολόκληρο το χωριό.

Μαρτυρίες μιλούν για σκιές που εμφανίζονται χωρίς φως, για πόρτες που τρίζουν δίχως αέρα, για φωνές που δεν ανήκουν σε κανέναν. Η τοποθεσία «Τούρκος», που ονομάστηκε έτσι λόγω φρικαλεοτήτων που έγιναν επί Τουρκοκρατίας, παραμένει ένα σημείο που και σήμερα πολλοί αποφεύγουν. Λέγεται πως εκεί ακούγονται ψίθυροι όταν δεν φυσάει καν ο άνεμος.

Από το «Πανεπιστήμιο των Δασών» στην εγκατάλειψη

Πίσω από τους θρύλους όμως, υπήρξε και μια ακμαία πραγματικότητα. Η Μόρνα γνώρισε ημέρες δόξας, κυρίως χάρη στο Κρατικό Εργοστάσιο Επεξεργασίας Ξύλου. Κάποτε, δεκάδες εργάτες, δασεργάτες και τεχνίτες έδιναν πνοή στον τόπο. Τόσο μεγάλη ήταν η φήμη του ξύλου των Πιερίων, ώστε το βασιλικό ναυπηγείο του Όθωνα να το επιλέξει για την κατασκευή της θαλαμηγού του.

Μάλιστα, το εργοστάσιο είχε τέτοια σημασία ώστε αποκαλούνταν «Πανεπιστήμιο των Δασών». Όμως, όταν στα τέλη της δεκαετίας του ’60 έκλεισε, το χωριό ερήμωσε απότομα. Οι κάτοικοι, σαν να ήθελαν να αφήσουν πίσω τους όχι μόνο την ανέχεια αλλά και το βάρος των ιστοριών, μετακινήθηκαν βορειότερα και ίδρυσαν ένα νέο χωριό, που το ονόμασαν –όχι τυχαία– Φωτεινά.

Η αποχώρηση έγινε τόσο απότομα, ώστε αν επισκεφτεί κανείς σήμερα τα ερειπωμένα σπίτια, θα βρει μέσα αντικείμενα καθημερινής ζωής όπως αφέθηκαν: πιάτα στο τραπέζι, ρούχα στις καρέκλες, κρεβάτια στρωμένα. Σαν να έφυγαν όλοι μέσα σε ένα απόγευμα. Σαν να τους έδιωξε κάτι.

Η Μόρνα σήμερα

Σήμερα, η Μόρνα ή Σκοτεινά παραμένει ένας εγκαταλελειμμένος τόπος – γεμάτος σιωπή αλλά και μνήμες. Το δάσος που την περιβάλλει είναι από τα ομορφότερα στην Ελλάδα, με δρύες, καστανιές, πλατάνια και οξιές άριστης ποιότητας. Η φύση έχει καλύψει σχεδόν τα πάντα, αφήνοντας μόνο ίχνη από πέτρα και ιστορία.

Σώζονται ακόμα δύο εκκλησίες – της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Νικολάου. Η πρώτη, με τον τρούλο της και τη θέση της στο κοιμητήριο, θυμίζει ότι η ζωή εδώ υπήρξε και σκληρή και ιερή. Η δεύτερη, λέγεται ότι κατέρρευσε δύο φορές την ώρα της Θείας Λειτουργίας, μα ουδείς τραυματίστηκε. Αν ήταν τύχη ή θαύμα, κανείς δεν ξέρει.

Όποιος επισκεφτεί τη Μόρνα σήμερα, δεν θα βρει ούτε φωνές ούτε φώτα. Μόνο το απαλό φύσημα του ανέμου μέσα στα δέντρα. Αλλά αν σταθεί ακίνητος αρκετή ώρα… ίσως ακούσει κάτι. Κάποιον ψίθυρο. Ένα τραγούδι. Ή το βήμα από ένα «μαλλιαρό χέρι» που δεν λέει να ξεχαστεί.