Παλαιστινιακό κράτος: Προς αναγνώριση του Κράτους της Παλαιστίνης- Στροφή στη Δύση ή συμβολική πράξη;
Βρετανία: Προανήγγειλε αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους
Το Κράτος της Παλαιστίνης αναγνωρίζεται επίσημα από 147 χώρες παγκοσμίως, αριθμός που αντιστοιχεί σε περίπου το 75% των μελών των Ηνωμένων Εθνών. Πλέον, δύο ιστορικές δυνάμεις της Δύσης, η Γαλλία και η Βρετανία, ετοιμάζονται να προστεθούν σε αυτή τη λίστα, σηματοδοτώντας πιθανώς μια σημαντική διπλωματική στροφή.
Η αναγνώριση της Παλαιστίνης βασίζεται στα σύνορα προ του πολέμου του 1967 και περιλαμβάνει τη Δυτική Όχθη, τη Λωρίδα της Γάζας και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Πρόκειται για μια πράξη που, κατά τους υποστηρικτές της, επαναφέρει στο προσκήνιο τη λύση των δύο κρατών – το μοντέλο που αποτέλεσε τον πυρήνα των διαπραγματεύσεων από τις Συμφωνίες του Όσλο το 1993 έως και το 2014.
Ωστόσο, η πραγματικότητα έχει μεταβληθεί δραστικά. Η Παλαιστινιακή Αρχή συνεχίζει να υποστηρίζει τη λύση των δύο κρατών, όμως το Ισραήλ, καθώς και ο βασικός του σύμμαχος, οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν απομακρυνθεί από αυτήν. Παράλληλα, η επέκταση των ισραηλινών εποικισμών έχει διαρρήξει τη χωρική συνέχεια που θα απαιτούσε ένα βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος.
Η διπλωματική πρωτοβουλία της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου
Στις 24 Ιουλίου, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ανακοίνωσε πως προτίθεται να προχωρήσει στην αναγνώριση του Κράτους της Παλαιστίνης κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Η Παλαιστινιακή Αρχή χαρακτήρισε την απόφαση «βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».
Ακολούθησε, λίγες ημέρες αργότερα, στις 29 Ιουλίου, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, ο οποίος δήλωσε πως η Βρετανία προτίθεται επίσης να αναγνωρίσει την Παλαιστίνη – με προϋποθέσεις. Αν η ισραηλινή κυβέρνηση δεν προβεί σε απτά βήματα για κατάπαυση του πυρός, άρση της πολιορκίας στη Γάζα, τερματισμό των προσαρτήσεων και επανεκκίνηση ειρηνευτικής διαδικασίας εντός δύο μηνών, τότε το Λονδίνο θα προχωρήσει μονομερώς στην αναγνώριση.
Η αντίδραση από την ισραηλινή πλευρά ήταν έντονη. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κατηγόρησε τον Στάρμερ ότι «κατευνάζει» τη Χαμάς και «επιβραβεύει την τρομοκρατία».
Παρ’ όλα αυτά, η στάση Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου, ως δύο από τις πλέον επιδραστικές δυνάμεις της Ευρώπης, ενδέχεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για περαιτέρω διπλωματικές κινήσεις από άλλες δυτικές κυβερνήσεις.
Από την Ιντιφάντα στην αναγνώριση
Η ανακήρυξη του Παλαιστινιακού Κράτους έγινε στις 15 Νοεμβρίου 1988 από τον Γιάσερ Αραφάτ, στο απόγειο της Πρώτης Ιντιφάντα. Μέσα σε λίγους μήνες, πάνω από 80 χώρες αναγνώρισαν την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση – κυρίως από την Αφρική, την Ασία, τη Λατινική Αμερική και τον αραβικό κόσμο.
Η Ευρώπη στάθηκε πιο διστακτική. Οι περισσότερες αναγνωρίσεις εκείνης της περιόδου προήλθαν από χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ. Στην πορεία, ακολούθησαν αναγνωρίσεις από κράτη της Λατινικής Αμερικής, ενώ το 2012 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναβάθμισε το καθεστώς της Παλαιστίνης σε «κράτος-παρατηρητή μη μέλος» με 138 ψήφους υπέρ.
Το 2014, η Σουηδία έγινε η πρώτη χώρα της Δυτικής Ευρώπης που αναγνώρισε την Παλαιστίνη ενώ βρισκόταν εντός της Ε.Ε. Έκτοτε, ακολούθησαν η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Σλοβενία το 2024.
Η στάση της Ε.Ε. και οι G20
Παρά τις μεμονωμένες αναγνωρίσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση ως θεσμική οντότητα δεν έχει αναγνωρίσει την Παλαιστίνη ως κράτος. Από τα 27 κράτη-μέλη, 10 έχουν προχωρήσει σε αναγνώριση, με ορισμένα εξ αυτών –όπως η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Πολωνία– να το έχουν πράξει πριν την ένταξή τους στην Ε.Ε.
Στον παγκόσμιο χάρτη, η αναγνώριση της Παλαιστίνης παραμένει περισσότερο ανισομερής. Από τις 20 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου (G20), μόνο 10 έχουν αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος. Μεταξύ αυτών: η Κίνα, η Ινδία, η Ρωσία, η Βραζιλία και η Σαουδική Αραβία.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Αυστραλία, η Γερμανία και η Ιταλία παραμένουν αρνητικές ή επιφυλακτικές.
Σύμβολο ή αλλαγή κατεύθυνσης;
Παρά τη διευρυνόμενη αναγνώριση, η ίδρυση ενός βιώσιμου Παλαιστινιακού κράτους φαίνεται, προς το παρόν, μακρινός στόχος. Η έλλειψη συνοχής στο εσωτερικό της παλαιστινιακής ηγεσίας, η στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ και η γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή λειτουργούν ανασταλτικά.
Η κίνηση των Γαλλίας και Βρετανίας ίσως δεν αλλάζει άμεσα την κατάσταση επί του πεδίου. Όμως, η ισχυρή της σημειολογία ενδέχεται να μετατοπίσει τις διεθνείς ισορροπίες και να επαναφέρει τη συζήτηση για τη λύση των δύο κρατών στην παγκόσμια πολιτική ατζέντα.
Μ.Η.Τ. 242183