Τουρκία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα : Πάνω από 120 χώρες ζητούν από την Άγκυρα σεβασμό στη δικαστική ανεξαρτησία, την ελευθερία έκφρασης και τα δικαιώματα μειονοτήτων – Συστάσεις Αθήνας και Λευκωσίας για Κύπρο, θρησκευτικές ελευθερίες και ΛΟΑΤΚΙ
Δημοσιεύθηκε στα Ηνωμένα Έθνη η Έκθεση της Ομάδας Εργασίας για την Οικουμενική Περιοδική Αξιολόγηση (UPR) της Τουρκίας, ενόψει της επικείμενης 49ης Συνόδου του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (8 Σεπτεμβρίου – 3 Οκτωβρίου 2025). Η Έκθεση αποτυπώνει την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα, καταγράφοντας δεκάδες παρατηρήσεις και συστάσεις από τη διεθνή κοινότητα, ανάμεσά τους και από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Αντικείμενο της Έκθεσης
Η αξιολόγηση εξετάζει τη συμμόρφωση της Τουρκίας με τις διεθνείς δεσμεύσεις της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Περιλαμβάνει την εθνική παρουσίαση της Άγκυρας, με αναφορές σε μεταρρυθμίσεις για τη δικαιοσύνη, την ελευθερία της έκφρασης, τα δικαιώματα των γυναικών και των μειονοτήτων, την προστασία των προσφύγων, καθώς και την ανταπόκρισή της στις συστάσεις του προηγούμενου κύκλου UPR.
Η Έκθεση ενσωματώνει συστάσεις από περισσότερες από 120 χώρες, οι οποίες ζητούν μεταρρυθμίσεις σε κρίσιμους τομείς: ανεξαρτησία δικαιοσύνης, ελευθερία του Τύπου, αντιμετώπιση διακρίσεων και ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων για τις ευάλωτες ομάδες.
Οι Συστάσεις Ελλάδας και Κύπρου
Η Ελλάδα υπέβαλε έξι συγκεκριμένες συστάσεις, εστιάζοντας:
Στην εφαρμογή των αποφάσεων του ΕΔΑΔ για τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας και τα περιουσιακά ζητήματα στην Κύπρο.
Στην ανάγκη προστασίας της ελευθερίας του Τύπου και της κοινωνίας των πολιτών.
Στον σεβασμό της θρησκευτικής ελευθερίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς – με ιδιαίτερη αναφορά στην Αγία Σοφία και τη Μονή της Χώρας.
Στην αναγνώριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου και την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
Στην προστασία των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων και στην καταπολέμηση της έμφυλης βίας.
Από την πλευρά της, η Κυπριακή Δημοκρατία εστίασε:
Στην ανάγκη προσχώρησης της Τουρκίας στο Καταστατικό της Ρώμης του ΔΠΔ.
Στην ουσιαστική διερεύνηση της τύχης των αγνοουμένων και την απρόσκοπτη πρόσβαση της Επιτροπής Αγνοουμένων.
Στην άρση των περιορισμών στα θρησκευτικά δικαιώματα των εγκλωβισμένων και την προστασία των χριστιανικών μνημείων.
Στην ακύρωση της αποχώρησης από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και την πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων του ΕΔΑΔ για τα Κατεχόμενα.
Η Αντίδραση της Άγκυρας
Η Τουρκία απέρριψε όλες τις συστάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, υποστηρίζοντας πως «δεν αναγνωρίζει την Κύπρο» ως εκπρόσωπο ολόκληρου του νησιού. Απέρριψε επίσης κάθε αναφορά στο Κυπριακό και στα ζητήματα μειονοτήτων, επικαλούμενη τις «τουρκοκυπριακές αρχές» ως αποκλειστικά αρμόδιες.
Παράλληλα, απέρριψε τη σχετική σύσταση της Ελλάδας, τονίζοντας ότι η στρατιωτική της παρουσία στην Κύπρο βασίζεται στις Συνθήκες του 1960 και στον ρόλο της ως εγγυήτρια δύναμη.
Οι Συστάσεις της Διεθνούς Κοινότητας
Η Έκθεση αποτυπώνει εκτενείς παρατηρήσεις από δεκάδες χώρες:
Γερμανία, Γαλλία, Καναδάς, Νορβηγία, Ιαπωνία, Ινδία και άλλες ζητούν μεταρρυθμίσεις για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, τροποποιήσεις στον ρόλο του Συμβουλίου Δικαστών και Εισαγγελέων, καθώς και την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας με το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα.
Ζητούνται αλλαγές στον αντιτρομοκρατικό νόμο, προστασία των δημοσιογράφων και του δικαιώματος στην ειρηνική συνάθροιση.
Ιρλανδία και Ουρουγουάη ζητούν την ένταξη της σεξουαλικής ταυτότητας στο άρθρο 122 του Ποινικού Κώδικα και τη νομική θωράκιση των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.
Ερυθραία και Λίβανος θέτουν θέμα ένταξης των προσφύγων και πρόσβασης σε υγεία, παιδεία και δικαιοσύνη.
Η Θέση της Τουρκίας για τη Δικαιοσύνη
Η τουρκική πλευρά παρουσίασε τη νέα «Τέταρτη Στρατηγική Δικαστικής Μεταρρύθμισης» (2025-2029), τονίζοντας πως στοχεύει στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας των θεσμών και στη βελτίωση της πρόσβασης στη Δικαιοσύνη. Υποστηρίζει πως έχει υλοποιήσει το 90% των αποφάσεων του ΕΔΑΔ, ξεπερνώντας –όπως αναφέρει– τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Έμφυλη Βία και Σύμβαση Κωνσταντινούπολης
Παρά την αποχώρησή της από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, η Τουρκία διαβεβαιώνει ότι διαθέτει επαρκές νομικό οπλοστάσιο για την καταπολέμηση της έμφυλης βίας. Επικαλείται εργαλεία όπως η εφαρμογή «KADES», γραμμές βοήθειας και εκπαιδευτικά προγράμματα για δράστες.
Ωστόσο, πλήθος κρατών –μεταξύ αυτών η Γαλλία, Ισπανία, Βέλγιο, Μεξικό και Σουηδία– καλούν την Τουρκία:
Να επανενταχθεί στη Σύμβαση.
Να χαρακτηρίσει ποινικά τη γυναικοκτονία και τη σεξουαλική βία.
Να ενισχύσει τα καταφύγια για γυναίκες-θύματα βίας.
Να καταργήσει τα ελαφρυντικά για εγκλήματα «τιμής».
Επόμενα Βήματα
Η τελική αξιολόγηση και οι διακρατικές απαντήσεις θα συζητηθούν επισήμως στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο του 2025 στη Γενεύη, σε μία διαδικασία που θα κρίνει τη διεθνή αξιοπιστία της Τουρκίας στον ευαίσθητο τομέα των δικαιωμάτων.
Μ.Η.Τ. 242183