Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ αναγνώρισε τη γενοκτονία Ποντίων, Αρμενίων και Ασσυρίων. Οι διπλωματικές προεκτάσεις με την Τουρκία

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έγινε ο πρώτος Ισραηλινός ηγέτης που αναγνώρισε δημόσια τη γενοκτονία που διαπράχθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία εις βάρος των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων του Πόντου στις αρχές του 20ού αιώνα.

Η τοποθέτηση έγινε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο podcast του επιχειρηματία και παρουσιαστή Πάτρικ Μπετ Ντέιβιντ, ο οποίος κατάγεται από ασσυριακή χριστιανική οικογένεια του Ιράν. Απαντώντας στο ερώτημα γιατί το Ισραήλ δεν έχει προβεί σε επίσημη αναγνώριση, ο Νετανιάχου απάντησε: «Νομίζω ότι το κάναμε. Νομίζω ότι η Κνεσέτ πέρασε σχετικό ψήφισμα». Όταν ο παρουσιαστής τον διόρθωσε, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός κατέληξε κοφτά: «Μόλις το έκανα εγώ. Ορίστε».

Η βαρύτητα της δήλωσης και το ιστορικό πλαίσιο

Η δήλωση έχει ιδιαίτερη ιστορική και πολιτική σημασία, καθώς το Ισραήλ απέφευγε για δεκαετίες να αναγνωρίσει επίσημα τη γενοκτονία, επιδιώκοντας ισορροπίες με την Τουρκία, η οποία αρνείται κατηγορηματικά τα γεγονότα. Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, οι θηριωδίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οδήγησαν στον θάνατο 1,5 εκατ. Αρμενίων, αλλά και δεκάδες χιλιάδες θυμάτων ανάμεσα στους Ασσυρίους και τους Έλληνες του Πόντου.

Το Ισραήλ, επικαλούμενο γεωπολιτικούς και εμπορικούς λόγους, κρατούσε μέχρι σήμερα χαμηλούς τόνους, ώστε να μη διαταραχθούν οι στρατηγικές του σχέσεις με την Άγκυρα. Ωστόσο, οι ραγδαίες επιδεινούμενες σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας, ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο στη Γάζα και τις σκληρές δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, άλλαξαν τα δεδομένα. Ο Τούρκος πρόεδρος έχει φτάσει να συγκρίνει τις ισραηλινές επιχειρήσεις με τις θηριωδίες των ναζί, προκαλώντας έντονη αντίδραση στην Ιερουσαλήμ.

Μια στροφή στην εξωτερική πολιτική του Ισραήλ

Η δήλωση Νετανιάχου ερμηνεύεται από αναλυτές ως άμεση απάντηση στην εχθρική στάση της Άγκυρας και ταυτόχρονα ως σήμα μιας πιθανής αναθεώρησης της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής. Η αναγνώριση της γενοκτονίας αποτελεί διαχρονικό αίτημα των αρμενικών, ελληνικών και ασσυριακών κοινοτήτων διεθνώς, οι οποίες ασκούν πίεση εδώ και δεκαετίες ώστε να τιμηθεί η μνήμη των θυμάτων.

Αν και η δήλωση έγινε σε προσωπικό επίπεδο και όχι στο πλαίσιο ενός επίσημου ψηφίσματος της Κνεσέτ, η βαρύτητά της είναι δεδομένη. Εκτιμάται ότι θα επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας και ίσως αποτελέσει αφετηρία για ευρύτερη συζήτηση εντός της ισραηλινής κοινωνίας και πολιτικής σκηνής σχετικά με τη στάση απέναντι σε αυτήν την ιστορική τραγωδία.