Η αποχώρηση της Ρωσίας από τη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων «προαναγγέλλει» κλιμάκωση της αυταρχικής της πορείας

Η Μόσχα ετοιμάζεται να αποχωρήσει και τυπικά από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων, επιβεβαιώνοντας την πλήρη ρήξη της με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το σχετικό διάταγμα, που φέρει την υπογραφή του πρωθυπουργού Μιχαήλ Μισούστιν (23 Αυγούστου), αναμένεται να κατατεθεί από τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στη Δούμα, χωρίς όμως να έχει οριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία εξόδου.

Μια αποχώρηση με έντονο συμβολισμό

Η Ρωσία είχε αποβληθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης ήδη τον Μάρτιο του 2022, έναν μήνα μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ως απάντηση στη μαζική παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων και στο κύμα καταστολής εναντίον αντιφρονούντων. Η σημερινή κίνηση έχει περισσότερο συμβολικό χαρακτήρα, καθώς η χώρα είχε πάψει να συνεργάζεται με τα όργανα της Σύμβασης εδώ και καιρό.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων, που υιοθετήθηκε το 1987, έδινε το δικαίωμα σε ανεξάρτητες επιτροπές να επιθεωρούν φυλακές και κέντρα κράτησης, προκειμένου να ελέγχουν τις συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων. Η Ρωσία πλέον αποποιείται και τυπικά αυτήν την υποχρέωση διαφάνειας.

Εσωτερική καταστολή και διεθνείς αντιδράσεις

Η αποχώρηση συνδέεται με τις καταγγελίες για συστηματική χρήση βασανιστηρίων στη Ρωσία. Πολιτικοί κρατούμενοι, όπως ο Αλεξέι Ναβάλνι –που πέθανε το 2024 σε ποινική αποικία στον Αρκτικό Κύκλο– αλλά και Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου, έχουν καταγγείλει βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση.

Ουσιαστικά, η απόφαση αυτή επισημοποιεί την αποκοπή της Μόσχας από τα ευρωπαϊκά πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε μια συγκυρία όπου η διεθνής κοινότητα την κατηγορεί για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία. Παρατηρητές εκτιμούν ότι η εξέλιξη αυτή θα δυσχεράνει ακόμη περισσότερο τις προσπάθειες διεθνούς λογοδοσίας για τις συνθήκες κράτησης στη Ρωσία.

Διαβάστε επίσης: ΟΗΕ: Η Ελλάδα καταδικάζει τις παραβιάσεις στην Ουκρανία και διεκδικεί λογοδοσία