ΟΗΕ: Πρόταση Γκουτέρες για μείωση προϋπολογισμού κατά 15% και περικοπή θέσεων εργασίας

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, πρότεινε για το 2026 ένα σχέδιο δραστικής αναμόρφωσης της οικονομικής πορείας του οργανισμού, το οποίο περιλαμβάνει μείωση του τακτικού προϋπολογισμού κατά 15% και μείωση του προσωπικού κατά 19%. Η πρόταση αυτή, αν υιοθετηθεί, θα οδηγήσει στην κατάργηση άνω των 2.500 θέσεων εργασίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο Γκουτέρες πρότεινε αρχικά την άνοιξη στα κράτη μέλη προϋπολογισμό ύψους 3,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2026, ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με το 2025. Παράλληλα, συνέχισε να εργάζεται για την αναθεώρησή του προς τα κάτω στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «ΟΗΕ 80», με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του θεσμού.

Σε δύο επιστολές του, που δημοσιοποιήθηκαν την Τρίτη, ενημέρωσε τα κράτη μέλη και το προσωπικό για την πρόταση μείωσης κατά «15% και πλέον» του τακτικού προϋπολογισμού, δηλαδή περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια, καθώς και για την κατάργηση περίπου 19% των θέσεων που χρηματοδοτούνται από αυτόν τον προϋπολογισμό. Ο αναθεωρημένος προϋπολογισμός υπολογίζεται σε 3,238 δισεκατομμύρια δολάρια, με κατάργηση 2.681 θέσεων.

Ο Γενικός Γραμματέας διαβεβαίωσε ότι ο αντίκτυπος των περικοπών θα κατανέμεται στους τρεις βασικούς πυλώνες του ΟΗΕ — ειρήνη και ασφάλεια, ανθρώπινα δικαιώματα και βιώσιμη ανάπτυξη — και ότι ορισμένοι τομείς, όπως τα προγράμματα αρωγής στα φτωχότερα κράτη, θα εξαιρεθούν.

Στην επιστολή του προς το προσωπικό, ο Γκουτέρες τόνισε ότι οι αλλαγές ενδέχεται να οδηγήσουν σε μετεγκατάσταση εργαζομένων και των οικογενειών τους, αλλαγή θέσεων ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, απολύσεις. Είχε ήδη εισηγηθεί τη μετεγκατάσταση κάποιων υπηρεσιών από τη Γενεύη και τη Νέα Υόρκη σε λιγότερο ακριβές πόλεις, όπως το Ναϊρόμπι, αφορά όμως σε αυτή τη φάση λίγο περισσότερους από 200 εργαζόμενους.

Η πρόταση του προϋπολογισμού θα συζητηθεί από τα κράτη μέλη και αναμένεται να υιοθετηθεί από τη Γενική Συνέλευση έως τα τέλη του έτους.

Κρίση ρευστότητας
Ο ΟΗΕ αντιμετωπίζει χρόνια κρίση ρευστότητας, καθώς ορισμένα κράτη μέλη δεν καταβάλλουν πλήρως ή έγκαιρα τις υποχρεωτικές συνεισφορές τους στον τακτικό προϋπολογισμό. Οι ΗΠΑ, η μεγαλύτερη συνεισφέρουσα χώρα με ποσοστό πάνω από 22%, είχαν στα τέλη Ιανουαρίου καθυστερούμενες οφειλές ύψους 1,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων και δεν προχώρησαν σε καταβολές μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Η Κίνα, δεύτερη μεγαλύτερη συνεισφέρουσα με 20%, κατέβαλε τα προβλεπόμενα κεφάλαια μόνο στα τέλη Δεκεμβρίου 2024.

Στα προβλήματα ρευστότητας προστίθενται οι ανησυχίες για περαιτέρω μείωση των χρηματοδοτήσεων από την αμερικανική κυβέρνηση. Πολλές υπηρεσίες του ΟΗΕ έχουν ήδη υποστεί σημαντικές περικοπές λόγω της μειωμένης αμερικανικής οικονομικής βοήθειας στο εξωτερικό.