Το AI Factory Pharos, υπόσχεται να μεταμορφώσει τον κοινοβουλευτισμό με τεχνητή νοημοσύνη, ανοίγοντας δρόμους για διαφάνεια και συμμετοχή

Η Βουλή των Ελλήνων και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ενώνουν δυνάμεις για την ενσωμάτωση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στο νομοθετικό και διοικητικό έργο. Το έργο-ορόσημο «Pharos» δεν πρόκειται απλώς για ένα τεχνολογικό εργαλείο· επιχειρεί να επανασχεδιάσει τη σχέση κράτους-πολίτη, μεταμορφώνοντας τον κοινοβουλευτισμό σε πιο διαφανή, πιο ανοιχτό και πιο συμμετοχικό.

Ο υπουργός Δημήτρης Παπαστεργίου τονίζει ότι η στροφή δεν είναι «μονομερής αναβάθμιση», αλλά βαθιά πολιτική επιλογή. Στόχος είναι η νομοθετική διαδικασία να γίνει κατανοητή στον πολίτη, με εργαλεία που αποτυπώνουν το πώς διαμορφώνονται οι νόμοι και ποιο είναι το πραγματικό τους αποτύπωμα. Ενώ ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, υπογραμμίζει πως η πρώτη εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης θα αφορά την αυτοματοποίηση δυσχερών γραφειοκρατικών διαδικασιών, όπως η ταξινόμηση και διαχείριση εγγράφων, προκειμένου να συμβολιστεί και έμπρακτα η δέσμευση για αλλαγή.

Τι είναι το «Pharos» και πώς η Βουλή γίνεται data-πόρος

Το «Pharos» (AI Factory) είναι ένα εθνικό έργο τεχνητής νοημοσύνης με προϋπολογισμό 30 εκατομμυρίων ευρώ, όπου το 50 % χρηματοδοτείται μέσω της ευρωπαϊκής δομής EuroHPC Joint Undertaking και το υπόλοιπο από εθνικούς πόρους.

Ο συνολικός χρόνος υλοποίησης είναι 36 μήνες. Σύμφωνα με πιο πρόσφατες ανακοινώσεις, το «Pharos» αναμένεται να αρχίσει τη λειτουργία του τον Μάρτιο στο Λαύριο, ενώ προβλέπεται να έχει πλήρη δυναμική έως το τέλος του 2026.

Το μοντέλο συνεργασίας είναι ευρύ: το έργο υλοποιείται από κοινοπραξία με επικεφαλής το ΕΔΥΤΕ / GRNET (φορέας υπό το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης) και εταίρους όπως ο Δημόκριτος, το ΕΜΠ, το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», το Υπερταμείο, και πολυάριθμους ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς.

Η Βουλή, μάλιστα, θα λειτουργήσει ως ένας ζωντανός «δωρητής δεδομένων» και φορέας εφαρμογής, θα ανοίξει σε χρήση το ιστορικό κοινοβουλευτικό αρχείο (περίπου 799.603 σελίδες ψηφιοποιημένων τεκμηρίων, πρακτικά, χειρόγραφα και αρχειακό υλικό) και θα συνεισφέρει τα καθημερινά νομοθετικά δεδομένα ώστε να τροφοδοτούν το μοντέλο ΤΝ.

Μέσω της διάθεσης ανοικτών δεδομένων και της ενσωμάτωσης ΤΝ όπως speech-to-text, θεματική ταξινόμηση ομιλιών, chatbot, και αυτόματες διαδικασίες εγγράφων, η Βουλή φιλοδοξεί να γίνει πιο προσβάσιμη, πιο αποδοτική και πιο “διαδραστική” προς τον πολίτη.

Προκλήσεις, ρήτρες, ορόσημα και ευρωπαϊκό πλαίσιο

Παρά την αισιοδοξία, η πορεία δεν είναι χωρίς εμπόδια. Το «Pharos» εντάσσεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο AI Factories και σχεδιάζεται για να συνεργάζεται με άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως Data Spaces, EDIHs και εθνικά κέντρα AI. Η Ελλάδα ήταν μεταξύ των επτά χωρών της ΕΕ που επιλέχθηκαν για τη δημιουργία ενός από τα πρώτα AI Factories.

Σε εθνικό επίπεδο, έχει ήδη συζητηθεί η επέκταση του Pharos στη Δυτική Μακεδονία, με έμφαση σε τομείς όπως ενέργεια και αγροδιατροφή.

Ωστόσο, δεδομένης της τεχνολογικής και ρυθμιστικής πολυπλοκότητας, απαιτούνται αυστηρές ρήτρες και χρονοδιαγράμματα, για να μην μείνουν τα δεδομένα ανεκμετάλλευτα. Στο πλαίσιο των ανακοινώσεων για το έργο, γίνεται λόγος για δεσμεύσεις που πρέπει να εκπληρωθούν εντός των 36 μηνών και για τεχνικές «σταθμοδοτήσεις» ώστε η χώρα να αποφύγει να μείνει πίσω ως απλός καταναλωτής τεχνολογίας.

Επιπλέον, νεότερη έρευνα στο πεδίο των ελληνικών LLMs δείχνει πρόοδο. Το έργο Krikri: Llama-Krikri-8B, ένα μοντέλο ειδικά σχεδιασμένο για την ελληνική γλώσσα, αποτελεί ένα από τα πιο πιο πρόσφατα παραδείγματα ανοικτών ελληνικών γλωσσικών μοντέλων. Αυτό δείχνει ότι το τεχνολογικό οικοσύστημα στην Ελλάδα δεν είναι απλώς αποδέκτης έργων, αλλά παραγωγός καινοτομίας.

Τι αλλάζει για τον πολίτη, την δημόσια διοίκηση και την καινοτομία

Η συνεργασία μεταξύ υπουργείου και Βουλής ανοίγει τον δρόμο για μια δημόσια διοίκηση που μαθαίνει, αυτοβελτιώνεται και αποκαλύπτεται — όχι απλώς τεχνοκρατικά, αλλά πολιτικά. Όταν η νομοθέτηση γίνει κατανοητή, οι διαδικασίες “κρύβονται” λιγότερο. Όταν τα πρακτικά των συνεδριάσεων συνοδεύονται από αυτόματη ανάλυση και θεματικές ταξινομήσεις, ο πολίτης έχει την ευκαιρία να κατανοήσει καλύτερα τις επιλογές, τις διαφωνίες, τα επιχειρήματα.

Για το οικοσύστημα καινοτομίας, το «Pharos» θα δώσει υποδομές, υπολογιστική ισχύ, δεδομένα και εργαλεία. Θα μπορούσε επίσης, να επιτρέψει startups, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια να αναπτύξουν εφαρμογές AI για υγεία, πολιτισμό, κλίμα, δημόσια διοίκηση και πέραν αυτών.