ΟΗΕ: Μείωση 25 % στον αριθμό των κυανοκράνων, λόγω έλλειψης χρηματοδότησης. Περίπου 14.000 στρατιώτες θα αποσυρθούν από 11 αποστολές

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών βρίσκεται αντιμέτωπος με δραματικό οικονομικό αδιέξοδο που θα αναγκαστεί να μειώσει κατά περίπου 25 % τον παγκόσμιο αριθμό κυανοκράνων, δηλαδή να αποσύρει 13.000-14.000 στρατιωτικούς και αστυνομικούς από τις διεθνείς αποστολές ειρήνης. Η εξαγγελία αυτή έγινε από ανώτερο αξιωματούχο του ΟΗΕ, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, και φέρνει στο προσκήνιο τη δυσκολία της συνέχισης πολλών αποστολών εν μέσω χρηματοδοτικής κρίσης.

Συνολικά, ο ΟΗΕ σκοπεύει να περιορίσει το ανθρώπινο δυναμικό, τον εξοπλισμό και μεγάλο μέρος των πολιτικών υπαλλήλων στις αποστολές αυτές. Οι περικοπές επηρεάζουν τουλάχιστον 11 αποστολές ειρήνης σε περιοχές όπως η Κεντρική Αφρική, το Σουδάν, το Λίβανο, την Κύπρο και άλλες.

Οι ΗΠΑ παραμένουν βασικός μοχλός χρηματοδότησης αλλά και πίεσης

Το πρόβλημα πηγάζει κυρίως από τη μείωση της χρηματοδότησης από τις ΗΠΑ, τον μεγαλύτερο χορηγό των ειρηνευτικών αποστολών, με μερίδιο άνω του 26 %. Οι ΗΠΑ χρωστούν σήμερα πάνω από 2,8 δισεκατομμύρια δολάρια, μετά από διαδοχικές καθυστερήσεις στις πληρωμές τους.

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει ήδη ακυρώσει κονδύλι 800 εκατομμυρίων δολαρίων για το 2024-2025 και προτείνει την πλήρη κατάργηση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων ειρήνης από το 2026, στο πλαίσιο της πολιτικής «America First». Ωστόσο, πρόσφατα εγκρίθηκε έκτακτη διάθεση 400 εκατ. δολαρίων για υποστήριξη αποστολών στο Λίβανο και στην ΛΔ Κονγκό, ενδεικτικό ότι η Ουάσινγκτον εξετάζει προσωρινές «λύσεις».

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έχει ήδη εκφράσει ανησυχία για την υλική βιωσιμότητα των «μπλε κρανών» και καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τη συνεισφορά τους, καθώς οι περικοπές έρχονται σε μια περίοδο γενικότερων οικονομικών περικοπών στον Οργανισμό.

Συνέπειες, αντιδράσεις και η νέα μορφή των αποστολών

Η απόσυρση έως ενός τέταρτου του προσωπικού από τις αποστολές ειρήνης θα έχει άμεσες συνέπειες: περιορισμούς στην κάλυψη κρίσιμων περιοχών, εξασθένηση της παρακολούθησης και της βιωσιμότητας των λειτουργιών, και αυξημένη φόρτιση στο υπόλοιπο προσωπικό.

Σε πολλές αποστολές, η απομάκρυνση στρατιωτικού προσωπικού κινδυνεύει να αφήσει «κενά ασφαλείας». Καθώς ο ΟΗΕ ήδη είχε ξεκινήσει προσαρμογές εξαιτίας της κρίσης ρευστότητας, η νέα μείωση θα «χτυπήσει» και σύμφωνα με δημοσιεύματα πάνω από 60 γραφεία, οργανισμοί και υπηρεσίες, που αντιμετωπίζουν περικοπές προσωπικού 20 %.

Μία ενδεικτική περίπτωση είναι η αποστολή UNIFIL στο Λίβανο, η οποία αναμένεται να λήξει σταδιακά προς το τέλος του 2026, υπό πίεση από ΗΠΑ και Ισραήλ — ήδη εκτείνεται η υποχρέωση της Λιβανικής κυβέρνησης να αναλάβει πλήρως την ασφάλεια.

Παρακείμενα κράτη και διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να καλύψει πλήρως τη «μαύρη τρύπα» που αφήνουν οι ΗΠΑ. Ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών είχε προειδοποιήσει πως άλλες χώρες δεν θα είναι σε θέση να «αντικαταστήσουν» τη δωρεά των ΗΠΑ.

Καθώς η κρίση επεκτείνεται, οι αποστολές ειρήνης αντιμετωπίζουν ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: θα χρειαστεί αναδιάρθρωση αποστολών, πιο συμπτυγμένα επιχειρησιακά μοντέλα ή περιορισμός αρμοδιοτήτων, ώστε να επιβιώσουν στα νέα οικονομικά πλαίσια.