Η NASA αποσύρει το εμβληματικό πρόγραμμα ISS και δίνει χώρο στην εμπορική διαστημική οικονομία – Από τη NASA στη SpaceX και τη Blue Origin

Έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες αδιάκοπης παρουσίας σε τροχιά γύρω από τη Γη, ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός (ISS) ετοιμάζεται να «σβήσει τις μηχανές» του έως το 2030, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής για τη διεθνή συνεργασία στο διάστημα. Η NASA και οι εταίροι της -Ευρώπη, Καναδάς, Ιαπωνία και Ρωσία- σχεδιάζουν ήδη τη διάδοχη γενιά εμπορικών διαστημικών σταθμών, που θα αναλάβουν να συνεχίσουν την έρευνα και την ανθρώπινη παρουσία στη χαμηλή περιγήινη τροχιά.

Από σύμβολο συνεργασίας σε κεφάλαιο επιστημονικής κληρονομιάς

Από την εκτόξευση των πρώτων του τμημάτων το 1998, ο ISS αποτέλεσε εργαστήριο της ανθρωπότητας στο Διάστημα. Στο εσωτερικό του πραγματοποιήθηκαν περισσότερα από 4.000 πειράματα σε τομείς όπως η βιοτεχνολογία, η φυσική υλικών, η ιατρική και η γεωεπιστήμη, οδηγώντας σε πάνω από 4.400 επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Μερικά από τα ευρήματα που άλλαξαν την επιστήμη περιλαμβάνουν πειράματα κρυστάλλωσης φαρμάκων κατά του καρκίνου, την καλλιέργεια τεχνητών αμφιβληστροειδών, αλλά και την ανάλυση αλληλουχίας DNA σε τροχιά. Οι αστροναύτες του ISS, από τον Πέγκι Γουίτσον έως τον Τόμας Πεσκέ, έχουν καταγράψει μοναδικά δεδομένα για την επίδραση της μικροβαρύτητας στο ανθρώπινο σώμα, συμβάλλοντας στην προετοιμασία για μελλοντικές αποστολές στη Σελήνη και στον Άρη.

Ωστόσο, η τεχνολογική φθορά και το υψηλό κόστος συντήρησης, που ξεπερνά τα 3,5 δισ. δολάρια ετησίως, καθιστούν πλέον αναπόφευκτη την απόσυρσή του. Το σχέδιο της NASA προβλέπει ότι το 2030 ο σταθμός θα κατευθυνθεί σε ελεγχόμενη πορεία προς τον Ειρηνικό Ωκεανό, σε μια απομονωμένη περιοχή γνωστή ως Point Nemo.

Το μέλλον είναι εμπορικό: Η νέα εποχή των ιδιωτικών σταθμών

Η αποχώρηση του ISS δεν σημαίνει και τέλος της ανθρώπινης παρουσίας στο Διάστημα. Αντιθέτως, εγκαινιάζει τη μετάβαση σε ένα νέο, εμπορικά βιώσιμο μοντέλο. Η NASA έχει ήδη υπογράψει συμφωνίες με εταιρείες όπως η Axiom Space, Blue Origin και Voyager Space, επενδύοντας πάνω από 400 εκατ. δολάρια για την ανάπτυξη νέων ιδιωτικών διαστημικών σταθμών.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα Commercial LEO Destinations, οι σταθμοί αυτοί θα μπορούσαν να τεθούν σε τροχιά πριν την οριστική απόσυρση του ISS, εξασφαλίζοντας συνέχεια ερευνητικών προγραμμάτων και μειώνοντας το κόστος για τις αποστολές της NASA.

Το νέο κεφάλαιο προβλέπει συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπου η NASA θα είναι πλέον «πελάτης» και όχι ιδιοκτήτης των σταθμών. Όπως δήλωσε πρόσφατα η διευθύντρια της NASA, Μπιλ Νέλσον, «η επόμενη γενιά διαστημικών σταθμών θα είναι πιο ευέλικτη, βιώσιμη και προσβάσιμη».

Μια τελευταία ματιά στον ουρανό

Μέχρι το 2030, ο ISS θα συνεχίσει να λάμπει στον νυχτερινό ουρανό ως ένα κινούμενο, μπλε-λευκό σημείο φωτός, ορατό με γυμνό μάτι. Η NASA προσφέρει μέσω της υπηρεσίας Spot the Station ακριβείς πληροφορίες για το πότε και από ποια κατεύθυνση μπορεί κανείς να τον δει να περνά πάνω από την πόλη του.

Είναι, ίσως, η τελευταία δεκαετία που η ανθρωπότητα θα αντικρίζει αυτό το σύμβολο ειρήνης, επιστήμης και διεθνούς συνεργασίας, προτού παραδώσει τη σκυτάλη στη νέα εποχή των εμπορικών διαστημικών σταθμών.