Μετά-ανάλυση του BMJ Oncology αποκαλύπτει ότι η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση σχετίζονται με 34 % υψηλότερο κίνδυνο θανάτου

Καθώς η ιατρική επιστήμη συνεχώς εξερευνά νέες διαστάσεις της νόσου, μια νέα σημαντική έρευνα έρχεται να φωτίσει έναν διακριτό, αλλά κρίσιμο παράγοντα: τη μοναξιά. Η μελέτη «Impact of loneliness on cancer mortality: a systematic review and meta-analysis», που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο BMJ Oncology, συνδυάζει δεδομένα από 13 μελέτες με συνολικό δείγμα 1.635.051 ασθενών και αποδίδει στη μοναξιά σημαντικό ρόλο στη θνησιμότητα.

Μοναξιά & θάνατος: Πόσο ισχυρή είναι η σύνδεση;

Αν και η σχέση μοναξιάς και υγείας δεν είναι καινούργια, έχει συσχετισθεί με γνωστικές διαταραχές, κακή ποιότητα ύπνου, ανοσολογική εξασθένηση και χρόνιο πόνο. Ενώ, η νέα ανάλυση επιχειρεί να διερευνήσει αν αυτή η σχέση επεκτείνεται και στην επιβίωση ασθενών με καρκίνο.

Οι ερευνητές ανασυνέλεξαν 16 μελέτες (οι 13 κατάλληλες για συνδυασμό) από χώρες όπως Καναδάς, ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία, Φινλανδία, Ιαπωνία και άλλες. Το ηλικιακό μέσο όρο των ασθενών ήταν 63 έτη.

Τα σημαντικότερα ευρήματα:

• Η μοναξιά συνδέεται με 34 % υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία σε ασθενείς με νόσο.

• Ο κίνδυνος θανάτου ειδικά από καρκίνο είναι 11 % υψηλότερος σε απομονωμένα άτομα.

Οι ερευνητές, ωστόσο, τονίζουν ότι τα ευρήματα πρέπει να σταθμίζονται με προσοχή, λόγω των διαφορών στην μεθοδολογία των μελετών και του παρατηρησιακού χαρακτήρα τους.

Ποιοι μηχανισμοί εξηγούν αυτή τη σχέση

Οι επιστήμονες προσφέρουν ένα πολυπαραγοντικό μοντέλο όπου η μοναξιά επηρεάζει την εξέλιξη νόσων μέσα από αλληλένδετα μονοπάτια:

• Βιολογικά, το χρόνιο στρες που συνεπάγεται η απομόνωση ενεργοποιεί τον άξονα HPA (υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων), αυξάνει την φλεγμονή και απορυθμίζει το ανοσοποιητικό σύστημα. Παράγοντες που μπορεί να επιταχύνουν την πρόοδο του καρκίνου και άλλων νόσων.

• Ψυχοκοινωνικά, οι ασθενείς νιώθουν ότι δεν γίνονται κατανοητοί, αντιμετωπίζουν στιγματισμό λόγω των θεραπειών τους (π.χ. αλλαγές στην εμφάνιση) και βιώνουν κοινωνική απόσυρση.

• Επιπλέον, συμπεριφορικές αλλαγές όπως μείωση φυσικής δραστηριότητας, ανοχή προς θεραπεία ή παραμέληση της φροντίδας μπορεί να μεσολαβήσουν.

Σε πιο εξειδικευμένα πλαίσια, μελέτες σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού έχουν ανιχνεύσει ότι η ανεργία, η ευθραυστότητα (frailty) και η χαμηλή κοινωνική υποστήριξη αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα να βιώσουν σοβαρή μοναξιά.

Τι μπορεί να γίνει και γιατί έχει σημασία

Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν από μελλοντικές, πιο ελεγχόμενες μελέτες, τότε η αντιμετώπιση της μοναξιάς καθίσταται αναπόσπαστο στοιχείο της ογκολογικής φροντίδας, όχι ως πολυτέλεια αλλά ως αναγκαίο εργαλείο βελτίωσης των επιβιώσεων.

Προτεινόμενα βήματα:

• Η συστηματική αξιολόγηση ψυχοκοινωνικής κατάστασης των ασθενών σε καρκίνο, ώστε η απομόνωση να εντοπίζεται έγκαιρα.

• Η ενσωμάτωση στοχευμένων παρεμβάσεων (ομάδες υποστήριξης, ψυχοθεραπεία, κοινωνική ενσωμάτωση) στα πρωτόκολλα θεραπείας.

• Προοπτικές μελέτες που να διερευνούν αιτιώδη σχέση (αν η απομόνωση «προκαλεί» υψηλότερη θνησιμότητα) και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Η παλαιότερη βιβλιογραφία είχε ήδη δείξει ότι η κοινωνική απομόνωση αυξάνει τον θάνατο από καρδιαγγειακή νόσο ή όλων των αιτιών, σε κάποια meta-ανάλυση καταγράφηκε αύξηση της θνησιμότητας κατά 29 %.

Σε τελευταία ανάλυση, η νέα μελέτη αναδεικνύει ότι η υγεία δεν εξαρτάται μόνο από μοριακούς δείκτες ή φάρμακα, αλλά και από το πόσο συνδεδεμένοι αισθανόμαστε με τον κόσμο γύρω μας και ότι η μοναξιά μπορεί να μην είναι μόνο πληγή της ψυχής αλλά κίνδυνος για τη ζωή.