Η Ιαπωνία ζητά από τη G7 κοινή στάση απέναντι στους νέους κινεζικούς ελέγχους εξαγωγών σπάνιων γαιών – Η απάντηση της Δύσης

O Ιάπωνας υπουργός Οικονομικών Κατσουνόμπου Κάτο προειδοποίησε από Ουάσιγκτον πως οι νέοι περιορισμοί που επέβαλε η Κίνα στις εξαγωγές σπάνιων γαιών (rare earths) συνιστούν απειλή για τη σταθερότητα των παγκόσμιων τεχνολογικών αλυσίδων και κάλεσε τις χώρες της G7 να υιοθετήσουν ενιαίο αντισταθμιστικό μέτωπο.

Το ζήτημα αποκτά διαστάσεις γεωστρατηγικής έντασης, αφού οι σπάνιες γαίες βρίσκονται στην καρδιά των τομέων τεχνολογίας, άμυνας, ενέργειας και βιομηχανίας.

Τι ανακοίνωσε η Κίνα και γιατί όλοι ανησυχούν

Πριν από λίγες ημέρες, το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας δημοσιοποίησε ότι προσθέτει πέντε ακόμα στοιχεία στη λίστα των σπάνιων γαιών που πλέον υπόκεινται σε περιορισμούς: holmium, erbium, thulium, europium και ytterbium.

Με αυτό το βήμα, ο συνολικός αριθμός στοιχείων υπό ειδικό καθεστώς ανέρχεται σε 12 από τα 17 συνολικά σπάνια στοιχεία.

Παράλληλα, περιορίζονται οι εξαγωγές τεχνολογίας που σχετίζεται με τις διαδικασίες εξόρυξης, επεξεργασίας και κατασκευής μαγνητών σπάνιων γαιών, ενώ πολλές από τις άδειες εξαγωγής θα εξετάζονται κατ’ εξαίρεση.

Η Κίνα αιτιολογεί ότι οι νέοι έλεγχοι επιβάλλονται για «λόγους εθνικής ασφάλειας», προειδοποιώντας πως η χρήση των υλικών αυτών σε στρατιωτικά ή διττής χρήσης συστήματα αποτελεί κινδύνους για τη σταθερότητα.

Αυτές οι κινήσεις δεν περιορίζονται μόνο στον έλεγχο των υλικών — παράλληλα, η Κίνα καθιστά υποχρεωτική άδεια για την εξαγωγή αγαθών που περιέχουν ακόμα και ίχνη σπάνιων γαιών.

Η αντίδραση των ΗΠΑ και η ένταση της αντιπαράθεσης

Η Ουάσινγκτον ανταποκρίθηκε άμεσα. Ο εκπρόσωπος του εμπορίου Τζέιμσον Γκριρ χαρακτήρισε την κινεζική πολιτική ως «οικονομικό εξαναγκασμό παγκόσμιας εμβέλειας». Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ πήγε πιο πέρα, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δεν θα επιτρέψουν σε κανένα να τους «ελέγχει» μέσω πρώτων υλών.

Στην απάντησή του, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να επιβάλει 100% δασμούς στα κινεζικά προϊόντα εφόσον δεν αναιρεθούν οι περιορισμοί, γεγονός που πυροδότησε νέα αντιπαράθεση στην εμπορική σκηνή.

Η Κίνα, με τη σειρά της, κατηγόρησε τις ΗΠΑ για υποκρισία, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα είναι νόμιμος έλεγχος, και όχι εμπορική επίθεση, ασκώντας παράλληλα κριτική στον πρότερο δασμολόγιο χειρισμό της Ουάσιγκτον.

Αξίζει να σημειωθεί πως τον Σεπτέμβριο οι εξαγωγές σπάνιων γαιών από την Κίνα υποχώρησαν κατά 31% σε σχέση με τον Αύγουστο, στοιχείο που αποδίδεται εν μέρει στους περιορισμούς που ετέθησαν ήδη σε εφαρμογή.

Παγκόσμιο «γκρίζο πεδίο» – Οι επιπτώσεις και οι συμμαχίες

Η κυριαρχία της Κίνας στην επεξεργασία των σπάνιων γαιών, περισσότερο από το 90%, σημαίνει ότι ο παγκόσμιος εφοδιασμός τεχνολογικών υλικών εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το Πεκίνο.

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι κινήσεις αυτές ανοίγουν νέο μέτωπο στον τεχνολογικό πόλεμο ΗΠΑ–Κίνας, ειδικά στον τομέα των ημιαγωγών, όπου οι σπάνιες γαίες παίζουν κρίσιμο ρόλο.

Στο παρασκήνιο, οι χώρες της G7 ήδη εξετάζουν αντίμετρα: από πιθανούς «ελάχιστους» τιμές για σπάνιες γαίες έως επιβολή δασμών στα κινεζικά προϊόντα, αλλά και επενδύσεις σε εναλλακτικές πηγές.

Παρά τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών, όσον αφορά το σχετικό κόστος και τις γεωπολιτικές συνέπειες, υπάρχει κοινή αντίληψη πως μια μεμονωμένη αντίδραση δεν είναι αρκετή: πρέπει να προκύψει συλλογική στρατηγική αντοχής.

Διαβάστε επίσης: Παγκόσμια ένταση για τις σπάνιες γαίες: Ο Τραμπ ξανανοίγει «μέτωπο» με την Κίνα