Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι οι δήμοι δεν έχουν δικαίωμα να ρυθμίζουν ζητήματα δόμησης ή να περιορίζουν ύψη κτιρίων

Σαφές μήνυμα προς τους δήμους ότι δεν μπορούν να θεσπίζουν αυτόνομα κανονισμούς δόμησης ή να παρεμβαίνουν σε ζητήματα πολεοδομικών αδειών, έστειλε το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με την υπ’ αριθμ. 1728/2025 απόφασή του.

Η απόφαση, που εκδόθηκε από το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ υπό την προεδρία της συμβούλου Επικρατείας Ρωξάνης Γιαννουλάτου και με εισηγητή τον πάρεδρο Δημήτρη Πυργάκη, αφορά ρύθμιση του Δήμου Αθηναίων, η οποία επιχειρούσε να θέσει περιορισμούς στην έκδοση οικοδομικών αδειών και βεβαιώσεων όρων δόμησης εντός των ορίων της πόλης.

Σύμφωνα με την κρίση του Ανώτατου Δικαστηρίου, δεν υπάρχει καμία νομοθετική εξουσιοδότηση που να παρέχει στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης τη δυνατότητα να ρυθμίζουν θέματα όπως το ύψος των κτιρίων, οι όροι δόμησης ή οι προϋποθέσεις για έκδοση πράξεων εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών.

Η υπόθεση του Δήμου Αθηναίων – Τι προέβλεπε η ακυρωθείσα απόφαση

Το ΣτΕ αναφέρθηκε σε απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Αθηναίων, με την οποία τα στελέχη της Υπηρεσίας Δόμησης είχαν λάβει εντολή να μην εκδίδουν βεβαιώσεις ή προεγκρίσεις δόμησης με ύψη κτιρίων υψηλότερα από τα προβλεπόμενα στο βασιλικό διάταγμα της 30.8/9.9.1955 ή σε μεταγενέστερα προεδρικά διατάγματα, και
να απέχουν από την έκδοση οικοδομικών αδειών για έργα που υπερέβαιναν τα ανώτατα επιτρεπόμενα ύψη.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τεχνικούς φορείς και μελετητές, που έκαναν λόγο για αυθαίρετη παρέμβαση του Δήμου σε αρμοδιότητες του κράτους και παράνομη αναστολή έκδοσης αδειών.

Το ΣτΕ, εξετάζοντας την υπόθεση, έκρινε ότι η κανονιστική απόφαση του Δήμου εκδόθηκε χωρίς νομική βάση, αφού δεν υπήρχε προηγούμενη εξουσιοδοτική διάταξη ή σχετική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου που να την νομιμοποιεί. Ως εκ τούτου, η ακύρωσή της θεωρήθηκε νομίμως τεκμηριωμένη.

Συνταγματικό «τείχος» στις τοπικές παρεμβάσεις – Μόνο η Πολιτεία ρυθμίζει τη δόμηση

Η απόφαση του ΣτΕ στηρίζεται σε θεμελιώδη αρχή του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία οι όροι και περιορισμοί δόμησης αποτελούν αντικείμενο ρύθμισης αποκλειστικά από την Πολιτεία, μέσω νόμων και προεδρικών διαταγμάτων.

Οι δήμοι μπορούν να εισηγούνται ή να εφαρμόζουν κανονισμούς μόνο στο πλαίσιο της υφιστάμενης νομοθεσίας, όχι όμως να θεσπίζουν νέους περιορισμούς.

Η απόφαση αυτή αναμένεται να αποτελέσει δεδικασμένο για ανάλογες περιπτώσεις σε όλη τη χώρα, καθώς τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί περιπτώσεις δήμων που επιχειρούν να καθορίσουν «ανώτατα όρια ύψους» ή ειδικούς όρους δόμησης για λόγους αισθητικού ή πολεοδομικού χαρακτήρα.

Νομικοί κύκλοι σχολιάζουν ότι το ΣτΕ, με τη συγκεκριμένη απόφαση, επαναβεβαιώνει τη διάκριση αρμοδιοτήτων μεταξύ Κεντρικού Κράτους και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, διασφαλίζοντας ενιαία πολεοδομική πολιτική και αποτροπή τοπικών ανισοτήτων στη δόμηση.