Η κυβέρνηση σχεδιάζει μείωση του χρέους κάτω από 100% του ΑΕΠ έως το 2034. Το «μαξιλάρι» 44,8 δισ. ευρώ και τα υπερπλεονάσματα

Η στρατηγική της πρόωρης αποπληρωμής του χρέους συνεχίζεται χωρίς ημερομηνία λήξης, καθώς η κυβέρνηση, μετά την πρόωρη εξόφληση των διμερών δανείων (GLF), σχεδιάζει να επιταχύνει και την αποπληρωμή των «ακριβών» υποχρεώσεων προς τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF). Τα δάνεια αυτά, ύψους 141,8 δισ. ευρώ, έχουν ορίζοντα λήξης το 2070, ωστόσο η Αθήνα εξετάζει τρόπους να τα μειώσει σταδιακά πολύ νωρίτερα, αξιοποιώντας το ευνοϊκό δημοσιονομικό περιβάλλον και τα ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα.

Το κρίσιμο ορόσημο θεωρείται το 2034, χρονιά κατά την οποία θα προστεθούν στο χρονοδιάγραμμα αποπληρωμών και οι υποχρεώσεις προς τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) ύψους 61,9 δισ. ευρώ, που ωριμάζουν έως το 2060. Η διαχείριση αυτής της διπλής δανειακής επιβάρυνσης απαιτεί προληπτικές κινήσεις και προσεκτική στρατηγική, με στόχο τη διατήρηση της βιωσιμότητας του χρέους και τη διαρκή μείωση του κόστους εξυπηρέτησης.

Το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων και η στρατηγική υπερπλεονασμάτων

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα ένα από τα ισχυρότερα «μαξιλάρια» ρευστότητας στην Ευρωζώνη, ύψους 44,8 δισ. ευρώ, το οποίο λειτουργεί ως εγγύηση αξιοπιστίας στις αγορές και ως ασπίδα απέναντι στις διακυμάνσεις επιτοκίων. Σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα — εκτιμώμενα στο 3,8% του ΑΕΠ για το 2025 — το οικονομικό επιτελείο έχει τη δυνατότητα να προχωρά σε προεξοφλήσεις, μειώνοντας τον συνολικό δανειακό όγκο και περιορίζοντας τις μελλοντικές υποχρεώσεις.

Η στρατηγική αυτή, την οποία το υπουργείο Οικονομικών χαρακτηρίζει «ευαγγέλιο» της δημοσιονομικής πολιτικής, έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: το δημόσιο χρέος να υποχωρήσει κάτω από το 100% του ΑΕΠ μέσα στην επόμενη δεκαετία. Παράλληλα, η συγκρατημένη δανειακή δραστηριότητα και η συνεχιζόμενη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ συνθέτουν ένα περιβάλλον σταδιακής απομείωσης του χρέους.

Η πορεία αποκλιμάκωσης και οι επόμενες κινήσεις

Σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού 2026, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να υποχωρήσει στο 137,6% του ΑΕΠ (359 δισ. ευρώ) από 145,4% το 2025, ενώ το χρέος της Κεντρικής Διοίκησης θα μειωθεί στο 151,2% του ΑΕΠ (394,6 δισ. ευρώ) από 159,6% το προηγούμενο έτος. Η αποκλιμάκωση αυτή αποδίδεται κυρίως στην ανάπτυξη της οικονομίας, στις χαμηλές δανειακές ανάγκες και στις πρόωρες αποπληρωμές των μνημονιακών υποχρεώσεων.

Τον Δεκέμβριο του 2025 προγραμματίζεται νέα προεξόφληση ύψους 5,29 δισ. ευρώ, που αφορά δάνεια του πρώτου Μνημονίου με λήξεις από το 2033 έως το 2041. Πρόκειται για συνέχεια μιας σειράς πληρωμών που ήδη ξεπερνούν τα 15 δισ. ευρώ, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα του χρέους και μειώνοντας την έκθεση της χώρας σε κυμαινόμενο επιτόκιο.

Σταθεροί τόκοι, περιορισμένος δανεισμός

Η σταθερότητα στις δαπάνες τόκων παραμένει βασικός πυλώνας της στρατηγικής. Για το 2025 και το 2026, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους εκτιμάται στα 6–7 δισ. ευρώ ετησίως για την Κεντρική Διοίκηση (περίπου 3% του ΑΕΠ) και στα 5 δισ. ευρώ για τη Γενική Κυβέρνηση. Το στοιχείο αυτό αποδίδεται στη δομή του χαρτοφυλακίου, το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλό ποσοστό σταθερού επιτοκίου, μακροχρόνια διάρκεια και ευνοϊκές συμφωνίες ανταλλαγής επιτοκίων.

Για το 2026, οι δανειακές ανάγκες εκτιμώνται μόλις στα 8 δισ. ευρώ, γεγονός που επιτρέπει στον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) να κινηθεί χωρίς πίεση στις αγορές. Η πολιτική θα παραμείνει στοχευμένη, με περιορισμένες εκδόσεις, διατήρηση της κανονικότητας και σταθερή παρουσία στα ομόλογα 10ετίας, 15ετίας και 30ετίας.

Ο μακροπρόθεσμος στόχος

Η κυβέρνηση επιδιώκει να εξοφλήσει πλήρως τις διμερείς υποχρεώσεις προς τις χώρες της Ευρωζώνης έως το 2031, πολύ νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα, και να προχωρήσει στην επόμενη φάση που αφορά τα δάνεια του EFSF και του ESM. Αν το σχέδιο προχωρήσει χωρίς δημοσιονομικές αναταράξεις, η Ελλάδα θα διαθέτει έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030 ένα σημαντικά ελαφρύτερο χρέος, κάτω από το όριο του 100% του ΑΕΠ, διασφαλίζοντας παράλληλα τη χρηματοπιστωτική της αυτονομία για τις επόμενες δεκαετίες.

Διαβάστε επίσης: Το δημόσιο χρέος επιστρέφει σε επίπεδα 2009: Το σχέδιο που συγκλονίζει τις αγορές