Η αποκατάσταση ενός μοναδικού μνημείου της Θεσσαλίας προχωρά με χρηματοδότηση 2,5 εκατ.€ από το ΕΣΠΑ 2021-2027

Το υπουργείο Πολιτισμού δρομολογεί ένα σημαντικό έργο προστασίας και ανάδειξης στον αρχαϊκό ναό του Απόλλωνα Οπλίτη, στην Αρχαία Μητρόπολη Καρδίτσας, ένα από τα σπουδαιότερα δείγματα της δωρικής αρχιτεκτονικής στη Θεσσαλία. Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, οι παρεμβάσεις έχουν ως στόχο τη στερέωση και αποκατάσταση του μνημείου, τη συντήρηση των αρχιτεκτονικών στοιχείων του σηκού, καθώς και τη θωράκιση του αρχαιολογικού χώρου μέσω πυροπροστασίας και αντιπλημμυρικών έργων. Ο συνολικός προϋπολογισμός φτάνει τα 2.485.000 ευρώ και προγραμματίζεται να καλυφθεί από το ΕΣΠΑ 2021-2027 της Περιφέρειας Θεσσαλίας.

Η Αρχαία Μητρόπολη, που ιδρύθηκε στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. και κατοικήθηκε έως τον 6ο αιώνα μ.Χ., υπήρξε σημαντικός οικιστικός πόλος της περιοχής, με παρουσία στην τοπική ιστορία αλλά και στον ρωμαϊκό εμφύλιο πόλεμο. Η πόλη μνημονεύεται από τον Καίσαρα, τον Στράβωνα, τον Πτολεμαίο, τον Ιεροκλή και αργότερα τον Προκόπιο, ο οποίος καταγράφει επισκευές των οχυρώσεων επί Ιουστινιανού.

Το μνημείο και ο στόχος της αποκατάστασης

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι ο αρχαϊκός ναός του Απόλλωνα Οπλίτη θεωρείται ο καλύτερα σωζόμενος μνημειακός ναός της αρχαιότητας στη Θεσσαλία, χρονολογούμενος στον 6ο αιώνα π.Χ. Καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά τον 2ο αιώνα π.Χ. και έκτοτε έμεινε ερειπωμένος, αλλά διατηρεί εξαιρετικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, ισομεγέθη με εκείνα του ναού του Ηφαίστου στην Αθηναϊκή Αγορά. Μεταξύ των σημαντικών ευρημάτων συγκαταλέγεται το ακέραιο χάλκινο λατρευτικό άγαλμα ανδρικής μορφής, ταυτισμένο με τον θεό Απόλλωνα.

Όπως σημειώνει η υπουργός, ο στόχος είναι ο αρχαιολογικός χώρος να προστατευθεί και να αναδειχθεί μέσα από ήπιες επεμβάσεις και σύγχρονες τεχνολογικές μεθόδους, ώστε να καταστεί ασφαλής και επισκέψιμος στο κοινό.

Αναλυτικά οι επεμβάσεις: Στερέωση, συντήρηση και προστασία

Η μελέτη στερέωσης, βασισμένη στο έργο του ακαδημαϊκού Μανώλη Κορρέ, περιγράφει ένα οικοδόμημα που συνδυάζει χαρακτηριστικά τυπικού ναού και τελεστηρίου, με σπάνια δωρικά κιονόκρανα διακοσμημένα με μοτίβα λωτού. Το μνημείο παρουσιάζει εκτεταμένες καθιζήσεις και φθορές, ενώ αρκετά τμήματα έχουν μετακινηθεί ή καταστραφεί από αρχαιοκαπήλους το 1993.

Οι παρεμβάσεις που προγραμματίζονται περιλαμβάνουν άμεση απομάκρυνση επιφανειακών υδάτων, αποκατάσταση θεμελίων και εδαφών, επανατοποθέτηση λίθων σύμφωνα με ακριβή σχέδια, ανάδειξη του αρχαίου ιερού και εντοπισμό των θεμελίων του βωμού. Προβλέπεται επίσης απομάκρυνση της υφιστάμενης περίφραξης που αλλοιώνει τον χώρο του μνημείου.

Στη μελέτη συντήρησης, οι αρχιτέκτονες και συντηρητές επικεντρώνονται στον σηκό, στον ψαμμιτικό και ωμοπλίνθινο τοίχο, στα θρανία και στο λατρευτικό βάθρο, το οποίο παρουσιάζει σοβαρή φθορά. Προβλέπονται καθαρισμοί, σφραγίσεις, στερεώσεις και συνολική συντήρηση.

Πυροπροστασία και αντιπλημμυρική θωράκιση

Ο αρχαιολογικός χώρος επηρεάζεται από πλημμυρικά φαινόμενα λόγω της γειτνίασης με τον ποταμό Γαβρία και το ρέμα Κεραμίδα. Για την προστασία του δημιουργούνται δύο τάφροι που θα συλλέγουν τις απορροές και θα τις διοχετεύουν σε υφιστάμενα υδάτινα δίκτυα.

Παράλληλα, εγκαθίσταται μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο με πυροσβεστικές φωλιές, υπόγεια δεξαμενή και αντλητικό συγκρότημα, ενώ προβλέπεται φωτισμός ασφαλείας και σήμανση οδεύσεων διαφυγής.

Ένα έργο που εξελίσσεται με συνέπεια από το 1994

Η ανασκαφή του ναού ξεκίνησε το 1994 και συνεχίζεται έως σήμερα, φέρνοντας στο φως νέα δεδομένα για την αρχαϊκή αρχιτεκτονική και τη θρησκευτική ζωή της Θεσσαλίας. Το μνημείο και ο περιβάλλων χώρος του έχουν κηρυχθεί αρχαιολογικός χώρος και προστατεύονται με μεταλλικό στέγαστρο.

Η νέα φάση παρεμβάσεων φιλοδοξεί να εξασφαλίσει τη μακροχρόνια διατήρηση και ανάδειξη ενός εμβληματικού μνημείου, που σύντομα θα είναι προσβάσιμο στο κοινό, με τρόπο ασφαλή, σύγχρονο και πλήρως συμβατό με το φυσικό και ιστορικό του περιβάλλον.