Η πρόσφατη υποτίμηση του Bitcoin –άνω του 30% από τα ετήσια υψηλά– αποτελεί χαρακτηριστική εκδήλωση της νομισματικής ακαμψίας που ενυπάρχει στα crypto. Αν θεωρούνταν λειτουργικό νόμισμα, η απότομη διάβρωση της αγοραστικής του δύναμης τις τελευταίες εβδομάδες θα αντιστοιχούσε, σε ετησιοποιημένη βάση, σε υπερπληθωρισμό περίπου 800%, σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της UBS, Paul Donovan.
1. Η νομισματική υπόθεση: M ≠ exogenous
Στον χώρο των crypto επικρατεί ένα hard-coded monetarist paradigm, που προσεγγίζει την προσφορά χρήματος ως απόλυτα εξωγενή μεταβλητή. Το Bitcoin, με το σταθερό mining schedule και τον αλγοριθμικά προκαθορισμένο ρυθμό έκδοσης, προσομοιάζει μια ακραία εκδοχή του Friedman-style κανόνα για την ποσότητα χρήματος – χωρίς, όμως, θεσμικούς μηχανισμούς αντιστάθμισης των μεταβολών στη ζήτηση.
Αντίθετα, στη σύγχρονη μακροοικονομία η προσφορά χρήματος είναι ενδογενής (endogenous money) και ρυθμίζεται μέσω των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών και του τραπεζικού συστήματος, προσαρμοζόμενη κυκλικά στη νομισματική ζήτηση.
2. Η ζήτηση για χρήμα είναι ασταθής – τα crypto δεν το αντέχουν
Η δυναμική ισορροπία της αγοραστικής δύναμης προκύπτει από το feedback loop μεταξύ:
- συναλλακτικής ζήτησης (transactional demand)
- ζήτησης διακράτησης ως αποθεματικού αξίας (speculative/buffer demand)
- προσδοκιών για μελλοντική αποτίμηση
Η ζήτηση για Bitcoin υποχώρησε απότομα τον Νοέμβριο λόγω ρευστοποιήσεων, αύξησης risk premia και μεταβολών στη ροή κεφαλαίων. Δεδομένης της μηδενικής ελαστικότητας της προσφοράς, το σύστημα εισήλθε σε μηχανισμό τύπου:
- price-clearing μέσω απότομης κατάρρευσης της τιμής,
- όχι μέσω προσαρμογής της ποσότητας.
Σε ένα καθεστώς fiat, οι κεντρικές τράπεζες θα πραγματοποιούσαν quantitative tightening ή open market operations ώστε να ευθυγραμμίσουν την προσφορά με τη ζήτηση. Οι πραγματικές νομισματικές αρχές το έπραξαν την περίοδο 2021–2023:
- –13,6% συρρίκνωση Μ2 στις ΗΠΑ,
- –12,8% στην Ευρωζώνη,
- –15,1% στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Στο Bitcoin, η αδυναμία countercyclical monetary adjustment οδηγεί σε πληθωριστικού τύπου αποσταθεροποίηση της αξίας του.
3. Το “800% inflation equivalent”: ένα failure-of-function test
Ο Donovan ουσιαστικά εφαρμόζει το Fisher equation και την ιδέα της μεταβολής της purchasing power parity χωρίς αγκυροβόλιο (nominal anchor). Η αποτίμηση της αγοραστικής δύναμης ενός νομίσματος βασίζεται στη διατήρηση της σταθερότητάς του έναντι ενός καλαθιού αγαθών.
Όταν ένα asset που λειτουργεί ως νόμισμα χάνει το 30% της αξίας του μέσα σε λίγες εβδομάδες:
- το “effective inflation rate” δεν είναι μεταφορά
- είναι μέτρο του πώς το σύστημα θα συμπεριφερόταν αν το crypto λειτουργούσε ως unit of account.
Η μεταβολή ισοδυναμεί με hyperinflationary shock, καθώς το νόμισμα αδυνατεί να σταθεροποιήσει το intertemporal value storage.
4. Δημογραφική σύγκλιση και συστημικό νομισματικό ρίσκο
Περίπου το 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ παράγεται σε οικονομίες με φθίνουσες πληθυσμιακές τάσεις. Η δημογραφική συρρίκνωση μειώνει μακροχρόνια:
- την κυκλοφοριακή ταχύτητα χρήματος (velocity),
- τη συναλλακτική ζήτηση,
- τις πιστωτικές ροές.
Σε αυτό το μακροοικονομικό περιβάλλον, η ανάγκη για νομισματική προσαρμοστικότητα θα αυξάνεται. Ένα νόμισμα με άκαμπτη προσφορά –όπως το Bitcoin– είναι δομικά ευάλωτο σε επαναλαμβανόμενες περιόδους αποπληθωριστικής ζήτησης και ταυτόχρονα υπερπληθωριστικής αποτίμησης της αξίας του.
Το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό· είναι συστημικής φύσεως.
5. Συμπέρασμα: Σχηματική αδυναμία ως νόμισμα
Η πτώση του Bitcoin δεν συνιστά απλώς μια διόρθωση ενός volatile asset. Είναι μια καθαρή επίδειξη ότι:
- τα crypto δεν διαθέτουν μηχανισμό σταθεροποίησης της ζήτησης,
- δεν ενσωματώνουν ενδογενή νομισματική προσαρμογή,
- δεν μπορούν να αποτελέσουν credible unit of account, medium of exchange ή stable store of value.
Ο μηδενικός βαθμός νομισματικής ελαστικότητας μετατρέπει κάθε μεγάλη μεταβολή της ζήτησης σε νομισματικό σοκ πλήρους ισχύος.
Μ.Η.Τ. 242183