Ξεκίνησε στη Βουλή η συζήτηση για τη δημιουργία της Εποπτικής Μονάδας Ασφάλειας Λιμένων και Πλοίων. Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή ξεκίνησε η επεξεργασία του νομοσχεδίου που θεσπίζει την Εποπτική Μονάδα Ασφάλειας Λιμένων και Πλοίων. Ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Σταύρος Γκίκας υπογράμμισε ότι η νέα Μονάδα απαντά σε ανάγκες που απορρέουν από την ευρωπαϊκή οδηγία 352, η οποία θέτει ενιαίο πλαίσιο για λιμενικές υπηρεσίες και χρηματοοικονομική διαφάνεια. Όπως τόνισε, ενισχύεται ο ρόλος του κράτους εκεί όπου πρέπει να είναι παρόν, διασφαλίζεται ο ανταγωνισμός και ενισχύεται η διαφάνεια στη λειτουργία των λιμένων.

Ο κ. Γκίκας περιέγραψε την ελληνική πραγματικότητα ως ένα σύστημα όπου δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς συνυπάρχουν και συνεισφέρουν στην ανάπτυξη. Για τον λόγο αυτό, είπε, απαιτείται ένας σύγχρονος μηχανισμός εποπτείας με θεσμική ανεξαρτησία, ο οποίος υπάγεται απευθείας στον υπουργό. Η Μονάδα αποκτά νέες εποπτικές και κυρωτικές αρμοδιότητες, ενώ λειτουργεί συμπληρωματικά προς το Λιμενικό Σώμα, χωρίς να αντικαθιστά τις επιχειρησιακές του αρμοδιότητες.

Οι πυλώνες λειτουργίας της νέας ΕΜΑΛΠ

Η αποστολή της Μονάδας κινείται σε τρεις βασικούς άξονες, που αφορούν τη διαφάνεια στους λιμένες, την ασφάλεια πλοίων, λιμένων και επιβατών, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος, με τη νέα Αρχή να αναλαμβάνει και τον κρίσιμο ρόλο της ανέλκυσης ναυαγίων. Ο υφυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία ενιαίων πρωτοκόλλων, σύγχρονων προτύπων και στην ανάγκη να υπάρχει δυνατότητα λήψης προληπτικών μέτρων.

Στο δεύτερο μέρος του νομοσχεδίου προβλέπεται για πρώτη φορά ότι λιμενοσταθμάρχες μικρών νησιών μπορούν να είναι και ανθυποπλοίαρχοι της Σχολής Δοκίμων Σημαιοφόρων, ώστε να καλυφθούν κρίσιμες θέσεις ευθύνης. Ο κ. Γκίκας στάθηκε και στη διάταξη που επιτρέπει παραμονή για ένα ακόμη έτος σε στελέχη με πολυετή εμπειρία, κυρίως σε λιμεναρχεία του ανατολικού Αιγαίου, λέγοντας ότι πρόκειται για ανθρώπους με συσσωρευμένη τεχνογνωσία που πρέπει να αξιοποιηθεί.

Ο υφυπουργός επιβεβαίωσε επίσης ότι το υπουργείο προχωρά σε ενίσχυση του Λιμενικού Σώματος, λόγω και των νέων καθηκόντων που αφορούν την επιτήρηση θαλάσσιων πάρκων, με 1.000 προσλήψεις λιμενοφυλάκων μέσα στο 2026.

Οι πολιτικές αντιδράσεις των κομμάτων

Η συζήτηση συνοδεύτηκε από έντονες επιφυλάξεις εκ μέρους της αντιπολίτευσης. Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Σταύρος Μιχαηλίδης έκανε λόγο για παλινωδία, θυμίζοντας ότι η ίδια κυβέρνηση είχε καταργήσει το 2020 τη Δημόσια Αρχή Λιμένων, την οποία τώρα επαναφέρει ουσιαστικά με άλλο όνομα και ορισμένες επιπλέον αρμοδιότητες.

Από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος μίλησε για μια διάδοχη κατάσταση της ΔΑΛ, χωρίς όμως να διατηρούνται κρίσιμες αρμοδιότητες δημόσιας εξουσίας, υποστηρίζοντας ότι κανένα κράτος δεν πρέπει να αφήνει τέτοιες λειτουργίες στα χέρια ιδιωτών. Η αγορήτρια του ΚΚΕ Μαρία Κομνηνάκα υποστήριξε ότι πίσω από την αυτοτέλεια της Μονάδας κρύβεται η προσπάθεια «αποποίησης ευθυνών» για ζητήματα υποστελέχωσης και χρηματοδότησης.

Ο Θοδωρής Δρίτσας από τη Νέα Αριστερά χαρακτήρισε το νομοσχέδιο αλλοπρόσαλλο, επισημαίνοντας ότι η κατάργηση της ΔΑΛ από τη Νέα Δημοκρατία το 2022 υπήρξε λανθασμένη επιλογή. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Πλεύση Ελευθερίας ζήτησε διευκρινίσεις για το αν πρόκειται για αναβάθμιση ή υποβάθμιση της εποπτικής δομής, επισημαίνοντας μάλιστα την ασυμφωνία μεταξύ του ελληνικού και του αγγλικού τίτλου.

Ερωτήματα διατύπωσε και η Ελληνική Λύση, με τον Κώστα Μπούμπα να ζητά απαντήσεις για τον λόγο που η κυβέρνηση επανέρχεται σε μοντέλο δημόσιας εποπτείας, ενώ η «Νίκη» εξέφρασε αμφιβολίες για το εύρος των αρμοδιοτήτων της νέας υπηρεσίας στα ζητήματα ασφάλειας πλοίων.

Η θέση της κυβερνητικής πλειοψηφίας

Η κυβερνητική πλειοψηφία εμφανίστηκε ενισχυμένη στη στήριξη του νομοσχεδίου, επιμένοντας ότι η νέα Εποπτική Μονάδα Ασφάλειας Λιμένων και Πλοίων αποτελεί αναγκαίο εργαλείο για τη λειτουργία ενός σύγχρονου, ασφαλούς και ανταγωνιστικού λιμενικού συστήματος. Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Φίλιππος Φόρτωμας, υπογράμμισε ότι η συνεχής αύξηση των δρομολογίων, η ενίσχυση των τουριστικών ροών και η πολυεπίπεδη δραστηριότητα στα ελληνικά λιμάνια καθιστούν επιτακτική την ύπαρξη ενός ενιαίου, επιτελικού φορέα εποπτείας.

Όπως είπε, η ΕΜΑΛΠ δημιουργείται για να καλύψει το θεσμικό κενό που άφησε η κατάργηση της ΔΑΛ, χωρίς όμως να επαναφέρει παρωχημένες δομές. Αντίθετα, προσαρμόζεται στα σημερινά δεδομένα, διαθέτει ευρύτερο πεδίο αρμοδιοτήτων και απευθείας λογοδοσία στην πολιτική ηγεσία. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι αυτή η δομή θα επιτρέψει πιο καθαρούς κανόνες στην αγορά λιμενικών υπηρεσιών, συμβάλλοντας τόσο στη χρηστή διοίκηση όσο και στη διασφάλιση διαφάνειας, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου συνυπάρχουν δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς.

Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας της πλειοψηφίας βρίσκεται η ανάγκη ενίσχυσης της ναυτιλιακής ασφάλειας. Η νέα Μονάδα, σύμφωνα με τον κ. Φόρτωμα, θα μπορεί να παρεμβαίνει προληπτικά, να διαμορφώνει ενιαία πρότυπα και να επιβάλει κυρώσεις όπου χρειάζεται, λειτουργώντας ως «εγγυητής αξιοπιστίας» για τους επιβάτες και τους χρήστες των λιμένων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην προστασία του περιβάλλοντος, με την ανάληψη της ευθύνης ανέλκυσης ναυαγίων να θεωρείται κρίσιμη για την εθνική στρατηγική βιώσιμης λιμενικής ανάπτυξης.

Η πλειοψηφία απάντησε και στην κριτική περί επαναφοράς ενός μοντέλου που είχε καταργηθεί, υποστηρίζοντας ότι η ΕΜΑΛΠ δεν αποτελεί απλώς «μετονομασία», αλλά μια νέα αρχιτεκτονική εποπτείας, βασισμένη σε ευρωπαϊκά πρότυπα και προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες των ελληνικών λιμένων. Όπως ειπώθηκε στην επιτροπή, η κυβέρνηση επιδιώκει να θωρακίσει την ασφάλεια σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων, είτε αυτές συνδέονται με τη διακίνηση επιβατών είτε με τις νέες αρμοδιότητες που σχετίζονται με τα εθνικά θαλάσσια πάρκα.

Παράλληλα, ο κ. Φόρτωμας σημείωσε ότι η ενίσχυση του Λιμενικού Σώματος αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της νέας στρατηγικής, με τις 1.000 προσλήψεις λιμενοφυλάκων έως το 2026 να χαρακτηρίζονται αναγκαίες για να υποστηριχθούν τα αυξημένα καθήκοντα. Κατά την κυβερνητική πλειοψηφία, ο συνδυασμός αναβαθμισμένης εποπτείας και ενισχυμένων επιχειρησιακών δυνάμεων θα δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ασφάλειας, προστασίας και αποτελεσματικότητας στα ελληνικά λιμάνια.

Διαβάστε επίσης: Στέφανος Γκίκας: Αυστηρή αλλά δίκαιη μεταναστευτική πολιτική