Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία σημείωσε ανάπτυξη 14% και αύξηση απασχόλησης 8,6% το 2024… αλλά και ορατά σημάδια ευπάθειας

Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία συνεχίζει την ανοδική πορεία της για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, καταγράφοντας ανάπτυξη 13,8% το 2024 και φτάνοντας τα 183,4 δισ. ευρώ. Η δυναμική που έχει αναπτύξει ο κλάδος δεν είναι συγκυριακή: αποτελεί απάντηση σε δεκαετίες υποεπένδυσης και στην ιστορική καμπή που δημιούργησε η πλήρης εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το νέο τοπίο που διαμορφώνεται, όπως προκύπτει από την έκθεση του Συνδέσμου Αεροδιαστημικών, Ασφάλειας και Άμυνας της Ευρώπης (ASD), καθιστά τον ευρωπαϊκό αμυντικό τομέα έναν από τους πλέον κρίσιμους πυλώνες της ευρωπαϊκής οικονομίας και της γεωπολιτικής της στρατηγικής.

Η απασχόληση στην αμυντική βιομηχανία αυξήθηκε κατά 8,6%, αγγίζοντας τις 633.000 θέσεις εργασίας, επιβεβαιώνοντας ότι οι επενδύσεις μεταφράζονται άμεσα σε παραγωγική δυναμικότητα και τεχνολογική αναβάθμιση. Παράλληλα, οι αλυσίδες παραγωγής παραμένουν υπό πίεση, με ελλείψεις σε κρίσιμες πρώτες ύλες, ηλεκτρονικά εξαρτήματα και υψηλό ενεργειακό κόστος. Η κατάσταση στις εφοδιαστικές αλυσίδες δεν αναμένεται να αποκλιμακωθεί άμεσα, καθώς η ζήτηση αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από την παραγωγική δυνατότητα της Ευρώπης.

Η πρόκληση της αυτονομίας και οι εξαρτήσεις από τις ΗΠΑ

Η ASD υπογραμμίζει ότι σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών αμυντικών προμηθειών συνεχίζει να κατευθύνεται σε ξένους προμηθευτές, κυρίως στις ΗΠΑ. Η εξάρτηση αυτή δημιουργεί γεωπολιτικούς και επιχειρησιακούς κινδύνους, ειδικά σε περιόδους κρίσεων, όταν ο ανταγωνισμός για προμήθειες, πρώτες ύλες και συστήματα αιχμής εντείνεται διεθνώς. Το γεγονός αυτό ενισχύει την ανάγκη για στρατηγική ευρωπαϊκή αυτονομία, κάτι που αποτελεί πλέον επίσημη προτεραιότητα τόσο της ΕΕ όσο και των κυβερνήσεων των κρατών-μελών.

Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035, ενώ η ΕΕ προχωρά στην εκταμίευση 150 δισ. ευρώ για κοινές προμήθειες και συνεργατικές επενδύσεις. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα πακέτα αμυντικής χρηματοδότησης στην ιστορία της Ευρώπης, που στοχεύει στη δημιουργία μιας πιο συνεκτικής αμυντικής βιομηχανικής βάσης.

«Δεν υπάρχει περιθώριο χαλάρωσης»

Ο πρόεδρος της ASD και CEO της Saab, Μικαέλ Γιόχανσον, τόνισε στους δημοσιογράφους ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει καμία επιβράδυνση, ακόμη κι αν προκύψει εκεχειρία ή αποκλιμάκωση στην Ουκρανία. Η προειδοποίηση δεν είναι τυχαία: οι ανάγκες αναπλήρωσης των στρατηγικών αποθεμάτων, η ανάπτυξη νέων συστημάτων και η προσαρμογή στις τεχνολογικές εξελίξεις απαιτούν πολυετή προγραμματισμό και επενδύσεις.

Από την πλευρά της, η γενική γραμματέας της ASD, Καμίλ Γκραντ, υπενθύμισε ότι το 98% των κρίσιμων τεχνολογιών είναι διαθέσιμες εντός της Ευρώπης – γεγονός που καθιστά εφικτή την πλήρη κάλυψη των αμυντικών αναγκών της ηπείρου σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, υπό την προϋπόθεση ότι οι επενδύσεις θα συνεχιστούν με σταθερό ρυθμό.

Το νέο ευρωπαϊκό αμυντικό τοπίο

Η ταχεία ανάπτυξη του 2024 αποτελεί ένδειξη ότι η Ευρώπη έχει πλέον εισέλθει σε φάση επαναβιομηχάνισης στον αμυντικό τομέα. Η συσσώρευση παραγγελιών, οι νέες συμπράξεις μεταξύ κρατών και βιομηχανιών, αλλά και η ενίσχυση του ρόλου της ΕΕ ως μηχανισμού συντονισμού συνθέτουν ένα νέο πλαίσιο που δύσκολα θα ανατραπεί.

Η πρόκληση για το μέλλον δεν είναι η ζήτηση, αλλά η ικανότητα παραγωγής, αυτονομίας και ανθεκτικότητας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής πίεσης. Αν η Ευρώπη καταφέρει να ανταποκριθεί, τότε ο αμυντικός κλάδος της δεν θα αποτελεί απλώς έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους, αλλά και έναν από τους πλέον στρατηγικούς για το μέλλον της ηπείρου.

Διαβάστε επίσης: Από το Νεώριο Σύρου στην αμυντική βιομηχανία: Οι επενδύσεις που αλλάζουν τη ναυπηγική Ελλάδα