Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας παρουσία Ρούτε και έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια, τη στρατιωτική κινητικότητα και τα deals LNG

Σε μια συγκυρία όπου η ενεργειακή πολιτική παύει να είναι ουδέτερη και μετατρέπεται σε εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος, συνεδριάζει σήμερα στις Βρυξέλλες το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρουσία του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προσδίδει στο Συμβούλιο χαρακτήρα που ξεπερνά τα στενά όρια της αγοράς ενέργειας και αγγίζει ευθέως την ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα.

Η συνεδρίαση πραγματοποιείται λίγες ώρες μετά τις δημόσιες προειδοποιήσεις Ρούτε για τη ρωσική απειλή και εντάσσεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης ανησυχίας για την προστασία κρίσιμων υποδομών, την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και τη δυνατότητα της Ευρώπης να λειτουργεί σε συνθήκες κρίσης ή σύγκρουσης.

Ενέργεια και ασφάλεια: Η νέα εξίσωση της Ευρώπης

Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα, οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ θα ανταλλάξουν απόψεις με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ για τη σχέση ενέργειας και ασφάλειας, εστιάζοντας στην ευαλωτότητα ενεργειακών υποδομών και στην ανάγκη στενότερου συντονισμού μεταξύ ενεργειακής και αμυντικής πολιτικής, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Η συζήτηση αυτή αντικατοπτρίζει τη νέα πραγματικότητα που διαμόρφωσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, με την Ευρώπη να αντιλαμβάνεται πλέον ότι αγωγοί, δίκτυα ηλεκτρισμού, τερματικοί σταθμοί LNG και διασυνδέσεις δεν αποτελούν απλώς οικονομικές υποδομές, αλλά δυνητικούς στόχους.

Την Ελλάδα στο Συμβούλιο εκπροσωπούν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος.

Ο κανονισμός των 81,4 δισ. και η «στρατιωτική κινητικότητα»

Κεντρικό θέμα στην ατζέντα των 27 είναι η μερική έγκριση του νέου Κανονισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» για την περίοδο 2028–2034, με συνολικό προϋπολογισμό 81,4 δισ. ευρώ. Ο Κανονισμός καθορίζει το πλαίσιο χρηματοδότησης έργων μεταφορών, ενέργειας και –για πρώτη φορά με τέτοια έμφαση– στρατιωτικής κινητικότητας.

Από το συνολικό πακέτο, 51,5 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε μεταφορές και έργα στρατιωτικής κινητικότητας και 29,9 δισ. ευρώ σε ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων δικτύων μεταφοράς, διασυνδέσεων και έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Η στρατιωτική κινητικότητα, όπως ορίζεται στο σχέδιο Κανονισμού, αφορά τη δυνατότητα ταχείας μεταφοράς στρατιωτικού προσωπικού, εξοπλισμού και εφοδίων εντός και εκτός των συνόρων της ΕΕ, ώστε να διασφαλίζεται άμεση και αποτελεσματική αντίδραση των ενόπλων δυνάμεων των κρατών-μελών. Πρόκειται για μια σαφή μετατόπιση της ευρωπαϊκής πολιτικής, όπου οι πολιτικές υποδομές σχεδιάζονται πλέον με διπλή χρήση.

Παρέμβαση Eurelectric: «Να μείνουν τα φώτα αναμμένα σε κάθε σενάριο»

Το κλίμα ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας αποτυπώνεται και στην παρέμβαση της Eurelectric, του κορυφαίου ευρωπαϊκού φορέα εκπροσώπησης των εταιρειών ηλεκτρικής ενέργειας. Με επιστολή της προς τους 27 υπουργούς Ενέργειας, η Eurelectric ζητά αποφασιστική δράση για τον εκσυγχρονισμό των αμυντικών μηχανισμών, την ενίσχυση της ετοιμότητας και την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρά και ανθεκτικά ενεργειακά συστήματα.

Στην επιστολή γίνεται αναφορά και στη δέσμευση των χωρών του ΝΑΤΟ να διαθέτουν έως και 1,5% του ΑΕΠ σε επενδύσεις που σχετίζονται με την άμυνα, σημειώνοντας ότι για τα κράτη της ΕΕ αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 250 δισ. ευρώ. Η Eurelectric υποστηρίζει ότι η διοχέτευση μέρους αυτών των πόρων στην ενεργειακή ασφάλεια μπορεί να μεταμορφώσει τη συνολική ανθεκτικότητα της Ευρώπης, με στόχο –όπως χαρακτηριστικά αναφέρει– «να μείνουν τα φώτα αναμμένα υπό οποιοδήποτε σενάριο».

Ο ρόλος της Ελλάδας και τα deals LNG με τις ΗΠΑ

Στο περιθώριο του Συμβουλίου, η ελληνική πλευρά αναμένεται να ενημερώσει τους ομολόγους της για τις πρόσφατες ενεργειακές συμφωνίες Ελλάδας–ΗΠΑ, που στοχεύουν στην αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου με αμερικανικό LNG. Οι Παπασταύρου και Τσάφος θα παρουσιάσουν τις συμφωνίες που υπογράφηκαν στο πλαίσιο της Συνόδου P-TEC στην Αθήνα, τη συνεργασία με την Ουκρανία και τις εξελίξεις στις έρευνες υδρογονανθράκων.

Στόχος της Αθήνας είναι να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως κεντρικής πύλης εισόδου μη ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο και ενισχύοντας την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια σε μια περίοδο παρατεταμένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.