Οι προσδοκίες του Αλέξη Τσίπρα
Καλή εβδομάδα. Λίγες ημέρες απέμειναν για να αποχαιρετήσουμε το 2025 και να καλωσορίσουμε το 2026, τη χρονιά που ο Αλέξης Τσίπρας ονειρεύεται να είναι η απαρχή της μεγάλης επιστροφής. Ο πρώην πρωθυπουργός υπήρξε αναμφίβολα ο πολιτικός που τάραξε περισσότερο τα νερά της Κεντροαριστεράς το τελευταίο διάστημα, δημιουργώντας προσδοκίες σε ένα ευρύτερο ακροατήριο για την υπέρβαση του σημερινού κατακερματισμού και τη συγκρότηση μιας αξιόπιστης εναλλακτικής απέναντι στην κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη. Χωρίς να έχει ιδρύσει νέο κόμμα, έχει καταφέρει να διαμορφώσει ένα πολιτικό πεδίο αναμονής και συζήτησης γύρω από το πρόσωπό του αλλά και τις προθέσεις του. Αρκεί όλο αυτό για να επιστρέψει σε πρωταγωνιστικό ρόλο; Ας τα πάρουμε από την αρχή…
Ο νέος πατριωτισμός
Αφετηρία αυτής της πορείας υπήρξε η παραίτησή του από τη βουλευτική έδρα και η συγγραφή – κυκλοφορία του βιβλίου του. Η πρώτη επιλογή από την πλευρά του Αλέξη Τσίπρα είχε έντονο συμβολισμό, με κορυφαίο την επικύρωση στην ευρύτερη κοινωνική αίσθηση απαξίωσης του κοινοβουλευτισμού, την οποία μέρος των πολιτών συμμερίζεται. Ενώ ο Τσίπρας θα ήθελε να βγει μπροστά με έναν αφήγημα αναστοχασμού, ο λόγος του είναι λόγος ρήξης – δίχως τίποτα νέο. Οι κοινωνικές ανισότητες παραμένουν στον πυρήνα του προβληματισμού του. Αυτά βέβαια τα λέει και ο Κυριάκος Μητσοτάκης – ο οποίος επιχειρεί να τα λύνει στην πράξη και όχι στα λόγια, η Ζωή Κωνσταντοπούλου, ο Κυριάκος Βελόπουλος, ο Δημήτρης Κουτσούμπας, ο Σωκράτης Φάμελλος, ο Αλέξης Χαρίστης. Ο πρώην πρωθυπουργός επιδιώκει η προσέγγισή του να απομακρύνεται από πρακτικές και αντιλήψεις που χαρακτήρισαν την περίοδο της πρώτης ανόδου του στην εξουσία. Την ίδια ώρα, εισάγει έννοιες όπως ο «νέος πατριωτισμός» αλλά και την ιδέα ενός πατριωτικού φόρου.
Η αμφιλεγόμενη κίνηση και οι ρωγμές
Όσο για την Ιθάκη, για να πάμε στο συγγραφικό του δημιούργημα, λειτουργεί ως κεντρικός συμβολικός άξονας αυτού του σχεδιασμού που έγινε από την κορυφαία γαλλική εταιρεία επικοινωνίας Publicis Communications. Μέσα από αυτό το εγχείρημα, συστήνεται ξανά, κλείνει λογαριασμούς και δημιουργεί περισσότερους εχθρούς από κάθε άλλη χρονική στιγμή. Είναι νωπές οι μνήμες της περιόδου 2015–2019 και ο κόσμος δύσκολα θα ξεχάσει. Σε αυτή τη διαδικασία, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να «καθαρίσει» εκκρεμότητες με το παρελθόν του, αποδομώντας πλευρές της αρνητικής εικόνας που κατά τον ίδιο οικοδομήθηκε από την προπαγάνδα των αντιπάλων του. Η επιλογή, ωστόσο, να αποστασιοποιηθεί έντονα από το κομματικό του παρελθόν, φτάνοντας σε αρκετές περιπτώσεις να απαξιώνει συνεργάτες που ο ίδιος είχε επιλέξει, παραμένει αμφιλεγόμενη. Έχει δημιουργήσει ήδη ρωγμές στο εσωτερικό ακροατήριο της Κεντροαριστεράς.
Rebranding με τακτικές ΠΑΣΟΚ του ’74
Η επόμενη μέρα παραμένει ανοιχτή και αντιφατική αλλά η προοπτική ίδρυσης νέου κόμματος είναι κάτι το χειροπιαστό για τον Αλέξη Τσίπρα. Το πραγματικό στοίχημα για τον πρώην ηγέτη του ΣΥΡΙΖΑ, που σήμερα δεν θέλει να τον… ξέρει, δεν είναι απλώς η επιστροφή του στην πολιτική σκηνή, αλλά η ικανότητά του να μετατρέψει το προσωπικό του πολιτικό rebranding σε συλλογικό σχέδιο εξουσίας. Μπορεί; Κοιτάζει προς το μέλλον, αντλεί συμβολισμούς από τη μεγάλη δημοκρατική προοδευτική παράταξη που εγκαινίασε το ΠΑΣΟΚ το 1974, αναζητώντας μια νέα ιστορική σύνθεση προσαρμοσμένη στο παρόν. Το αν αυτή η αναζήτηση θα οδηγήσει σε πραγματική υπέρβαση ή σε έναν ακόμη κύκλο προσδοκιών χωρίς αντίκρισμα, μένει να κριθεί από τις πολιτικές του κινήσεις και από την κοινωνική ανταπόκριση.
Ποιοι είναι μαζί του
Σύμφωνα με τις έως τώρα ενδείξεις, μια πρώτη ομάδα στελεχών εμφανίζεται έτοιμη να βρεθεί στην πρώτη γραμμή της νέας πολιτικής προσπάθειας που φέρεται να ετοιμάζει ο Αλέξης Τσίπρας, δίνοντας από νωρίς στίγμα στήριξης στο ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος. Μεταξύ εκείνων που βρίσκονται στο πλευρό του, ξεχωρίζουν ο Γιώργος Χουλιαράκης, ο Κώστας Γαβρόγλου, η Όλγα Γεροβασίλη, ο Γιώργος Καραμέρος, ο Γιώργος Γαβρήλος, ο Συμεών Κεδίκογλου, η Κατερίνα Νοτοπούλου, ο Μίλτος Ζαμπάρας, ο Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, ο Χάρης Μαμουλάκης, ο Κώστας Μπάρκας, ο Βασίλης Κόκκαλης, η Πόπη Τσαπανίδου. Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν μπορεί να ξεκινήσει από το μηδέν. Διαθέτει ήδη έναν κύκλο στελεχών που είτε έχουν εκδηλώσει έμπρακτα τη διαθεσιμότητά τους είτε βρίσκονται σε τροχιά σύμπλευσης, αναμένοντας το τελικό σήμα εκκίνησης.
Θα καεί με τόσο ζέσταμα;
Παρά τον έντονο θόρυβο που προκάλεσε η πολιτική επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δυναμική που κάποιοι περίμεναν δεν επιβεβαιώνεται. Αντιθέτως, το τελευταίο διάστημα, εμφανίζει σημάδια σταδιακής υποχώρησης όσο περνά ο χρόνος και δεν αποσαφηνίζεται το πολιτικό σχέδιο. Κάτι σαν… καίγεται στο ζέσταμα, για να χρησιμοποιήσουμε έναν αθλητικό ρόλο.
Οι αρχικές μετρήσεις και η πρώτη κρυάδα
Αρχικά, οι πρώτες μετρήσεις αποτύπωναν ένα ευνοϊκό κλίμα για το ενδεχόμενο ενός νέου πολιτικού εγχειρήματος υπό τον Αλέξη Τσίπρα. Ένα ξεκίνημα με… φόρα, όπως του είχε πει η Πόπη Τσαπανίδου, η οποία δεν δικαιώθηκε. Στις τότε έρευνες, το 27 έως 29% των ερωτηθέντων δήλωνε ότι θα μπορούσε να ψηφίσει ένα νέο κόμμα με επικεφαλής τον πρώην πρωθυπουργό. Το ποσοστό αυτό ερμηνεύτηκε ως ένδειξη ύπαρξης μιας ισχυρής δεξαμενής στήριξης, ικανής -τουλάχιστον θεωρητικά- να αναδιατάξει τον χώρο της Κεντροαριστεράς και να ασκήσει πίεση στα υφιστάμενα κόμματα. Στη συνέχεια, όμως, η εικόνα άρχισε να αλλάζει αισθητά. Σε νεότερες δημοσκοπήσεις, το ποσοστό όσων δηλώνουν ότι θα ψήφιζαν ή θα εξέταζαν σοβαρά το ενδεχόμενο να ψηφίσουν κόμμα υπό τον Τσίπρα υποχωρούσε στο 20%. Η απώλεια άνω των επτά έως εννιά ποσοστιαίων μονάδων κατέγραφε μια σαφή κόπωση της αρχικής προσδοκίας και υποδηλώνει ότι το ενδιαφέρον δεν μετουσιώθηκε σε σταθερή πολιτική δυναμική.
Προβληματισμός στο στρατηγείο στην Αμαλίας
Σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος εντάχθηκε στην κατηγορία των αναποφάσιστων, εκφράζοντας αρνητική στάση απέναντι σε κάθε νέο εγχείρημα. Σε ορισμένες μετρήσεις, πάνω από το 58% των πολιτών δηλώνει ότι δεν θα ψήφιζε νέο κόμμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα, ανεξαρτήτως της προσωπικής του συμπάθειας προς το πρόσωπό του. Μια επίδοση που προβλημάτισε πολύ το στρατηγείο του Αλέξη Τσίπρα στην Λεωφόρο Αμαλίας. Σήμερα, οι δείκτες εμπιστοσύνης παραμένουν χαμηλοί στο σύνολο του εκλογικού σώματος. Παρότι ο πρώην πρωθυπουργός εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή απήχηση στον στενό πυρήνα των πρώην ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ, σε πανελλαδικό επίπεδο τα αρνητικά ποσοστά εξακολουθούν να υπερτερούν. Σε πρόσφατες έρευνες, περίπου επτά στους δέκα πολίτες δηλώνουν ότι δεν τον εμπιστεύονται ή ότι δεν τον θεωρούν κατάλληλο για να ηγηθεί εκ νέου μιας κυβερνητικής προσπάθειας. Η δυνητική στήριξη κινείται πλέον κοντά στο 18 με 20% – και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη χαμηλότερα.
Από την απογείωση στη διάλυση
Για πολλούς αναλυτές, αυτό το σταδιακό ξεφούσκωμα αντανακλά την απόσταση ανάμεσα στη συμβολική πολιτική επιστροφή και την πραγματική κοινωνική ζήτηση για ένα νέο πολιτικό φορέα. Όσο αυτή η απόσταση δεν γεφυρώνεται, τα νούμερα δύσκολα θα βελτιωθούν. Όσο περνάει ο καιρός και «διαβάζεται» καλύτερα ο Αλέξης Τσίπρας, σκέφτεσαι αν τελικά ο πολιτικός που απογείωσε την Αριστερά είναι αυτός που την διέλυσε, την κατέστρεψε. Την απάντηση θα την δώσουν οι ιστορικοί του μέλλοντος. Προς το παρόν μένουμε στο σήμερα, το οποίο δεν είναι αυτό που προσδοκούσε ο πρώην πρωθυπουργός.
Μ.Η.Τ. 242183