Η Βουλγαρία υιοθέτησε επισήμως το ευρώ, καθιστάμενη το 21ο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εντάσσεται στην ευρωζώνη, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά την προσχώρησή της στην ΕΕ το 2007. Η μετάβαση στο ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας μακράς διαδικασίας νομισματικής και θεσμικής σύγκλισης με τον ευρωπαϊκό πυρήνα.
Στα μεσάνυχτα της Πέμπτης, η χώρα εγκατέλειψε το λέβα, το εθνικό της νόμισμα που βρισκόταν σε κυκλοφορία από τα τέλη του 19ου αιώνα, με στόχο την εμβάθυνση των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών της δεσμών με τα υπόλοιπα κράτη της ευρωζώνης. Η απόφαση, ωστόσο, λαμβάνεται σε ένα περιβάλλον έντονης πολιτικής αστάθειας και κοινωνικών ανησυχιών για ενδεχόμενες πληθωριστικές πιέσεις.
Στη Σόφια, χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν παρά τις ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες για την παραδοσιακή συναυλία της παραμονής της Πρωτοχρονιάς μπροστά από το πρώην Βασιλικό Παλάτι. Παράλληλα, ψηφιακή αντίστροφη μέτρηση στην πρόσοψη της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας κατέγραφε τα τελευταία λεπτά πριν την αλλαγή νομίσματος, ενώ βουλγαρικά κέρματα ευρώ προβλήθηκαν συμβολικά στο κτίριο.
Σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, λίγα λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα, ο πρόεδρος της χώρας Ρούμεν Ράντεφ χαρακτήρισε την υιοθέτηση του ευρώ ως «το τελευταίο στάδιο της ενσωμάτωσης της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Παράλληλα, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι δεν διεξήχθη δημοψήφισμα, παρά τη βαθιά κοινωνική πόλωση γύρω από το ζήτημα.
Όπως υπογράμμισε, η άρνηση διεξαγωγής δημοψηφίσματος αποτελεί «σύμπτωμα του χάσματος μεταξύ πολιτικής ελίτ και κοινωνίας», το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, επιβεβαιώθηκε από τις μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν σε ολόκληρη τη χώρα, παρά την αντίθετη ερμηνεία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Οι κινητοποιήσεις, με αιχμή κυρίως την καταγγελία της διαφθοράς, οδήγησαν στα μέσα Δεκεμβρίου στην κατάρρευση της συντηρητικής κυβέρνησης συνασπισμού, η οποία βρισκόταν στην εξουσία λιγότερο από έναν χρόνο. Ως αποτέλεσμα, η χώρα οδεύει σε νέες βουλευτικές εκλογές – τις όγδοες μέσα σε διάστημα πέντε ετών.
Η ισοτιμία ευρώ–λέβα παραμένει αμετάβλητη στο 1 ευρώ προς 1,9558 λέβα, βάσει του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου που εφαρμόζεται από τις αρχές του 2006. Παρά τη σταθερότητα αυτή, σημαντικό τμήμα του πληθυσμού εκφράζει φόβους ότι η μετάβαση στο ευρώ θα επιταχύνει τον πληθωρισμό, σε μια περίοδο όπου οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν τον Νοέμβριο κατά 5% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας.
Οι βουλγαρικές αρχές επιχειρούν να καθησυχάσουν την κοινή γνώμη, υποστηρίζοντας ότι η ένταξη στην ευρωζώνη θα ενισχύσει τη μακροοικονομική σταθερότητα και την επενδυτική ελκυστικότητα της χώρας, η οποία παραμένει από τις φτωχότερες της ΕΕ. Παράλληλα, προβάλλεται και η γεωπολιτική διάσταση της απόφασης, καθώς θεωρείται ότι ενισχύει τον δυτικό προσανατολισμό της χώρας και περιορίζει τη ρωσική επιρροή.
Ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Βουλγαρίας, Ντίμιταρ Ράντεφ, υπογράμμισε ότι «το ευρώ δεν αποτελεί απλώς οικονομική επιλογή», αλλά «σύμβολο θεσμικής ένταξης σε έναν χώρο κοινών κανόνων, εμπιστοσύνης και ευθύνης».
Αντίστοιχα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι το ενιαίο νόμισμα θα αποφέρει «απτά οφέλη για πολίτες και επιχειρήσεις», διευκολύνοντας τις συναλλαγές, το εμπόριο και την τιμολογιακή διαφάνεια.
Κατά τις τελευταίες ώρες πριν την αλλαγή νομίσματος, καταγράφηκαν δυσκολίες στην προμήθεια μετρητών σε ευρώ, ενώ οι τράπεζες είχαν προειδοποιήσει για πιθανές τεχνικές δυσλειτουργίες σε πληρωμές με κάρτες και αναλήψεις από ΑΤΜ. Ωστόσο, τα λέβα θα συνεχίσουν να γίνονται δεκτά καθ’ όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου, με τους εμπόρους να καλούνται να αποδίδουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ.
Αντιδράσεις για το ευρώ
Οι Βούλγαροι αξιωματούχοι προσπάθησαν να καθησυχάσουν του πολίτες και υποσχέθηκαν ότι αυτή η είσοδος στην ευρωζώνη θα ενισχύσει την οικονομία της χώρας, μια από τις φτωχότερες στην ΕΕ, και θα την φέρει πιο κοντά στη Δύση προστατεύοντάς τη από τη ρωσική επιρροή.
Για τον επικεφαλής της βουλγαρικής Εθνικής Τράπεζας Ντίμιταρ Ράντεφ «το ευρώ δεν είναι απλώς μια οικονομική απόφαση». «Δεν είναι απλώς ένα νόμισμα. Είναι ένα σημάδι ένταξης: απόδειξη ότι η θέση σου δεν είναι στην περιφέρεια, αλλά σε έναν χώρο κοινών κανόνων, εμπιστοσύνης και ευθύνης», τόνισε σε βίντεο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της Τράπεζας.
Από την πλευρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε χθες Τετάρτη ότι «το ευρώ θα αποφέρει συγκεκριμένα οφέλη στους Βούλγαρους πολίτες και τις επιχειρήσεις», διευκολύνοντας τα ταξίδια και το εμπόριο και βελτιώνοντας τη διαφάνεια της αγοράς.
Τις τελευταίες ώρες πριν από την αλλαγή νομίσματος πολλοί Βούλγαροι παραπονέθηκαν ότι δυσκολεύθηκαν να βρουν ευρώ, την ώρα που οι τράπεζες τους συμβούλευαν να έχουν μαζί τους μετρητά, προειδοποιώντας για πιθανά προβλήματα στις πληρωμές με κάρτα και στις αναλήψεις από ΑΤΜ την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.
Ωστόσο, οι πληρωμές σε λέβα θα συνεχίσουν να γίνονται δεκτές καθ’ όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου, μια πρόκληση για τους εμπόρους που θα πρέπει να δίνουν ρέστα σε ευρώ
Πριν από τη Βουλγαρία, η Κροατία ήταν τον Ιανουάριο του 2023 η τελευταία χώρα που υιοθέτησε το ενιαίο νόμισμα, το οποίο είχαν υιοθετήσει αρχικά την 1η Ιανουαρίου 2002 δώδεκα χώρες της ΕΕ. Πλέον περισσότερα από 357 εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα χρησιμοποιούν το ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η χρέωση στάθμευσης σε γνωστό πάρκινγκ θα είναι 5 ευρώ από σήμερα, 1η Ιανουαρίου, αντικαθιστώντας την τρέχουσα σταθερή χρέωση των 5 λεβ, ανεξάρτητα από τον χρόνο παραμονής των οχημάτων. Οι αλλαγές ακολουθούν απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, το οποίο ενέκρινε υψηλότερους τοπικούς φόρους και τέλη. Σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, οι προσαρμογές ισχύουν ευρέως και δεν περιορίζονται μόνο στις υπηρεσίες στάθμευσης.
Ο δήμαρχος Καλίν Γκέλεφ υπερασπίστηκε την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι η αύξηση αντανακλά καθυστερημένες προσαρμογές και όχι υπερβολική αύξηση. Όπως δήλωσε: «Τα λεβ σε ευρώ έχουν την ίδια αξία. Δεν θα διαμαρτυρηθούν; Τι να διαμαρτυρηθούν, πληρώνουν στους υπαλλήλους τους τον κατώτατο μισθό, η συντήρηση γίνεται πιο ακριβή, τι να διαμαρτυρηθούν; Επιπλέον, δεν έχουμε αυξήσει το τέλος από τότε που δημιουργήθηκε ο χώρος στάθμευσης το 2011. Ο πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από αυτόν που αυξάνεται. Από την Πρωτοχρονιά, από 1 ευρώ στη Σαπαρέβα Μπάνια για τη μπλε ζώνη, έως 5 ευρώ».
Μ.Η.Τ. 242183