Συντάξεις – Κοινωνική Ασφάλιση: Στην αφετηρία του 2026, η κοινωνική ασφάλιση αναδεικνύεται σε κρίσιμο πεδίο άσκησης πολιτικής, με έμφαση στην επιτάχυνση των απονομών συντάξεων, τη διαφάνεια και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Κεντρικός στόχος του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης είναι η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης των χειρόγραφων καρτελών ενσήμων, έργο που εκτιμάται ότι θα αλλάξει ριζικά τη λειτουργία του ΕΦΚΑ.
Ήδη έχει ολοκληρωθεί το πρώτο μεγάλο έργο ΕΣΠΑ, που αφορούσε περισσότερες από 10 εκατ. καρτέλες, ενώ συνολικά ψηφιοποιούνται 53 εκατ. καρτέλες, με το ποσοστό σάρωσης να έχει φτάσει το 80%. Η ολοκλήρωση του έργου οδηγεί σε δραστική μείωση των χρόνων απονομής κύριων και επικουρικών συντάξεων και ενισχύει τον έλεγχο και τη διαφάνεια των ασφαλιστικών δεδομένων.
Παράλληλα, προωθείται η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, με στόχο την πλήρη εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Η παρέμβαση αποσκοπεί στην ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα ασφάλισης, στην προστασία των ασφαλισμένων και στην αποτροπή στρεβλώσεων, μέσω ενός εκσυγχρονισμένου και αυστηρότερου εποπτικού πλαισίου.
Πλεόνασμα-κλειδί στο ΕΤΕΑΕΠ και αυξήσεις επικουρικών
Καθοριστική εξέλιξη για το 2026 αποτελεί το πλεόνασμα-έκπληξη του κλάδου επικουρικής ασφάλισης (ΕΤΕΑΕΠ), το οποίο για το 2025 ανήλθε στα 362 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του ΕΦΚΑ, το 2026 προβλέπεται νέο πλεόνασμα άνω των 370 εκατ. ευρώ, με έσοδα 4,58 δισ. ευρώ και δαπάνες 4,21 δισ. ευρώ. Συνολικά, ο ΕΦΚΑ αναμένεται να εμφανίσει πλεόνασμα 1 δισ. ευρώ.
Πρόκειται για το υψηλότερο πλεόνασμα στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης από το 2020, όταν αποκαταστάθηκαν οι περικοπές των επικουρικών συντάξεων που είχαν επιβληθεί με τον νόμο Κατρούγκαλου. Η εξέλιξη αυτή εξουδετερώνει τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, η οποία απαγορεύει αυξήσεις όταν το Ταμείο είναι ελλειμματικό, και ανοίγει τον δρόμο για αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις εντός του 2026.
Με μέση επικουρική σύνταξη στα 195 ευρώ μικτά, μια αύξηση της τάξης του 3% θα ανεβάσει το ποσό στα 201 ευρώ, δηλαδή κατά 72 ευρώ ετησίως ανά δικαιούχο. Για τους περίπου 1,3 εκατ. συνταξιούχους που λαμβάνουν επικουρική σύνταξη, η συνολική δαπάνη εκτιμάται στα 93,6 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα τρίτο του πλεονάσματος του ΕΤΕΑΕΠ.
Εναλλακτικά σενάρια ενίσχυσης
Στο υπουργείο Εργασίας εξετάζονται και εναλλακτικά σενάρια ενίσχυσης των επικουρικών συντάξεων, όπως η μείωση ή η κατάργηση της εισφοράς ασθένειας 6%, που ισχύει από το 2015. Η μείωσή της στο 3% θα οδηγούσε σε αυξήσεις 6 έως 12 ευρώ τον μήνα, με δημοσιονομικό κόστος περίπου 80 εκατ. ευρώ, ενώ η πλήρης κατάργηση θα κόστιζε περί τα 170 εκατ. ευρώ. Εξετάζεται επίσης η κατάργηση της κράτησης ΕΑΣ από τις επικουρικές, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση.
Νέες συντάξεις το 2026: κέρδη έως 116 ευρώ
Αυξημένες θα είναι και οι νέες κύριες συντάξεις για όσους αποχωρήσουν το 2026, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Το μηνιαίο όφελος, σε σχέση με το 2025, κυμαίνεται από 21 έως 57 ευρώ με τα ίδια έτη ασφάλισης, ενώ με ένα επιπλέον έτος ασφάλισης η διαφορά φτάνει έως και τα 116 ευρώ.
Οι αυξήσεις προκύπτουν από:
- την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξιμων αποδοχών (πληθωρισμός 2025: 2,6%),
- τις αυξήσεις μισθών του 2025 (κατά μέσο όρο 5%),
- την αύξηση των ποσοστών αναπλήρωσης με την προσθήκη επιπλέον ετών ασφάλισης.
Η εθνική σύνταξη για το 2026 διαμορφώνεται στα 446,87 ευρώ, αυξημένη κατά 2,4% σε σχέση με το 2025. Αντίθετα, στη μειωμένη σύνταξη εξακολουθεί να εφαρμόζεται πέναλτι έως 30% στην εθνική σύνταξη.
Η εφαρμογή του νέου δείκτη μισθών, που θα οδηγούσε σε ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις, μετατίθεται για το 2027, καθώς δεν ήταν τεχνικά ώριμος για το 2026.
Μ.Η.Τ. 242183