Με κεφάλαια 1,77 δισ. ευρώ και νέο πρόγραμμα 400 εκατ. ευρώ από το 2026, η Ελλάδα επιχειρεί να ανακαινίσει παλιά και κλειστά σπίτια

Η ελληνική αγορά κατοικίας μπαίνει σε νέα φάση όπου το «κλειδί» δεν είναι οι νέες κατασκευές αλλά η αξιοποίηση του τεράστιου παλαιού αποθέματος. Περίπου 1,77 δισ. ευρώ κινητοποιούνται αυτή την περίοδο μέσα από προγράμματα ανακαινίσεων, ενεργειακών παρεμβάσεων και επιδοτήσεων, σε μια προσπάθεια να «ξεκλειδώσουν» χιλιάδες κλειστά ή υποβαθμισμένα διαμερίσματα και να επιστρέψουν στην αγορά ενοικίασης.

Το στοίχημα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά να αναβαθμιστεί ένα γερασμένο κτιριακό απόθεμα που σε μεγάλο βαθμό δεν διαθέτει ούτε θερμομόνωση ούτε σύγχρονες υποδομές. Από την άλλη να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών σε μια αγορά που πιέζεται έντονα από το στεγαστικό κόστος.

Ένα απόθεμα γερασμένο και σε μεγάλο βαθμό ανενεργό

Τα στοιχεία της απογραφής του 2021 αποτυπώνουν με σαφήνεια το πρόβλημα. Από τα 6,6 εκατομμύρια κατοικίες της χώρας, μόλις το 11,6% έχει κατασκευαστεί μετά το 2001. Σχεδόν τρεις στις δέκα κατοικίες χτίστηκαν μεταξύ 1945 και 1980 και σήμερα χρειάζονται εκτεταμένες παρεμβάσεις για να θεωρηθούν λειτουργικές και ενεργειακά αποδοτικές.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι πανελλαδικά υπάρχουν 700.000 έως 900.000 κενά διαμερίσματα. Στην Αττική, τα περισσότερα από αυτά είναι άνω των 35 ετών, ενώ περίπου τα μισά βρίσκονται σε πολυκατοικίες. Πολλά ανήκουν σε ιδιοκτήτες που ζουν αλλού ή δεν διαθέτουν τα κεφάλαια για επισκευή, ενώ άλλα έχουν εγκαταλειφθεί μετά από φθορές ή προβληματικές μισθώσεις.

Το νέο πρόγραμμα των 400 εκατ. ευρώ αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού

Σε αυτό το περιβάλλον, από το 2026 ενεργοποιείται ένα νέο πρόγραμμα ύψους 400 εκατ. ευρώ για την ανακαίνιση παλαιών κατοικιών που θα διατεθούν προς μακροχρόνια μίσθωση. Πρόκειται για μια ενισχυμένη εκδοχή του «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», με πολύ υψηλότερα ποσοστά επιδότησης και σαφή στόχευση στα κλειστά και παλιά σπίτια.

Η επιδότηση θα μπορεί να φτάνει έως και το 90% του κόστους σε ειδικές κατηγορίες, με ανώτατο ποσό τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο, ενώ το όριο επιφάνειας θα φτάνει τα 120 τετραγωνικά. Το πρόγραμμα θα αφορά κατοικίες κατασκευής πριν από το 1990 και θα συνοδεύεται από εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να κατευθυνθεί κυρίως σε νοικοκυριά που αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν από μόνα τους τις εργασίες.

Η προϋπόθεση της πενταετούς τουλάχιστον μίσθωσης, σε συνδυασμό με τη φοροαπαλλαγή τριών ετών για κενά ακίνητα που θα ενοικιαστούν, δημιουργεί ένα ισχυρό πακέτο κινήτρων για τους ιδιοκτήτες.

Οι πολίτες προτιμούν την επιδότηση από το δάνειο

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ξεκάθαρα ότι οι ιδιοκτήτες επιλέγουν τα προγράμματα επιδότησης και όχι τον δανεισμό. Το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», που προσφέρει άτοκα δάνεια έως 25.000 ευρώ χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, έχει απορροφήσει μόλις το 17% των διαθέσιμων κονδυλίων, παρά το γεγονός ότι απευθύνεται σε ευρύ κοινό.

Αντίθετα, το «Εξοικονομώ» παραμένει μαγνήτης αιτήσεων. Το πρόγραμμα του 2025 σχεδόν διπλασιάστηκε στα 924 εκατ. ευρώ λόγω της υψηλής ζήτησης, με περίπου 55.000 αιτήσεις να βρίσκονται ήδη στο σύστημα και πάνω από 20.000 να έχουν εγκριθεί.

Ενεργειακή αναβάθμιση με πολλαπλά οφέλη για την οικονομία

Πέρα από το στεγαστικό, οι επενδύσεις αυτές έχουν και ευρύτερη οικονομική σημασία. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, οι παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης αναμένεται να προσθέτουν σχεδόν 1 δισ. ευρώ ετησίως στο ΑΕΠ μέχρι το 2050 και να στηρίζουν πάνω από 28.000 θέσεις εργασίας κάθε χρόνο.

Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα θέτει τον πήχη ακόμη ψηλότερα, προβλέποντας αναβάθμιση 400.000 κατοικιών έως το 2030. Ο στόχος αυτός δείχνει ότι τα σημερινά προγράμματα, αν και σημαντικά, είναι μόνο η αρχή μιας πολύ μεγαλύτερης μετάβασης.

Το στοίχημα του 2026

Με 1,77 δισ. ευρώ ήδη σε τροχιά υλοποίησης και ένα νέο ισχυρό πρόγραμμα να ξεκινά το 2026, η Ελλάδα επιχειρεί να μετατρέψει τα κλειστά και γερασμένα σπίτια σε λύση για το στεγαστικό πρόβλημα.

Το αν θα το πετύχει θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα των εκταμιεύσεων, τη μείωση της γραφειοκρατίας και το κατά πόσο οι ιδιοκτήτες θα πειστούν ότι η επιστροφή των ακινήτων τους στην αγορά αξίζει το ρίσκο και την προσπάθεια.

Διαβάστε επίσης; Κυριάκος Μητσοτάκης: «Νέα γενιά» επιδοτήσεων για να ανοίξουν επιτέλους τα κλειστά σπίτια