Ξεκινά η μεταφορά των πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο, με στόχο ενιαίο σύστημα αδειών και ελέγχων και με φόντο έντονες αντιδράσεις των δήμων

Από την 1η Ιουλίου τίθεται σε λειτουργία το πρώτο κύμα πολεοδομιών που περνούν κάτω από την «ομπρέλα» του Κτηματολογίου, ανοίγοντας έναν από τους πιο ριζικούς μετασχηματισμούς στη δημόσια διοίκηση των τελευταίων ετών. Έως τον Ιανουάριο του 2027 όλες οι Υπηρεσίες Δόμησης της χώρας θα έχουν αποσπαστεί από τους δήμους και θα έχουν ενταχθεί σε μια νέα, κεντρικά ελεγχόμενη δομή που θα διαχειρίζεται τις οικοδομικές άδειες, τους ελέγχους και την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Η μεταρρύθμιση είχε δρομολογηθεί από το φθινόπωρο, όταν παρουσιάστηκε στο υπουργικό συμβούλιο το πλαίσιο για τον νέο Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης. Ο νέος φορέας θα αξιοποιεί το δίκτυο των κτηματολογικών γραφείων και θα αναλαμβάνει σχεδόν ολόκληρο τον κύκλο μιας οικοδομικής άδειας, από τις προεγκρίσεις έως τον τελικό έλεγχο της κατασκευής.

Ένα ενιαίο σύστημα για άδειες, ελέγχους και ιδιοκτησία

Με το νέο σχήμα, ιδιοκτησιακά δικαιώματα, πολεοδομικές εγκρίσεις και έλεγχοι ενοποιούνται σε ένα ψηφιακό one stop shop για το ακίνητο. Στόχος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι να μειωθούν οι καθυστερήσεις, να εξαλειφθούν οι γεωγραφικές ανισότητες και να ενισχυθεί η διαφάνεια σε έναν τομέα που τα τελευταία χρόνια έχει στιγματιστεί από υποστελέχωση και υποθέσεις διαφθοράς, κυρίως σε περιοχές υψηλής αξίας γης.

Στο νέο μοντέλο προβλέπεται και η λειτουργία μητρώου ανεξάρτητων ελεγκτών, ώστε κάθε οικοδομική άδεια να ελέγχεται πριν ξεκινήσουν οι εργασίες, ενώ η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης θα επιτρέπει τη στοχευμένη ιεράρχηση των ελέγχων σε υποθέσεις υψηλού ρίσκου.

Σύγκρουση με τους δήμους και πολιτικό ρίσκο

Η μεταφορά των πολεοδομιών έχει ήδη πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία βλέπει να αφαιρείται ένας κρίσιμος μοχλός επιρροής στην τοπική ανάπτυξη. Δήμοι και ΚΕΔΕ μιλούν για αποδυνάμωση του θεσμικού τους ρόλου και προαναγγέλλουν προσφυγές στη Δικαιοσύνη, θεωρώντας ότι η αναδιάταξη των αρμοδιοτήτων μεταβάλλει τις ισορροπίες μεταξύ κεντρικής διοίκησης και αυτοδιοίκησης χωρίς σαφές πλαίσιο χρηματοδότησης και λειτουργίας.

Την ίδια ώρα, στο κυβερνητικό επιτελείο ωριμάζει και η συζήτηση για την επιστροφή του Κτηματολογίου στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς η ανάληψη του ελέγχου της δόμησης το φέρνει στον πυρήνα του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Το στοίχημα είναι αν η νέα αρχιτεκτονική θα επιταχύνει τις επενδύσεις και θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην αγορά ακινήτων ή αν θα ανοίξει έναν νέο κύκλο θεσμικών συγκρούσεων.

Διαβάστε επίσης: Πολεοδομίες στο Κτηματολόγιο: Ποια «μπλοκαρίσματα» λύνει