Ο ILO προβλέπει σταθερή ανεργία το 2026, αλλά προειδοποιεί για κρίση ποιότητας στην εργασία, άτυπη απασχόληση και πίεση από AI

Παρά τη σχετική σταθερότητα στους αριθμούς της ανεργίας, η παγκόσμια αγορά εργασίας εισέρχεται στο 2026 με βαθιές δομικές αδυναμίες, προειδοποιεί ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεσή του για την απασχόληση και τα κοινωνικά ζητήματα, το παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας αναμένεται να παραμείνει στο 4,9%, που αντιστοιχεί σε περίπου 186 εκατομμύρια ανέργους. Πίσω από αυτή τη φαινομενική σταθερότητα, όμως, κρύβεται μια πραγματικότητα αυξανόμενης εργασιακής επισφάλειας και φτώχειας.

Ο ILO τονίζει ότι σχεδόν 300 εκατομμύρια εργαζόμενοι συνεχίζουν να ζουν σε ακραία φτώχεια, με εισόδημα κάτω από τρία δολάρια την ημέρα, ενώ η άτυπη απασχόληση διογκώνεται. Μέχρι το 2026, εκτιμάται ότι 2,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα εργάζονται σε θέσεις χωρίς σταθερά δικαιώματα, κοινωνική προστασία ή επαρκή εργασιακή ασφάλεια. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει, όπως σημειώνει ο γενικός διευθυντής του οργανισμού Ζιλμπέρ Ουνγκμπό, μια βαθύτερη κρίση ποιότητας στην εργασία που δεν αποτυπώνεται στους παραδοσιακούς δείκτες ανεργίας.

Νέοι και τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο της ανησυχίας

Ιδιαίτερα ευάλωτοι παραμένουν οι νέοι. Η ανεργία στις ηλικίες 15 έως 24 ετών διαμορφώθηκε στο 12,4% το 2025, με περίπου 260 εκατομμύρια νέους παγκοσμίως να βρίσκονται εκτός εργασίας, εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Η κατάσταση αυτή ενδέχεται να επιδεινωθεί από την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης και της αυτοματοποίησης, οι οποίες απειλούν κυρίως τις θέσεις εισόδου στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα στις χώρες υψηλού εισοδήματος. Ο ILO επισημαίνει ότι, αν και ο συνολικός αντίκτυπος της AI παραμένει αβέβαιος, η δυναμική της αρκεί για να επιβάλει αυξημένη επαγρύπνηση και προσαρμογή των πολιτικών απασχόλησης.

Παράλληλα, οι ανισότητες των φύλων εξακολουθούν να βαραίνουν την παγκόσμια αγορά εργασίας. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόλις τα δύο πέμπτα των απασχολούμενων παγκοσμίως και έχουν κατά 24% λιγότερες πιθανότητες συμμετοχής στην αγορά εργασίας σε σχέση με τους άνδρες, γεγονός που περιορίζει τόσο την κοινωνική συνοχή όσο και το αναπτυξιακό δυναμικό πολλών οικονομιών.

Εμπόριο, γεωπολιτική και η νέα αβεβαιότητα

Στην έκθεση καταγράφεται επίσης η αυξανόμενη επίδραση των γεωπολιτικών εντάσεων και των διαταραχών στο παγκόσμιο εμπόριο. Η πολιτική επιβολής δασμών από την κυβέρνηση Τραμπ, τόσο σε συμμάχους όσο και σε αντιπάλους, ενισχύει την αβεβαιότητα στους εμπορικούς κανόνες και πιέζει τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένους κινδύνους για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στη Νοτιοανατολική Ασία, στη Νότια Ασία και στην Ευρώπη.

Ο ILO υπενθυμίζει ότι το 2024 περίπου 465 εκατομμύρια θέσεις εργασίας παγκοσμίως εξαρτώνταν άμεσα ή έμμεσα από τη διεθνή ζήτηση μέσω των εξαγωγών και των σχετικών αλυσίδων εφοδιασμού. Οι σημερινές διαταραχές θέτουν υπό αμφισβήτηση αυτή τη δυνατότητα του εμπορίου να λειτουργεί ως μηχανή δημιουργίας θέσεων εργασίας, καθιστώντας αναγκαίες συντονισμένες πολιτικές για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, τη μείωση των ανισοτήτων και τη μετατροπή της τεχνολογίας και του εμπορίου σε πραγματικούς μοχλούς αξιοπρεπούς απασχόλησης.