Η JP Morgan εξηγεί γιατί, παρά τις αναταραχές στο Ιράν και τη γεωπολιτική ένταση, οι τιμές πετρελαίου θα παραμείνουν σε ελεγχόμενο εύρος
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου κινείται σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής έντασης που, υπό άλλες συνθήκες, θα μπορούσε να έχει οδηγήσει σε απότομη εκτίναξη των τιμών. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η JP Morgan, το σημερινό σκηνικό απέχει αισθητά από το σοκ του 1979, όταν η Ιρανική Επανάσταση προκάλεσε παγκόσμια ενεργειακή αναστάτωση και πυροδότησε έναν ιστορικό κύκλο ανατιμήσεων.
Από το 1979 μέχρι σήμερα, οκτώ αλλαγές καθεστώτων σε πετρελαιοπαραγωγικές χώρες έχουν οδηγήσει κατά μέσο όρο σε αυξήσεις τιμών της τάξης του 30%, με ορισμένες περιπτώσεις να φτάνουν ακόμη και το 76%. Η τρέχουσα κρίση, ωστόσο, εξελίσσεται σε ένα πολύ διαφορετικό ενεργειακό περιβάλλον, όπου η παγκόσμια προσφορά παραμένει άνετη και οι αγορές έχουν μεγαλύτερα «μαξιλάρια» απορρόφησης κραδασμών.
Από τη Βενεζουέλα στο Ιράν μετατοπίζεται το ρίσκο
Η JP Morgan σημειώνει ότι το επίκεντρο των ανησυχιών μετακινήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες από τη Βενεζουέλα στο Ιράν. Οι μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν στη χώρα έχουν πάρει χαρακτήρα ευρύτερης κοινωνικής εξέγερσης, καθώς τροφοδοτούνται από βαθιά οικονομική δυσπραγία και όχι μόνο από πολιτικές ή θεσμικές αφορμές.
Η κρίση ηλεκτρικής ενέργειας, οι περιορισμοί στο νερό, η έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση στην Τεχεράνη και ο εκρηκτικός πληθωρισμός στα τρόφιμα, που ξεπερνά το 70%, έχουν επιβαρύνει δραματικά την καθημερινότητα. Την ίδια στιγμή, το ιρανικό ριάλ έχει χάσει περίπου 40% της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα σε έναν χρόνο, εντείνοντας την κοινωνική πίεση προς το καθεστώς.
Σε αντίθεση με προηγούμενες κρίσεις, όπου οι διαμαρτυρίες περιορίζονταν σε πολιτικά ή πολιτισμικά ζητήματα, η σημερινή αναταραχή έχει έντονο οικονομικό υπόβαθρο, κάτι που την καθιστά πιο ανθεκτική στον χρόνο και δυνητικά πιο αποσταθεροποιητική.
Η γεωπολιτική ένταση χωρίς ενεργειακό σοκ
Παρά την αυξανόμενη ένταση, οι αγορές πετρελαίου παραμένουν συγκρατημένες. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται να σταθμίζουν σοβαρά το κόστος μιας άμεσης στρατιωτικής επέμβασης, καθώς μια σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και να απειλήσει κρίσιμες ενεργειακές ροές.
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη ακολουθεί μια τακτική προσεκτικών ισορροπιών. Αποφεύγει πλήγματα σε πετρελαϊκές υποδομές, γνωρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα έφερνε άμεση και ευρεία διεθνή αντίδραση, ενώ παράλληλα προειδοποιεί για αντίποινα σε περίπτωση επίθεσης, κρατώντας ανοικτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης χωρίς να το ενεργοποιεί.
Αυτή η εύθραυστη ισορροπία είναι, σύμφωνα με την JP Morgan, ο βασικός λόγος που οι τιμές κινούνται σε στενό εύρος. Το Brent ενισχύθηκε σχεδόν 9% την τελευταία εβδομάδα, ωστόσο στα περίπου 65 δολάρια το βαρέλι παραμένει μόλις 3 δολάρια πάνω από την εκτιμώμενη «δίκαιη αξία» των 62 δολαρίων για τον Ιανουάριο. Η αγορά, με άλλα λόγια, δεν τιμολογεί ένα σενάριο μεγάλης διαταραχής της προσφοράς.
Γιατί δεν επαναλαμβάνεται το 1979
Το κρίσιμο στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία από το 1979 είναι η δομή της παγκόσμιας αγοράς. Η υπερπροσφορά, η ισχυρή παραγωγή εκτός OPEC και τα υψηλά στρατηγικά αποθέματα λειτουργούν ως ανάχωμα σε ενδεχόμενα σοκ. Επιπλέον, οι επενδυτές έχουν πλέον μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση γεωπολιτικών κινδύνων και δεν αντιδρούν μηχανικά σε κάθε κλιμάκωση.
Η JP Morgan υπογραμμίζει ότι, ακόμη και αν το Ιράν βρεθεί αντιμέτωπο με σοβαρές εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις, η πιθανότητα να χαθούν από την αγορά τα περίπου 3,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως ιρανικής παραγωγής παραμένει χαμηλή. Αυτό εξηγεί γιατί, παρά τη νευρικότητα, δεν έχει υπάρξει εκρηκτική αντίδραση στις τιμές.
Σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική αστάθεια είναι σχεδόν μόνιμη, η αγορά πετρελαίου φαίνεται να έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Και αυτό, σύμφωνα με την JP Morgan, είναι ο βασικός λόγος που το φάντασμα του 1979 παραμένει, προς το παρόν, μακριά.
Διαβάστε επίσης:
Οι τιμές του πετρελαίου «ξεφουσκώνουν» μετά το σήμα Τραμπ για το Ιράν
Μ.Η.Τ. 242183