Προεδρικές εκλογές στην Πορτογαλία: Πρώτος ο ακροδεξιός Αντρέ Βεντούρα, αλλά ανοιχτό το τοπίο για τον δεύτερο γύρο

Η προεκλογική εκστρατεία για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στην Πορτογαλία ολοκληρώνεται με ένα πολιτικό δεδομένο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητο. Ο ακροδεξιός Αντρέ Βεντούρα, επικεφαλής του κόμματος Chega, εμφανίζεται ως το φαβορί για την πρώτη θέση στον πρώτο γύρο, παρότι οι πιθανότητές του να εκλεγεί τελικά πρόεδρος παραμένουν περιορισμένες.

Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις συγκλίνουν στο ότι κανείς υποψήφιος δεν θα εξασφαλίσει την απαιτούμενη πλειοψηφία από τον πρώτο γύρο, εξέλιξη αναμενόμενη σε μια εκλογική αναμέτρηση με έντεκα υποψηφίους, αριθμό-ρεκόρ για τα πορτογαλικά δεδομένα. Το ενδεχόμενο αυτό καθιστά σχεδόν βέβαιο έναν δεύτερο γύρο στις 8 Φεβρουαρίου, όπου το πολιτικό σκηνικό αναμένεται να αναδιαταχθεί.

Ποιοι διεκδικούν τον δεύτερο γύρο

Το μεγάλο ερώτημα αφορά τον αντίπαλο του Βεντούρα στη δεύτερη Κυριακή. Ορισμένες δημοσκοπήσεις δείχνουν πιθανή αναμέτρηση με τον σοσιαλιστή Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, ενώ άλλες τοποθετούν στον δεύτερο γύρο τον Λουίς Μάρκες Μέντες, υποψήφιο που στηρίζεται από την κεντροδεξιά κυβέρνηση του πρωθυπουργού Λουίς Μοντενέγκρο.

Στο κάδρο παραμένουν επίσης ο απόστρατος ναύαρχος Ενρίκε Γκουβέια ε Μέλο, γνωστός από τον ρόλο του στην εκστρατεία εμβολιασμού κατά την πανδημία, καθώς και ο φιλελεύθερος ευρωβουλευτής Ζοάο Κοτρίμ Φιγκεϊρέντο, αν και οι πιθανότητές τους να περάσουν στον δεύτερο γύρο θεωρούνται πλέον πιο περιορισμένες.

Η εκτόξευση του Chega και το πολιτικό μήνυμα

Το Chega, κόμμα που ίδρυσε ο Βεντούρα το 2019, έχει εξελιχθεί σε καθοριστικό παίκτη του πολιτικού συστήματος. Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές κατέγραψε ποσοστό 22,8% και εξέλεξε 60 βουλευτές, ξεπερνώντας το Σοσιαλιστικό Κόμμα και αναδεικνυόμενο στη μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης. Η προεδρική υποψηφιότητα του Βεντούρα ενισχύει περαιτέρω τη δυναμική του κόμματος, ακόμη και αν ο ίδιος γνωρίζει ότι ο θεσμικός ρόλος του προέδρου δεν περιλαμβάνει εκτελεστικές αρμοδιότητες.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η υποψηφιότητα Βεντούρα λειτουργεί περισσότερο ως στρατηγική παγίωσης και διεύρυνσης της εκλογικής του βάσης. Όπως επισημαίνεται από τον πολιτικό επιστήμονα Αντόνιο Κόστα Πίντο, η Πορτογαλία ενδέχεται να βιώσει ένα φαινόμενο ανάλογο με εκείνο της Γαλλίας το 2002, όταν ο Ζαν-Μαρί Λεπέν πέρασε στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, σηματοδοτώντας μια βαθιά πολιτική μετατόπιση, χωρίς ωστόσο να κατακτήσει την προεδρία.

Επιπτώσεις στη διακυβέρνηση

Η άνοδος της ακροδεξιάς δεν περιορίζεται μόνο στο προεδρικό πεδίο. Η ενίσχυση του Chega περιπλέκει τη λειτουργία της κυβέρνησης μειοψηφίας του Λουίς Μοντενέγκρο, η οποία σε κρίσιμα νομοσχέδια χρειάζεται τη στήριξη ή την ανοχή του κόμματος του Βεντούρα. Ένα ισχυρό αποτέλεσμα στις προεδρικές κάλπες, ακόμη και χωρίς τελική επικράτηση, θα ενισχύσει περαιτέρω τη διαπραγματευτική ισχύ της ακροδεξιάς στο κοινοβούλιο.

Την ίδια ώρα, η παραδοσιακή Δεξιά εμφανίζεται δημοσκοπικά πιεσμένη, ενώ ο ναύαρχος Γκουβέια ε Μέλο έχει χάσει έδαφος λόγω της αδύναμης παρουσίας του στα τηλεοπτικά ντιμπέιτ και της απουσίας κομματικής στήριξης. Το αποτέλεσμα είναι μια εκλογική αναμέτρηση που, ανεξαρτήτως τελικού νικητή, αποτυπώνει τη βαθύτερη μεταβολή του πολιτικού τοπίου στην Πορτογαλία.