Η Κομισιόν αλλάζει ριζικά τη βιομηχανική της πολιτική με αυστηρότερους όρους για ξένες επενδύσεις και στήριξη της ευρωπαϊκής παραγωγής

Μπροστά στον κίνδυνο σταδιακής αποβιομηχάνισης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να προχωρήσει σε μια από τις πιο βαθιές στροφές βιομηχανικής πολιτικής των τελευταίων δεκαετιών. Το νέο πλαίσιο με την ονομασία Industrial Accelerator Act φιλοδοξεί να ανακόψει τη διάβρωση της παραγωγικής βάσης της Ευρώπης και να ενισχύσει την εγχώρια βιομηχανία, επαναπροσδιορίζοντας κανόνες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν δεδομένοι.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια συγκυρία αυξημένης πίεσης. Το υψηλό ενεργειακό κόστος, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ο εντεινόμενος διεθνής ανταγωνισμός έχουν φέρει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε θέση άμυνας, την ώρα που άλλες οικονομίες κινούνται με σαφώς πιο επιθετική στρατηγική στήριξης της βιομηχανίας τους.

Φρένο στις μεγάλες ξένες επενδύσεις χωρίς ευρωπαϊκό αποτύπωμα

Σύμφωνα με προσχέδιο του Industrial Accelerator Act που έχει δει το Bloomberg News, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται να επιβάλει αυστηρότερους όρους σε σημαντικές ξένες επενδύσεις, ιδίως σε στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς. Επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ θα περνούν από ενισχυμένο έλεγχο και θα συνοδεύονται από απαιτήσεις που θα συνδέουν την είσοδο ξένων κεφαλαίων με απτό όφελος για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Στο τραπέζι βρίσκονται δεσμεύσεις για μεταφορά τεχνολογίας, απασχόληση τοπικού εργατικού δυναμικού και συνεργασίες με ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Η στόχευση είναι σαφής: να αποτραπεί το φαινόμενο εξαγοράς τεχνογνωσίας ή παραγωγικών μονάδων χωρίς ουσιαστική ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής ισχύος.

Ενεργειακό κόστος, εφοδιαστικές αλυσίδες και κινεζική πίεση

Η ανάγκη για αλλαγή πορείας αποτυπώνεται ξεκάθαρα στο ίδιο το κείμενο της πρότασης. Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες της Ευρώπης συνεχίζουν να πλήττονται από τις αυξημένες τιμές ενέργειας που ακολούθησαν τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ η μετάβαση στην απανθρακοποίηση απαιτεί επενδύσεις μεγάλης κλίμακας σε μια ήδη πιεσμένη συγκυρία.

Ταυτόχρονα, η Κίνα ενισχύει μεθοδικά την παρουσία της σε κρίσιμους τομείς καθαρών τεχνολογιών, αποκτώντας πλεονέκτημα κόστους και κλίμακας που πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να ακολουθήσουν. Όπως επισημαίνεται στο προσχέδιο, ο συνδυασμός ενεργειακού κόστους, ανάγκης για πράσινες επενδύσεις και αθέμιτου παγκόσμιου ανταγωνισμού τοποθετεί την ευρωπαϊκή βιομηχανία σε σαφές μειονέκτημα.

Δημόσιες προμήθειες με ευρωπαϊκό «φίλτρο»

Η αλλαγή φιλοσοφίας δεν περιορίζεται στις επενδύσεις. Το νέο πλαίσιο επεκτείνεται και στις δημόσιες προμήθειες των κρατών-μελών, όπου η χαμηλότερη τιμή παύει να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο. Προϊόντα και έργα, από στόλους λεωφορείων έως κρίσιμες υποδομές, θα πρέπει να ενσωματώνουν ελάχιστο ποσοστό ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, με στόχο τη στήριξη της εγχώριας παραγωγής.

Προβλέπονται πάντως εξαιρέσεις για χώρες που έχουν συνάψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την Ένωση, σε μια προσπάθεια να διατηρηθούν ισορροπίες και να αποφευχθούν εμπορικές εντάσεις.

Αντιστάσεις και φόβοι για υπερβολικό προστατευτισμό

Η φιλόδοξη αυτή στροφή δεν περνά χωρίς αντιδράσεις. Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορισμένοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για τον κίνδυνο υπερβολικού προστατευτισμού και για το ενδεχόμενο η νέα πολιτική να πλήξει την ενιαία αγορά. Δεν λείπουν και οι διπλωματικές επιφυλάξεις από χώρες που παραδοσιακά στηρίζουν πιο ανοιχτά οικονομικά μοντέλα.

Χαρακτηριστική θεωρείται η παρατήρηση Ευρωπαίου αξιωματούχου ότι παρόμοιες ιδέες συνάντησαν λιγότερες αντιστάσεις εκτός Ευρώπης απ’ ό,τι σε ορισμένους κύκλους της ίδιας της Κομισιόν, δείχνοντας το μέγεθος της εσωτερικής συζήτησης που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Στρατηγικά αποθέματα και πράσινη βιομηχανία

Το Industrial Accelerator Act συμπληρώνεται από μέτρα ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, όπως η δημιουργία κέντρων αποθεματοποίησης κρίσιμων πρώτων υλών, ώστε να περιοριστεί η έκθεση της Ευρώπης σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς προσφοράς. Παράλληλα, προβλέπονται ταχύτερες αδειοδοτικές διαδικασίες για νέα βιομηχανικά έργα και η καθιέρωση ειδικής «πράσινης ετικέτας» για τον ευρωπαϊκό χάλυβα, ενισχύοντας τη μετάβαση σε μια πιο βιώσιμη αλλά και στρατηγικά αυτόνομη παραγωγή.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει έτσι αποφασισμένη να επαναφέρει τη βιομηχανία στο επίκεντρο της οικονομικής της πολιτικής, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι παλιά δόγματα μπαίνουν στο συρτάρι.

Διαβάστε επίσης; Η βιομηχανία σε χαμηλές ταχύτητες: Οριακή άνοδος τζίρου τον Οκτώβριο