ΕΕ σε συναγερμό μετά τους νέους δασμούς Τραμπ λόγω Γροιλανδίας. Στο επίκεντρο η συνοχή του ΝΑΤΟ και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο οξείες διατλαντικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, μετά τις ευθείες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες που αντιτίθενται στο σχέδιο προσάρτησης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η κίνηση, που χαρακτηρίζεται από Ευρωπαίους αξιωματούχους ως άνευ προηγουμένου, προκάλεσε άμεση κινητοποίηση στις Βρυξέλλες και έντονο προβληματισμό για το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ–ΕΕ και τη συνοχή του ΝΑΤΟ.

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Αμερικανού προέδρου, από την 1η Φεβρουαρίου τίθενται σε ισχύ δασμοί 10% σε προϊόντα από τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ολλανδία και τη Φινλανδία. Το ποσοστό αυτό, όπως προειδοποίησε, μπορεί να αυξηθεί στο 25% τους επόμενους μήνες και να διατηρηθεί έως ότου υπάρξει συμφωνία για την «πλήρη και ολική αγορά» της Γροιλανδίας. Ο Τραμπ επανέλαβε ότι θεωρεί το νησί ζωτικής σημασίας για την αμερικανική ασφάλεια, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο χρήσης βίας, εάν οι διπλωματικές πιέσεις δεν αποδώσουν.

Έκτακτη κινητοποίηση στις Βρυξέλλες και ευρωπαϊκή συσπείρωση

Η απάντηση της Ευρώπης υπήρξε άμεση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συγκάλεσε επείγουσα συνεδρίαση πρέσβεων των 27 κρατών-μελών στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο τον συντονισμό της αντίδρασης και την αξιολόγηση των εμπορικών και γεωπολιτικών συνεπειών. Στο παρασκήνιο, κυριαρχεί η ανησυχία ότι η χρήση δασμών ως εργαλείου πολιτικού εκβιασμού ανοίγει επικίνδυνο προηγούμενο, πλήττοντας την ίδια τη βάση των διατλαντικών σχέσεων.

Η Γροιλανδία, αν και αραιοκατοικημένη, θεωρείται στρατηγικό «κλειδί» λόγω της θέσης της μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Αρκτικής, αλλά και των πλούσιων φυσικών πόρων της. Για την Ευρώπη, ωστόσο, το ζήτημα αγγίζει τον πυρήνα του διεθνούς δικαίου και της εδαφικής κυριαρχίας. Η στήριξη προς τη Δανία υπήρξε σχεδόν καθολική, με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να υπογραμμίζουν ότι η ασφάλεια της Αρκτικής αποτελεί συλλογική ευθύνη του ΝΑΤΟ και όχι αντικείμενο μονομερών πιέσεων.

Σκληρές αντιδράσεις και φόβοι για ρήγμα στο ΝΑΤΟ

Οι αντιδράσεις των Ευρωπαίων ηγετών ήταν σφοδρές. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε την επιβολή δασμών σε συμμάχους «εντελώς λανθασμένη», ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ξεκαθάρισε ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να υποκύψει σε εκφοβισμό. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, τονίζοντας ότι καμία χώρα δεν θα δεχθεί πιέσεις που υπονομεύουν την κυριαρχία και τη συλλογική ασφάλεια.

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται στην Ολλανδία, όπου κυβερνητικά στελέχη και στρατιωτικοί προειδοποιούν ανοιχτά για κίνδυνο διάσπασης του ΝΑΤΟ. Επισημαίνεται ότι μια παρατεταμένη αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη συμμαχία, σε μια περίοδο που η γεωπολιτική αστάθεια βρίσκεται ήδη σε υψηλά επίπεδα.

Την ίδια στιγμή, το ζήτημα έχει προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις. Διαδηλώσεις καταγράφηκαν στη Γροιλανδία και τη Δανία, με χιλιάδες πολίτες να εκφράζουν την αντίθεσή τους σε οποιοδήποτε σενάριο αλλαγής καθεστώτος υπό αμερικανική πίεση. Το μήνυμα που εκπέμπεται από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι σαφές: οι εμπορικές απειλές δεν μπορούν να αποτελούν εργαλείο αναδιαμόρφωσης συνόρων.

Καθώς η κρίση εξελίσσεται, το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ τους δασμούς. Αγγίζει τη συνοχή της Δύσης, τη λειτουργία του ΝΑΤΟ και το κατά πόσο οι διατλαντικές σχέσεις μπορούν να αντέξουν μια πολιτική που μετατρέπει το εμπόριο και την ασφάλεια σε μοχλούς πίεσης. Οι επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον και η ενιαία ή μη απάντηση της Ευρώπης θα καθορίσουν αν πρόκειται για μια πρόσκαιρη ένταση ή για σημείο καμπής στη διεθνή τάξη.

Διαβάστε επίσης: Κλιμακώνει ο Τραμπ: Νέος δασμός σε ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατό στη Γροιλανδία