Κοινωνικοί εταίροι και επιστημονικοί φορείς καταθέτουν υπομνήματα – Στόχος η εφαρμογή από τον Απρίλιο 2026 και δέσμευση για 950€ έως το 2027

Σε πλήρη εξέλιξη μπαίνει η διαδικασία καθορισμού του κατώτατου μισθού για το 2026, καθώς η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως απηύθυνε επίσημη πρόσκληση προς τους κοινωνικούς εταίρους και τους επιστημονικούς φορείς, ενεργοποιώντας το προβλεπόμενο πλαίσιο διαβούλευσης για τη νέα αύξηση.

Η συζήτηση για τον κατώτατο μισθό αποκτά πλέον χαρακτηριστικά κεντρικού πολιτικού και οικονομικού στοιχήματος, καθώς συνδέεται ευθέως με τη στρατηγική της κυβέρνησης για ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, αλλά και με τις δυνατότητες της αγοράς εργασίας και της οικονομίας να απορροφήσουν το κόστος χωρίς να διαταραχθούν οι ισορροπίες στην απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα.

Το χρονοδιάγραμμα είναι σαφές: στόχος είναι ο νέος κατώτατος μισθός να τεθεί σε ισχύ από τον Απρίλιο του 2026, ενώ στο βάθος παραμένει η κυβερνητική δέσμευση για κατώτατο μισθό 950 ευρώ και μέσο μισθό 1.500 ευρώ έως το 2027.

Οι Επιτροπές που «κλειδώνουν» τα δεδομένα της αύξησης

Στην παρούσα φάση ενεργοποιούνται δύο διακριτές επιτροπές, οι οποίες καλούνται να καταθέσουν υπομνήματα και εκθέσεις που θα αποτελέσουν τη βάση της τελικής εισήγησης.

Η πρώτη είναι η Επιτροπή Διαβούλευσης, στην οποία συμμετέχουν πέντε εκπρόσωποι οργανώσεων εργαζομένων, πέντε εκπρόσωποι εργοδοτικών οργανώσεων και ο πρόεδρος του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ). Πρόκειται για το πεδίο όπου συγκρούονται, με θεσμικό τρόπο, οι δύο βασικές οπτικές: από τη μία η ανάγκη ουσιαστικής αύξησης του μισθού ως απάντηση στο κόστος ζωής, και από την άλλη οι αντοχές των επιχειρήσεων, ειδικά των μικρομεσαίων, που καλούνται να διαχειριστούν το αυξημένο μισθολογικό βάρος.

Παράλληλα, λειτουργεί η πενταμελής Επιστημονική Επιτροπή, η οποία συγκροτείται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες σε θέματα οικονομίας και οικονομίας της εργασίας. Οι ειδικοί υποδεικνύονται από το υπουργείο Εργασίας, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και την ΕΛΣΤΑΤ, ενώ συμμετέχει και ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ).

Η «τεχνική» διάσταση της επιτροπής αυτής θεωρείται κρίσιμη, καθώς στηρίζεται σε αντικειμενικά δεδομένα και αποτιμήσεις για τον πληθωρισμό, την παραγωγικότητα, την πορεία των μισθών και τις αντοχές της οικονομίας, στοιχεία που χρησιμοποιούνται πλέον για να διαμορφωθεί μια πιο τεκμηριωμένη εικόνα, πέρα από το πεδίο της πολιτικής διαπραγμάτευσης.

Το ΚΕΠΕ και το τελικό πόρισμα: Πώς φτάνουμε στην απόφαση

Τα υπομνήματα και οι εκθέσεις των δύο Επιτροπών θα συνεκτιμηθούν και στη συνέχεια θα αποσταλούν στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), το οποίο αναλαμβάνει να συντάξει το σχέδιο πορίσματος της διαβούλευσης.

Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την εισήγηση της υπουργού Εργασίας προς το Υπουργικό Συμβούλιο, όπου και λαμβάνεται η τελική απόφαση για το ύψος της αύξησης, ώστε ο νέος κατώτατος μισθός να εφαρμοστεί από τον Απρίλιο 2026.

Το πλαίσιο, πάντως, όπως τονίζουν κυβερνητικά στελέχη, δεν εξαντλείται σε μια απλή αριθμητική μεταβολή. Αντιμετωπίζεται ως εργαλείο πολιτικής που επηρεάζει άμεσα την αγοραστική δύναμη, αλλά και έμμεσα την ευρύτερη μισθολογική δομή.

Σήμερα ο κατώτατος μισθός και ποιοι επηρεάζονται άμεσα

Σήμερα ο κατώτατος μισθός ανέρχεται στα 880 ευρώ, ενώ το κατώτατο ημερομίσθιο για τους εργατοτεχνίτες διαμορφώνεται στα 39,30 ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, από το 2019 έως το 2025 έχει καταγραφεί αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 35,4%. Η νέα αύξηση του 2026 αναμένεται να επηρεάσει ευθέως όχι μόνο τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, αλλά και σημαντικές κατηγορίες εργαζομένων και παροχών, καθώς πολλές αποδοχές και επιδόματα συνδέονται με τον κατώτατο μισθό.

Η επίδραση αφορά και τους δημόσιους υπαλλήλους, καθώς ο εισαγωγικός μισθός στο Δημόσιο έχει εξισωθεί με τον κατώτατο μισθό του ιδιωτικού τομέα, κάτι που σημαίνει ότι κάθε αύξηση μεταφέρεται αυτομάτως και στο Δημόσιο, με ταυτόχρονη οριζόντια ενίσχυση σε όλα τα μισθολογικά κλιμάκια.

Την ίδια στιγμή, επηρεάζονται και οι λεγόμενες τριετίες, δηλαδή η προσαύξηση που συνδέεται με την προϋπηρεσία, αλλά και παροχές που υπολογίζονται με βάση τον κατώτατο μισθό. Επιπλέον, η άνοδος στον κατώτατο μισθό λειτουργεί και ως μοχλός ανόδου του μέσου μισθού, καθώς δημιουργεί πίεση προς τα πάνω σε μισθολογικά επίπεδα που βρίσκονται κοντά στο κατώφλι.

Το δίλημμα της αύξησης: Εισόδημα και αντοχές της οικονομίας

Το υπουργείο Εργασίας επισημαίνει ότι δύο είναι οι βασικοί παράγοντες που καθορίζουν το πλαίσιο της αύξησης. Ο πρώτος είναι η ενίσχυση του εισοδήματος των εργαζομένων, σε μια περίοδο όπου το κόστος διαβίωσης παραμένει υψηλό και η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει βασικές κατηγορίες καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών.

Ο δεύτερος παράγοντας αφορά τις δυνατότητες της αγοράς εργασίας, των επιχειρήσεων και τα δημοσιονομικά δεδομένα του κράτους, δεδομένου ότι ο κατώτατος μισθός επηρεάζει πλέον άμεσα και τον δημόσιο τομέα. Σε αυτό το τρίπτυχο επιχειρείται να στηριχθεί η τελική απόφαση: αύξηση που να έχει ουσία, χωρίς να λειτουργήσει ως σοκ για την επιχειρηματικότητα ή ως παράγοντας αύξησης του κόστους που θα μεταφερθεί στις τιμές.

Στο κυβερνητικό επιτελείο, πάντως, επιμένουν ότι η νέα αύξηση πραγματοποιείται σε μια αγορά εργασίας που εμφανίζει βελτιωμένα χαρακτηριστικά. Αναφέρεται ενδεικτικά ότι η ανεργία έχει υποχωρήσει στο 8,2%, ότι έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 500.000 νέες θέσεις εργασίας από το 2019, ενώ έχει μειωθεί και το μη μισθολογικό κόστος, κάτι που θεωρείται «μαξιλάρι» για να απορροφηθούν ανατιμήσεις αποδοχών.

Η μεγάλη αλλαγή που έρχεται από το 2028

Από τα μέσα του 2027 προβλέπεται η ενεργοποίηση νέου μηχανισμού καθορισμού του κατώτατου μισθού, ο οποίος θα εφαρμοστεί πλήρως από το 2028. Πρόκειται για μια θεσμική αλλαγή που μετατοπίζει το βάρος από τη διαπραγμάτευση στο «κλείδωμα» συγκεκριμένων οικονομικών δεικτών.

Με το νέο σύστημα, το ποσοστό της ετήσιας αύξησης θα προκύπτει ως άθροισμα δύο παραμέτρων: του ετήσιου ποσοστού μεταβολής του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή ειδικά για τα νοικοκυριά που βρίσκονται στο χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κατανομής και του μισού του ετήσιου ποσοστού μεταβολής της αγοραστικής δύναμης του Γενικού Δείκτη Μισθών.

Η φιλοσοφία του νέου μηχανισμού είναι να λαμβάνεται υπόψη τόσο η ακρίβεια για τα οικονομικά πιο ευάλωτα νοικοκυριά όσο και η αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας. Το υπουργείο επιμένει ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει την ασφάλεια των εργαζομένων, καθώς προβλέπεται ρητά ότι ο κατώτατος μισθός δεν μπορεί να μειωθεί, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται η διαφάνεια, αφού ο υπολογισμός στηρίζεται σε αντικειμενικά δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ.

Διαβάστε επίσης: Κατώτατος μισθός 2026: +50€ και μηδενικός φόρος για νέους