Νέα «επίθεση» στο βαθύ κράτος: Ο Κωστής Χατζηδάκης παρουσιάζει 14 παρεμβάσεις για ταχύτερες και πιο φιλικές υπηρεσίες στον πολίτη

Σε μια προσπάθεια να χτυπηθεί πιο άμεσα το χρόνιο πρόβλημα της γραφειοκρατίας και να περιοριστεί η καθημερινή ταλαιπωρία των πολιτών στις συναλλαγές με το Δημόσιο, η κυβέρνηση παρουσίασε σχέδιο νόμου με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη». Την παρουσίαση έκανε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος έδωσε το πολιτικό στίγμα της πρωτοβουλίας με μια φράση που έρχεται να συνοψίσει το κεντρικό αφήγημα: «Να τελειώνουμε με μια λογική που παραπέμπει σε ιστορίες καθημερινής τρέλας».

Το σχέδιο νόμου πρόκειται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες και περιλαμβάνει 14 παρεμβάσεις που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, αποσκοπούν σε ένα σημαντικό πλήγμα στο διοικητικό βάρος και σε μια πιο συστηματική «μάχη με το βαθύ κράτος». Το περιεχόμενο των μέτρων, ωστόσο, δεν περιορίζεται σε γενικές διακηρύξεις: εστιάζει στην καθημερινότητα του πολίτη, σε διαδικασίες που καθυστερούν, σε δικαστικές αντιδικίες, σε μεταβιβάσεις ακινήτων και σε πληθώρα πιστοποιητικών που είτε υπάρχουν ήδη ψηφιακά είτε μπορούν να αντληθούν μέσω διαλειτουργικότητας.

Το νέο δόγμα: Λιγότερα χαρτιά, περισσότερη ευθύνη και ψηφιακή διαφάνεια

Η φιλοσοφία του σχεδίου νόμου είναι να μετακινηθεί το κράτος από την υπερπαραγωγή δικαιολογητικών προς ένα μοντέλο εμπιστοσύνης με κανόνες. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται αντικατάσταση σειράς δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση, με την κυβέρνηση να επενδύει στο σχήμα «δηλώνεις αντί να συλλέγεις χαρτιά» και να ενισχύει ταυτόχρονα την ευθύνη του πολίτη.

Η δυνατότητα αυτή όμως δεν θα είναι ανεξέλεγκτη. Όπως τονίζεται, όσοι έχουν καταδικαστεί για ψευδή δήλωση χάνουν το «προνόμιο» της υπεύθυνης δήλωσης, εισάγοντας ένα στοιχείο φίλτρου και αποτροπής καταχρήσεων.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιχειρεί να ενισχύσει την ψηφιακή λογοδοσία του Δημοσίου προς τον πολίτη. Προβλέπεται ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία της αίτησης, αλλά και ψηφιακή ενημέρωση των ωραρίων των υπηρεσιών, ώστε να περιοριστούν φαινόμενα αβεβαιότητας και πολίτες που «πηγαίνουν στα τυφλά» χωρίς να γνωρίζουν πού, πότε και πώς εξυπηρετούνται.

Ακίνητα και δικαστικές αντιδικίες: Αλλαγές που αγγίζουν χρόνιες παθογένειες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σκέλος των ρυθμίσεων που αφορά τις μεταβιβάσεις ακινήτων και τις συγκρούσεις πολιτών με το Δημόσιο. Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνεται η δυνατότητα το Δημόσιο, υπό προϋποθέσεις, να απέχει από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών. Πρόκειται για ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει επανειλημμένα κοινωνικές εντάσεις, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με απαιτήσεις του Δημοσίου για ακίνητα που κατέχουν επί δεκαετίες.

Στο ίδιο πνεύμα εντάσσεται και η πρόβλεψη για μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία, με στόχο να περιοριστούν οι ατέρμονες αντιδικίες και οι δικαστικές καθυστερήσεις που λειτουργούν ως πηγή ανασφάλειας δικαίου.

Προβλέπεται ακόμη να ανατεθεί στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου η παρακολούθηση της συμμόρφωσης με δικαστικές αποφάσεις, στοιχείο που επιχειρεί να αντιμετωπίσει τη χρόνια δυσλειτουργία της καθυστέρησης εφαρμογής αποφάσεων στην πράξη.

ΕΦΚΑ, συμβολαιογράφοι και «μοντέλο πιστοποιημένων επαγγελματιών»

Με πιο δομική στόχευση έρχεται η υιοθέτηση ενός μοντέλου που θυμίζει την εμπειρία του ΕΦΚΑ στις συναλλαγές με το Δημόσιο. Με το σχήμα αυτό, επιδιώκεται έκδοση πιστοποιητικών και βεβαιώσεων με πλήρη ισχύ μέσω πιστοποιημένων επαγγελματιών, ώστε να μειωθεί ο φόρτος των υπηρεσιών και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες.

Παράλληλα, προβλέπεται αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων, ώστε να λειτουργούν πιο συστηματικά ως one-stop shop. Το μήνυμα εδώ είναι σαφές: μέρος της γραφειοκρατίας μεταφέρεται σε επαγγελματίες που έχουν τεχνογνωσία, με στόχο να περιοριστούν τα σημεία επαφής του πολίτη με «κλειστά» ή υποστελεχωμένα γκισέ.

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τις μεταβιβάσεις, προβλέπεται κατάργηση της υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίου όπου υπάρχει επικυρωμένη πράξη εφαρμογής. Πρόκειται για ρύθμιση που μπορεί να μειώσει χρόνο και κόστος για συναλλαγές, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές με πλήρη πολεοδομική τακτοποίηση.

Φορολογικές και κατασχετικές εκκρεμότητες: Νέες δυνατότητες για κληρονομιές και δεσμεύσεις

Το σχέδιο νόμου επιχειρεί επίσης να ξεμπλοκάρει πρακτικά ζητήματα που προκύπτουν στη φορολογία κληρονομιών και στις κατασχέσεις ακινήτων, όπου συχνά οι διαδικασίες δημιουργούν αδιέξοδα.

Μεταξύ των προβλέψεων περιλαμβάνεται δυνατότητα πληρωμής του φόρου κληρονομίας κατά τη μεταβίβαση του κληρονομημένου ακινήτου, κάτι που μπορεί να αποσυμπιέσει περιπτώσεις όπου οι κληρονόμοι αδυνατούν να καταβάλουν τον φόρο προκαταβολικά. Επίσης, προβλέπεται δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου, παρέχοντας έναν πιο λειτουργικό μηχανισμό άρσης των περιορισμών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

«Ο πολίτης δεν πρέπει να κάνει τον ταχυδρόμο» – Τι θέλει να αλλάξει η κυβέρνηση

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης περιέγραψε χαρακτηριστικές περιπτώσεις «τριβής» πολίτη και Δημοσίου, με έμφαση σε ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται: ο πολίτης μετατρέπεται σε ενδιάμεσο μεταφοράς εγγράφων ανάμεσα σε υπηρεσίες, ενώ του ζητούνται δικαιολογητικά που στην πράξη είτε υπάρχουν ήδη στο κράτος είτε μπορούν να αντληθούν ηλεκτρονικά.

Αναφέρθηκε επίσης σε προβλήματα κακής ή μηδενικής εξυπηρέτησης λόγω απουσίας διυπουργικού συντονισμού, αλλά και σε περιπτώσεις όπου οι πολίτες δεν γνωρίζουν ποια υπηρεσία είναι αρμόδια ή πώς πρέπει να κινηθούν. Ιδιαίτερη μνεία έγινε και στις εκκρεμότητες στις μεταβιβάσεις ακινήτων, που αποτελούν έναν από τους πιο ευαίσθητους τομείς τόσο για την οικονομία όσο και για τα νοικοκυριά.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Χατζηδάκης ανέφερε ότι από εδώ και πέρα δεν θα απαιτείται προσκόμιση σειράς εγγράφων όπως ληξιαρχικές πράξεις γάμου, γέννησης και θανάτου, πτυχία και διάφορα κτηματολογικά πιστοποιητικά, στο βαθμό που μπορούν να αντλούνται μέσω διαλειτουργικότητας.

Συνοπτικά οι 14 παρεμβάσεις ώστε να γίνει το κράτος πιο φιλικό στον πολίτη είναι:

1. Αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση
2. Αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών
3. Ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του
4. Συστηματική παρακολούθηση καταγγελιών των πολιτών μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας
5. Μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία
6. Ανάθεση στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις
7. Υποχρέωση ανάρτησης των εγκυκλίων
8. Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών
9. Ενιαία ερμηνεία νομοθεσίας από διοικητικά όργανα που εξετάζουν ενστάσεις των πολιτών
10. Μοντέλο ΕΦΚΑ στις συναλλαγές με το Δημόσιο: έκδοση πιστοποιητικών και βεβαιώσεων με πλήρη ισχύ από πιστοποιημένους επαγγελματίες
11. Αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων και λειτουργία τους ως one – stop shop
12. Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίου με επικυρωμένη πράξη εφαρμογής
13. Δυνατότητα για πληρωμή του φόρου κληρονομιάς κατά τη μη μεταβίβαση του κληρονομιαίου ακινήτου
14. Δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου

Τα επόμενα βήματα: Αξιολόγηση, ψηφιακή κάρτα στο Δημόσιο και Πολεοδομίες

Πέρα από τις 14 παρεμβάσεις, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ανέδειξε και τις επόμενες μεταρρυθμιστικές κινήσεις, δίνοντας το στίγμα ότι το νομοσχέδιο δεν είναι μεμονωμένη πρωτοβουλία αλλά μέρος μιας συνεχούς προσπάθειας.

Στο επόμενο διάστημα προαναγγέλθηκαν νέα βήματα στην αξιολόγηση στο Δημόσιο, εισαγωγή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας στο Δημόσιο, νομοθετική πρωτοβουλία για τις Πολεοδομίες, καθώς και μεταρρύθμιση στον ΟΣΕ.

«Σεβασμός στον πολίτη και κοινή λογική» – Το πολιτικό μήνυμα

Κλείνοντας, ο Κωστής Χατζηδάκης υποστήριξε ότι σκοπός των παρεμβάσεων είναι «τα πράγματα να προχωρούν πιο γρήγορα για τους πολίτες», ενώ χαρακτήρισε το νομοσχέδιο ως βήμα προς την κατεύθυνση του σεβασμού στον πολίτη και της κοινής λογικής.

Σημείωσε επίσης ότι η κυβέρνηση έλαβε υπόψη προτάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, εισηγήσεις βουλευτών αλλά και πολιτών που συμμετείχαν σε σχετικό ερωτηματολόγιο το 2025, θέλοντας να δείξει ότι οι αλλαγές βασίζονται σε πραγματικές δυσλειτουργίες και όχι σε θεωρητική νομοθέτηση.

Το στοίχημα πλέον μεταφέρεται στην εφαρμογή: κατά πόσο οι ρυθμίσεις θα μπορέσουν να ξεκλειδώσουν ταχύτητα, αξιοπιστία και λιγότερη ταλαιπωρία στην καθημερινή σχέση του πολίτη με το κράτος.

Διαβάστε επίσης; Χατζηδάκης: Ο ετήσιος κυβερνητικός προγραμματισμός, «νέο πολιτικό συμβόλαιο» με τους πολίτες