Γεωπολιτική και πετρέλαιο: Exxon και Chevron κερδίζουν έδαφος καθώς ο Τραμπ αλλάζει τον χάρτη του πετρελαίου
Ένα νέο, σαφώς πιο επιθετικό κεφάλαιο ανοίγουν οι αμερικανικοί πετρελαϊκοί κολοσσοί Exxon και Chevron, καθώς η αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας, υπό το βάρος της εξωτερικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, δημιουργεί παράθυρα ευκαιρίας που για χρόνια παρέμεναν κλειστά. Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, οι δύο εταιρείες αποκτούν σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των Ευρωπαίων αντιπάλων τους, αξιοποιώντας τη διπλωματική στήριξη της Ουάσινγκτον για να διεισδύσουν σε αγορές υψηλού ρίσκου αλλά και υψηλής απόδοσης, από τη Μέση Ανατολή έως τη Μεσόγειο.
Η στρατηγική αυτή σηματοδοτεί μια στροφή σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, όταν οι αμερικανικές εταιρείες είχαν επικεντρωθεί κυρίως στο σχιστολιθικό πετρέλαιο εντός ΗΠΑ. Με την εγχώρια παραγωγή να πλησιάζει πλέον σε φάση σταθεροποίησης και τη διεθνή ζήτηση να αποδεικνύεται ανθεκτικότερη των προβλέψεων, το διεθνές expansion επιστρέφει δυναμικά στην ατζέντα.
Γεωπολιτική «ομπρέλα» και άνοιγμα σε δύσκολες αγορές
Το Bloomberg επισημαίνει ότι η πιο επιθετική και συναλλακτική προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ έχει αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Η Βενεζουέλα, με τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού παγκοσμίως, αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που μέχρι πρότινος ήταν ουσιαστικά απαγορευμένη για αμερικανικές επενδύσεις. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον στηρίζει τις διαπραγματεύσεις των Exxon και Chevron σε χώρες όπως το Ιράκ, η Λιβύη, η Αλγερία, το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν, σε περιοχές όπου η πολιτική αστάθεια και ο κρατικός έλεγχος των κοιτασμάτων λειτουργούσαν αποτρεπτικά για νέες συμφωνίες.
Η κινητικότητα αυτή δεν είναι τυχαία. Όπως σημειώνουν αναλυτές, οι χώρες του OPEC και του OPEC+ βρίσκονται υπό πίεση να διατηρήσουν μερίδιο αγοράς απέναντι στην αυξημένη αμερικανική προσφορά και εμφανίζονται πλέον πιο πρόθυμες να προσφέρουν ευνοϊκότερους όρους, με αντάλλαγμα τεχνολογία, τεχνογνωσία και κεφάλαια από τη Δύση.
Ιράκ, Λιβύη και το στοίχημα της επιστροφής
Στο Ιράκ, η Exxon υπέγραψε συμφωνία για τη μελέτη του γιγαντιαίου κοιτάσματος Majnoon, ενώ η Chevron έχει ήδη κινηθεί στο έργο Nasiriyah στο νότιο τμήμα της χώρας. Για μέρος της ιρακινής πολιτικής ελίτ, η επιστροφή των αμερικανικών εταιρειών θεωρείται ένδειξη απεξάρτησης από το Ιράν και ταυτόχρονα ασπίδα έναντι ενός πιο ασταθούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος.
Αντίστοιχα, και οι δύο εταιρείες εξετάζουν σοβαρά την επανείσοδό τους στη Λιβύη, μια χώρα που μετά από περισσότερο από μία δεκαετία εμφυλίου πολέμου επιχειρεί να προσελκύσει ξένες επενδύσεις. Τα νέα εξερευνητικά οικόπεδα που προσφέρονται εκτιμάται ότι περιλαμβάνουν έως και 10 δισ. βαρέλια πόρων, στο πλαίσιο ενός φιλόδοξου σχεδίου αύξησης της παραγωγής κατά 40% έως το 2030.
Ευκαιρίες με υψηλό ρίσκο και μνήμη παλαιών αποτυχιών
Το διεθνές άνοιγμα, ωστόσο, δεν στερείται κινδύνων. Η ιστορία των δεκαετιών του 1970 και του 2000 λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι οι μεγάλες επενδύσεις στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική συνοδεύονται από πολιτικούς και οικονομικούς κραδασμούς. Η Exxon και η Chevron είχαν στο παρελθόν επενδύσει δισεκατομμύρια σε έργα που ξεπέρασαν κατά πολύ τον προϋπολογισμό τους και βρέθηκαν εκτεθειμένες στην κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου το 2014 και το 2020.
Παρά ταύτα, όπως σημειώνει ο Biraj Borkhataria της RBC Capital Markets, οι αμερικανικές μεγάλες εταιρείες φαίνεται να αποκτούν δυσανάλογο πλεονέκτημα από τη νέα στάση της Ουάσινγκτον, ανοίγοντας πρόσβαση σε πόρους που παραμένουν λιγότερο διαθέσιμοι για τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους, όπως η Shell, η TotalEnergies και η BP.
Μεσόγειος, Ευρώπη και ελληνικό ενδιαφέρον
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται πλέον και στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με το Bloomberg, η Exxon έχει αποκτήσει δικαιώματα υπεράκτιας εξερεύνησης στην Ελλάδα, ενώ έχει επεκτείνει τη δραστηριότητά της στην Αγκόλα, την Αίγυπτο και την Καραϊβική. Η Chevron, από την πλευρά της, έχει καταθέσει προσφορές για τέσσερα υπεράκτια οικόπεδα στην Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται σε προχωρημένες διαπραγματεύσεις στο Καζακστάν για την επέκταση της άδειας στο κοίτασμα Tengiz και έχει αυξήσει κατά 50% τον φετινό προϋπολογισμό εξερεύνησης.
Η Ελλάδα, σε αυτό το πλαίσιο, εμφανίζεται ως μέρος ενός ευρύτερου γεωενεργειακού παζλ που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, προσφέροντας σταθερότερο θεσμικό περιβάλλον σε σχέση με άλλες περιοχές υψηλού ρίσκου.
Το επόμενο κεφάλαιο της ενεργειακής στρατηγικής
Η ταυτόχρονη διαπραγμάτευση με πολλές κυβερνήσεις επιτρέπει σε Exxon και Chevron να επιλέγουν τα πιο αποδοτικά projects και να διαμορφώνουν ευνοϊκότερους όρους. Όπως επισημαίνει το Bloomberg, το στοίχημα δεν αφορά μόνο την επόμενη πενταετία, αλλά την αναπλήρωση αποθεμάτων μέχρι και τη δεκαετία του 2040, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή μετάβαση προχωρά μεν, αλλά τα ορυκτά καύσιμα παραμένουν κρίσιμος πυλώνας της παγκόσμιας οικονομίας.
Μ.Η.Τ. 242183