Πολωνία και Ιταλία δεν θα συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ, επικαλούμενες θεσμικές και πολιτικές επιφυλάξεις

Διπλωματικές αποστάσεις από το «Συμβούλιο Ειρήνης» που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ λαμβάνουν η Πολωνία και η Ιταλία, προσθέτοντας δύο ακόμη ευρωπαϊκές φωνές στη λίστα των συμμάχων της Ουάσινγκτον που επιλέγουν να μείνουν, τουλάχιστον προς το παρόν, στο περιθώριο της πρωτοβουλίας.

Το εγχείρημα, που αρχικά παρουσιάστηκε ως μηχανισμός παγίωσης της κατάπαυσης πυρός στη Γάζα, φαίνεται να αποκτά ευρύτερες φιλοδοξίες, με στόχο τη διαχείριση και άλλων διεθνών συγκρούσεων. Η διεύρυνση αυτή, ωστόσο, έχει προκαλέσει ανησυχίες σε ορισμένες δυτικές πρωτεύουσες, οι οποίες φοβούνται ότι το νέο όργανο ενδέχεται να λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών και να μεταβάλει τις ισορροπίες της πολυμερούς διπλωματίας.

Πολωνία: Επιφυλακτική στάση με ανοιχτό παράθυρο

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ ανακοίνωσε ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, η Βαρσοβία δεν θα συμμετάσχει στο έργο του Συμβουλίου. Όπως δήλωσε, η απόφαση συνδέεται με εθνικές αμφιβολίες ως προς τη μορφή και τη λειτουργία του οργάνου, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης εφόσον μεταβληθούν οι όροι.

Ο Τουσκ έσπευσε να τονίσει ότι οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν στρατηγική προτεραιότητα για την Πολωνία, επιχειρώντας να διαχωρίσει την επιφύλαξη απέναντι στο συγκεκριμένο σχήμα από τη συνολική στρατηγική συμμαχία με την Ουάσινγκτον. Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει και το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας της χώρας, σε συνεδρίαση όπου ο Πολωνός πρωθυπουργός θα συναντηθεί με τον πολιτικό του αντίπαλο Κάρολ Ναβρότσκι, γεγονός που προσδίδει και εσωτερική πολιτική διάσταση στη συζήτηση.

Ιταλία: Συνταγματικό εμπόδιο και αίτημα αναθεώρησης

Ανάλογη στάση υιοθέτησε και η Ρώμη. Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι επιβεβαίωσε ότι η Ιταλία δεν μπορεί να συμμετάσχει, επικαλούμενος ανυπέρβλητο συνταγματικό εμπόδιο. Σύμφωνα με την ιταλική ερμηνεία, το Σύνταγμα επιτρέπει τη συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς μόνο υπό όρους ισότητας μεταξύ των μελών, προϋπόθεση που –κατά τη Ρώμη– δεν πληρούται από το ισχύον καταστατικό του Συμβουλίου, το οποίο αποδίδει διευρυμένες εκτελεστικές αρμοδιότητες στον Αμερικανό πρόεδρο.

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι είχε ήδη ζητήσει από τον Τραμπ τροποποιήσεις στο πλαίσιο λειτουργίας του Συμβουλίου, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ιταλική συμμετοχή. Παρά την απόρριψη στο παρόν στάδιο, η ιταλική πλευρά διαμηνύει ότι παραμένει διαθέσιμη να συμβάλει σε προσπάθειες ανοικοδόμησης και σταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή.

Ρωσία, Λευκορωσία και το γεωπολιτικό μήνυμα

Η επιφυλακτικότητα ενισχύθηκε και από το γεγονός ότι στο νέο σχήμα έχουν προσκληθεί η Ρωσία και η Λευκορωσία, εξέλιξη που προκάλεσε προβληματισμό σε αρκετές δυτικές κυβερνήσεις. Σε μια συγκυρία όπου η Δύση επιδιώκει ενιαία στάση απέναντι στη Μόσχα, η ταυτόχρονη συμμετοχή χωρών με αντικρουόμενες γεωπολιτικές επιδιώξεις δημιουργεί ερωτήματα για τη συνοχή και τον στρατηγικό προσανατολισμό του Συμβουλίου.

Η πρωτοβουλία του Τραμπ, που φιλοδοξεί να προσδώσει στις Ηνωμένες Πολιτείες κεντρικό ρόλο στη διαχείριση διεθνών κρίσεων μέσω ενός νέου θεσμικού σχήματος, συναντά έτσι την πρώτη σοβαρή ευρωπαϊκή δοκιμασία. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν το Συμβούλιο Ειρήνης θα εξελιχθεί σε εργαλείο συμπληρωματικό της υφιστάμενης διεθνούς αρχιτεκτονικής ή αν θα ενισχύσει τις φυγόκεντρες τάσεις στο δυτικό στρατόπεδο.

Σε κάθε περίπτωση, η στάση Πολωνίας και Ιταλίας καταδεικνύει ότι, παρά τη στρατηγική σχέση με την Ουάσινγκτον, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είναι διατεθειμένες να παραχωρήσουν ρόλο ή αρμοδιότητες χωρίς σαφείς θεσμικές εγγυήσεις και ισορροπία εξουσιών.

Διαβάστε επίσης: Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα: Πρόσκληση Τραμπ προς την Ελλάδα