Τραμπ και Νετανιάχου συναντήθηκαν στον Λευκό Οίκο με φόντο τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν: Η Ουάσιγκτον διαπραγματεύεται, το Ισραήλ πιέζει

Στον Λευκό Οίκο συναντήθηκαν την Τετάρτη ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε μια συγκυρία όπου η αμερικανοϊρανική πυρηνική διπλωματία επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Πρόκειται για την έβδομη συνάντησή τους μέσα σε σχεδόν 13 μήνες από την επιστροφή Τραμπ στην προεδρία, στοιχείο που αποτυπώνει τη στενή, αλλά και απαιτητική, φύση της σχέσης Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε πρωτίστως στις επαφές των ΗΠΑ με την Τεχεράνη, οι οποίες, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, επανεκκινούν με στόχο μια συμφωνία που θα αποτρέπει την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.

Το «εύρος» της συμφωνίας και οι ισραηλινές επιφυλάξεις

Ο Νετανιάχου επιδιώκει να διευρυνθεί το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, ώστε να συμπεριλάβει όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, αλλά και περιορισμούς στο βαλλιστικό της οπλοστάσιο, καθώς και τον ρόλο της σε περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Το Ισραήλ φοβάται ότι μια «στενή» συμφωνία, επικεντρωμένη αποκλειστικά στο πυρηνικό σκέλος, θα άφηνε άθικτες άλλες πτυχές της ιρανικής ισχύος.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, επανέλαβε ότι προτεραιότητα αποτελεί η αποτροπή απόκτησης πυρηνικής βόμβας από το Ιράν. «Μια καλή συμφωνία σημαίνει καμία πυρηνική βόμβα, κανέναν πύραυλο», δήλωσε, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες. Παράλληλα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εάν οι συνομιλίες αποτύχουν, ενώ φέρεται να εξετάζει την αποστολή δεύτερης ομάδας αεροπλανοφόρου στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας την αποτρεπτική παρουσία των ΗΠΑ.

Η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να συζητήσει περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων, αλλά έχει καταστήσει σαφές ότι το πυραυλικό της πρόγραμμα δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Οι πρώτες επαφές στο Ομάν περιγράφηκαν ως «θετικές», με νέους γύρους συνομιλιών να αναμένονται.

Γάζα και μεταπολεμική αρχιτεκτονική

Στην ατζέντα βρέθηκε και η Γάζα, όπου η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανό ένα σχέδιο κατάπαυσης του πυρός και σταδιακής ανοικοδόμησης. Το πλαίσιο, που φέρεται να περιλαμβάνει 20 σημεία για τον τερματισμό του πολέμου και τη σταθεροποίηση του παλαιστινιακού θύλακα, αντιμετωπίζει δυσκολίες, κυρίως γύρω από τον αφοπλισμό της Χαμάς και το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των ισραηλινών δυνάμεων.

Παρότι οι δύο χώρες κινούνται συνήθως σε κοινή γραμμή, δεν αποκλείεται να αναδειχθούν αποκλίσεις. Μέρος του αμερικανικού σχεδίου αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής παλαιστινιακής κρατικής οντότητας, θέση που η κυβέρνηση Νετανιάχου απορρίπτει. Επιπλέον, αποφάσεις για διευκόλυνση αγορών γης από εποίκους στη Δυτική Όχθη έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις, εντείνοντας τη διπλωματική πίεση.

Χαμηλοί τόνοι, υψηλό διακύβευμα

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε χωρίς την τυπική επικοινωνιακή προβολή, με χαμηλούς τόνους και περιορισμένη παρουσία καμερών. Ωστόσο, πίσω από τη διακριτική εικόνα, το γεωπολιτικό διακύβευμα παραμένει ιδιαίτερα υψηλό.

Το Ιράν επιχειρεί να ανασυντάξει στρατιωτικές δυνατότητες που επλήγησαν το προηγούμενο διάστημα, ενώ το Ισραήλ παρακολουθεί με επιφυλακτικότητα κάθε ένδειξη «χαλάρωσης» της αμερικανικής πίεσης προς την Τεχεράνη. Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον επιδιώκει μια συμφωνία που θα μειώνει τον κίνδυνο άμεσης σύγκρουσης, διατηρώντας ταυτόχρονα την αποτρεπτική της ισχύ.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν η διπλωματία θα επικρατήσει ή αν η περιοχή θα εισέλθει σε νέο κύκλο κλιμάκωσης, με συνέπειες που υπερβαίνουν τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.