Η Ουάσινγκτον εξετάζει εκτεταμένες επιχειρήσεις κατά του Ιράν

Ο αμερικανικός στρατός έχει εκπονήσει επιχειρησιακά σχέδια για το ενδεχόμενο παρατεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων διάρκειας εβδομάδων κατά του Ιράν, εφόσον ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δώσει σχετική εντολή, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Κλιμακώνεται η ανησυχία για Μέση Ανατολή: Νέα οδηγία προς τις ευρωπαϊκές αεροπορικές να μην πετούν πάνω από Ιράν

Η εν λόγω προετοιμασία υποδηλώνει μετάβαση από περιορισμένες, σημειακές επιθέσεις σε σενάριο εκτεταμένης εκστρατείας με διαδοχικά πλήγματα και πιθανή ανταλλαγή αντιποίνων.

Επιχειρησιακή διάταξη δυνάμεων και μέσα προβολής ισχύος

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Πεντάγωνο έχει δρομολογήσει την αποστολή πρόσθετης ναυτικής δύναμης κρούσης στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου δεύτερου αεροπλανοφόρου, συνοδευόμενου από αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων (DDG), μαχητικά αεροσκάφη και υποστηρικτικές μονάδες. Η διάταξη αυτή ενισχύει τις δυνατότητες:

• διεξαγωγής συνδυασμένων αεροναυτικών επιχειρήσεων (joint air-sea operations),
• εκτόξευσης πυραύλων cruise μεγάλης ακτίνας,
• αεράμυνας περιοχής και αντιπυραυλικής προστασίας (BMD),
• διατήρησης υψηλού ρυθμού επιχειρήσεων (operational tempo) σε βάθος χρόνου.

Σε αντίθεση με την επιχείρηση «Operation Midnight Hammer» του Ιουνίου — η οποία χαρακτηρίστηκε ως μεμονωμένο, υψηλής ακρίβειας πλήγμα με χρήση stealth βομβαρδιστικών από την ηπειρωτική επικράτεια των Ηνωμένες Πολιτείες — ο τρέχων σχεδιασμός φέρεται να περιλαμβάνει διαδοχικά κύματα επιθέσεων (wave-based strike packages) και πιθανή στοχοποίηση ευρύτερου φάσματος στρατιωτικών και κρατικών υποδομών.

Διεύρυνση στόχων και στρατηγικό βάθος

Αξιωματούχος που ενημερώθηκε για τον σχεδιασμό ανέφερε ότι σε ένα παρατεταμένο σενάριο δεν θα περιοριστούν τα πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις, αλλά θα μπορούσαν να επεκταθούν σε:

• εγκαταστάσεις διοίκησης και ελέγχου (C2),
• αποθήκες πυραύλων και συστήματα εκτόξευσης,
• αεροπορικές βάσεις και ναυτικές υποδομές,
• κρίσιμες στρατιωτικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

Μια τέτοια προσέγγιση θα συνιστούσε εκστρατεία αποδυνάμωσης στρατιωτικών δυνατοτήτων (degradation campaign) και όχι απλώς αποτρεπτικό πλήγμα.

Κίνδυνοι αντιποίνων και περιφερειακής ανάφλεξης

Το Ιράν διαθέτει εκτεταμένο βαλλιστικό και πυραυλικό οπλοστάσιο, συμπεριλαμβανομένων μέσων μέσου και ενδιάμεσου βεληνεκούς, ικανών να πλήξουν αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν προειδοποιήσει ότι σε περίπτωση επίθεσης θα στοχοποιηθούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν στρατιωτική παρουσία σε χώρες όπως η Ιορδανία, το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Τουρκία — γεγονός που αυξάνει το γεωγραφικό εύρος πιθανών αντιποίνων και τον κίνδυνο περιφερειακής κλιμάκωσης.

Διπλωματικό σκέλος και πολιτικές δηλώσεις

Παράλληλα με τη στρατιωτική προετοιμασία, ΗΠΑ και Ιράν διεξήγαγαν συνομιλίες στο Ομάν σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε στρατιωτική βάση στη Βόρεια Καρολίνα, δήλωσε ότι η επίτευξη συμφωνίας είναι «δύσκολη», υπογραμμίζοντας ότι «μερικές φορές χρειάζεται να υπάρχει φόβος» για την επίλυση της κατάστασης.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, ανέφερε ότι «όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι», ενώ το Πεντάγωνο απέφυγε να σχολιάσει λεπτομέρειες επιχειρησιακού σχεδιασμού.

Στο περιφερειακό επίπεδο, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, συναντήθηκε με τον Τραμπ στην Ουάσινγκτον, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να διασφαλίζει ζωτικά ισραηλινά συμφέροντα.

Στρατηγική αποτίμηση

Το σενάριο παρατεταμένων επιχειρήσεων υποδηλώνει μετατόπιση από στρατηγική «χειρουργικών πληγμάτων» σε μοντέλο εκστρατείας φθοράς (attrition-based campaign), με υψηλότερο επιχειρησιακό και πολιτικό ρίσκο. Η δυναμική αμοιβαίων πλήγματων (tit-for-tat escalation) θα μπορούσε να δημιουργήσει αυτοτροφοδοτούμενη κλιμάκωση, με επιπτώσεις όχι μόνο στο διμερές επίπεδο, αλλά και στη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Μέσης Ανατολής.

Το Ιράν δηλώνει ότι είναι διατεθειμένο να συζητήσει περιορισμούς στο πυρηνικό του πρόγραμμα με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων, αποκλείοντας ωστόσο διαπραγμάτευση για το βαλλιστικό του πρόγραμμα — στοιχείο που παραμένει βασικός παράγοντας τριβής στις συνομιλίες.