Σε ηλικία 92 ετών έφυγε από τη ζωή η Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα, πλήρης ημερών και πλαισιωμένη από την οικογένειά της. Η εκλιπούσα υπήρξε μία από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες της μεταπολιτευτικής Ελλάδας, με πολυεπίπεδη διαδρομή στην πανεπιστημιακή κοινότητα, τη δικαιοσύνη και την πολιτική ζωή του τόπου.
Η Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα κατέγραψε σημαντικές «πρωτιές», καθώς ήταν η πρώτη γυναίκα που εξελέγη Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, αλλά και η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε την Προεδρία της Ακαδημία Αθηνών. Παράλληλα, διετέλεσε Ομότιμη Καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών, αφήνοντας ισχυρό επιστημονικό αποτύπωμα.
Από τη Νομική Αθηνών στα γερμανικά πανεπιστήμια
Γεννημένη στην Αθήνα, κόρη του ναυάρχου Ευαγγέλου Ψαρούδα, σπούδασε στη Νομική Σχολή του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, από όπου έλαβε το πτυχίο της το 1957. Ακολούθησαν μεταπτυχιακές σπουδές στα Πανεπιστήμια της Βόννης και της Κολωνίας, ενώ το 1961 αναγορεύθηκε διδάκτωρ Ποινικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Βόννης.
Εργάστηκε ερευνητικά στο Ινστιτούτο Max-Planck Διεθνούς και Αλλοδαπού Ποινικού Δικαίου στο Φράιμπουργκ, ενισχύοντας τη θεωρητική και συγκριτική διάσταση του έργου της. Η πανεπιστημιακή της πορεία στη Νομική Αθηνών υπήρξε συνεχής και ανοδική, από Βοηθός έως Καθηγήτρια, διδάσκοντας Ποινικό Δίκαιο και Ποινική Δικονομία επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Υπό την καθοδήγησή της αναδείχθηκαν πολλοί νέοι επιστήμονες, αρκετοί εκ των οποίων κατέλαβαν μετέπειτα πανεπιστημιακές έδρες.
Παράλληλα, άσκησε ενεργό δικηγορία σε ποινικές υποθέσεις για δεκαετίες, ενώ από το 1976 διηύθυνε το περιοδικό «Ποινικά Χρονικά», ένα από τα ιστορικότερα και εγκυρότερα επιστημονικά έντυπα στον χώρο των ποινικών επιστημών στην Ελλάδα.
Η πολιτική διαδρομή και η Προεδρία της Βουλής
Η είσοδός της στην πολιτική έγινε το 1981 ως βουλευτής Επικρατείας της Νέα Δημοκρατία. Στη συνέχεια εκλεγόταν βουλευτής Α’ Αθηνών επί 28 συναπτά έτη, έως το 2009.
Κατά τη διάρκεια της πολιτικής της σταδιοδρομίας διετέλεσε Αναπληρώτρια Υπουργός Παιδείας, Υπουργός Πολιτισμού και Υπουργός Δικαιοσύνης, ενώ από το 2004 έως το 2007 κατείχε το αξίωμα της Προέδρου της Βουλή των Ελλήνων. Στη θητεία της έδωσε έμφαση στην κοινοβουλευτική διπλωματία, ενισχύοντας τις σχέσεις του ελληνικού Κοινοβουλίου με ομόλογα κοινοβούλια στην Ευρώπη, την Ασία, την Αφρική και τη Νότια Αμερική.
Συμμετείχε ενεργά στις αναθεωρήσεις του Συντάγματος και εκπροσώπησε το Ελληνικό Κοινοβούλιο στη διαδικασία σύνταξης του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και στις εργασίες της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Η εκλογή στην Ακαδημία Αθηνών και η πνευματική παρακαταθήκη
Το 2010 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα Ποινικού Δικαίου και αργότερα ανέλαβε την Προεδρία της, γράφοντας ιστορία ως η πρώτη γυναίκα επικεφαλής του ανώτατου πνευματικού ιδρύματος της χώρας.
Η συγγραφική της δραστηριότητα περιλαμβάνει πληθώρα βιβλίων και επιστημονικών άρθρων στο Ποινικό Δίκαιο και την Ποινική Δικονομία, καθώς και πολιτικά κείμενα και παρεμβάσεις δημόσιου λόγου. Μιλούσε και έγραφε γερμανικά, αγγλικά και γαλλικά, διατηρώντας διεθνή επιστημονική παρουσία.
Η Άννα Μπενάκη-Ψαρούδα υπήρξε μια προσωπικότητα που συνέδεσε τη θεωρητική αυστηρότητα της νομικής επιστήμης με την πολιτική πράξη και τον θεσμικό ρόλο. Η απώλειά της κλείνει ένα κεφάλαιο που σφράγισε τόσο τη μεταπολιτευτική κοινοβουλευτική ιστορία όσο και την εξέλιξη των ποινικών επιστημών στην Ελλάδα.
Μ.Η.Τ. 242183