Στενό του Χουρμούζ σε επιφυλακή, συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν σε εξέλιξη: Το εύθραυστο ισοζύγιο ισχύος

Νέος γύρος συνομιλιών Ιράν–ΗΠΑ στη Γενεύη για το πυρηνικό πρόγραμμα. Τι διακυβεύεται σε πυρηνικά, κυρώσεις και βαλλιστικούς πυραύλους

Αντιπροσωπείες του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών ξεκινούν σήμερα στη Γενεύη δεύτερη σειρά συνομιλιών, σε μια προσπάθεια να απομακρυνθεί ο κίνδυνος άμεσης στρατιωτικής κλιμάκωσης και να διερευνηθούν οι προϋποθέσεις μιας νέας συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Οι επαφές πραγματοποιούνται εκ νέου με τη μεσολάβηση του Ομάν, το οποίο είχε φιλοξενήσει τον πρώτο γύρο διαλόγου στις 6 Φεβρουαρίου στη Μούσκατ.

Η Τεχεράνη εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, έκανε λόγο για «πιο ρεαλιστική» προσέγγιση της Ουάσιγκτον στο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχουν περιθώρια σύγκλισης. Παράλληλα, η ιρανική πλευρά τονίζει πως προσέρχεται με «αληθινές ιδέες» για μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία, με κεντρικό άξονα την άρση των κυρώσεων που επιβαρύνουν την οικονομία της χώρας.

Ο Τραμπ διατηρεί την πίεση και τις στρατιωτικές επιλογές

Από αμερικανικής πλευράς, ο πρόεδρος Donald Trump διατηρεί υψηλούς τόνους. Αν και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο συμφωνίας, επαναλαμβάνει ότι οι στρατιωτικές επιλογές παραμένουν στο τραπέζι. Μάλιστα, δήλωσε ότι θα συμμετάσχει «έμμεσα» στις διαπραγματεύσεις, στέλνοντας σαφές πολιτικό μήνυμα ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και ο σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ, κατευθύνονται προς την Ευρώπη, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εμφανίστηκε επιφυλακτικός, λέγοντας πως «θα δούμε τι θα γίνει», εκφράζοντας πάντως ελπίδα για συμφωνία.

Στρατιωτική κινητικότητα στον Περσικό Κόλπο

Οι διπλωματικές διεργασίες εξελίσσονται υπό τη βαριά σκιά στρατιωτικής κινητικότητας. Οι Φρουροί της Επανάστασης πραγματοποίησαν ασκήσεις με πλοία, ελικόπτερα, drones και πυραύλους στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Χουρμούζ, διάδρομο μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου.

Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ διατηρούν αεροπλανοφόρο σε απόσταση περίπου 700 χιλιομέτρων από τις ιρανικές ακτές, ενώ δεύτερο πλοίο κατευθύνεται προς την περιοχή, ενισχύοντας την εικόνα στρατιωτικής ετοιμότητας. Το μήνυμα είναι διπλό: διάλογος στο τραπέζι, αποτροπή στο πεδίο.

Το διακύβευμα: Πυρηνικά, κυρώσεις και βαλλιστικοί πύραυλοι

Στο επίκεντρο των διαφωνιών βρίσκεται το εύρος της διαπραγμάτευσης. Η Τεχεράνη επιδιώκει να περιοριστεί αποκλειστικά στο πυρηνικό της πρόγραμμα και δηλώνει διατεθειμένη να συζητήσει το απόθεμα ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού, το οποίο εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 400 κιλά. Η τύχη μέρους του αποθέματος παραμένει ασαφής από το περασμένο καλοκαίρι, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες στη Δύση.

Αντίθετα, η Ουάσιγκτον, με τη στήριξη του Israel, ζητά η συζήτηση να επεκταθεί και στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, καθώς και στη στήριξη ένοπλων οργανώσεων στην περιοχή, τον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης». Το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά τέτοια διεύρυνση, θεωρώντας την παρέμβαση στα εσωτερικά και αμυντικά του ζητήματα.

Η Τεχεράνη επιμένει στο «αναφαίρετο δικαίωμά» της να αναπτύσσει πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς, στο πλαίσιο της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων, την οποία έχει υπογράψει. Οι δυτικές χώρες και το Ισραήλ διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η τεχνολογική πρόοδος του ιρανικού προγράμματος μπορεί να μειώσει δραστικά τον χρόνο που θα απαιτούνταν για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Μια εύθραυστη ισορροπία

Ο νέος γύρος συνομιλιών στη Γενεύη εξελίσσεται σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο γεωπολιτικό περιβάλλον. Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ θέλουν να αποφύγουν μια ευθεία στρατιωτική εμπλοκή, ιδίως ενόψει εσωτερικών πολιτικών πιέσεων. Από την άλλη, το Ιράν επιδιώκει ουσιαστική άρση κυρώσεων που στραγγαλίζουν την οικονομία του, χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί υπό απειλή.

Το αν η διπλωματία θα υπερισχύσει της αποτροπής παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Το βέβαιο είναι ότι η Γενεύη γίνεται ξανά το κέντρο μιας διαπραγμάτευσης με παγκόσμιες συνέπειες, όχι μόνο για την περιφερειακή ασφάλεια, αλλά και για την ενεργειακή σταθερότητα και τις διεθνείς ισορροπίες ισχύος.

Διαβάστε επίσης; Ναυτιλία σε τεντωμένο σχοινί: Αμερικανική οδηγία αυξημένης επιφυλακής για Περσικό Κόλπο και Στενά του Ορμούζ