Όνειρο ή άπιαστη επένδυση η αγορά κατοικίας; Οι μισοί Ευρωπαίοι μακριά από την ιδιοκατοίκηση

Σχεδόν το 44% των Ευρωπαίων παραμένει εκτός αγοράς κατοικίας, είτε λόγω οικονομικής αδυναμίας είτε λόγω αλλαγής νοοτροπίας

Η ευρωπαϊκή αγορά ακινήτων εισέρχεται σε φάση βαθιάς αναθεώρησης. Σχεδόν οι μισοί Ευρωπαίοι που δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία δηλώνουν ότι είτε δεν μπορούν είτε δεν επιθυμούν να αγοράσουν σπίτι στο μέλλον, σύμφωνα με την τελευταία πανευρωπαϊκή έρευνα τάσεων κατοικίας της RE/MAX. Τα στοιχεία αποτυπώνουν όχι μόνο οικονομική αδυναμία, αλλά και μεταβολή νοοτροπίας γύρω από το ζήτημα της ιδιοκατοίκησης.

Κατά μέσο όρο, το 29% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει δικό του σπίτι. Το ποσοστό αυτό αγγίζει το 44% στην Τσεχία και κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε Σλοβενία, Ιταλία, Μάλτα, Ιρλανδία, Πολωνία και Ουγγαρία. Στην Ελλάδα διαμορφώνεται στο 30%, ένδειξη ότι το στεγαστικό ζήτημα παραμένει οξύ. Στον αντίποδα, η Τουρκία και το Λουξεμβούργο εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά.

Μισθοί και τιμές ακινήτων σε διαφορετικές ταχύτητες

Η απόκλιση μεταξύ εισοδημάτων και τιμών ακινήτων αποτελεί τον βασικό καταλύτη της μετατόπισης. Η βραδεία οικονομική ανάπτυξη σε αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες δεν επέτρεψε ουσιαστική αύξηση μισθών, ενώ οι τιμές των κατοικιών συνέχισαν να κινούνται ανοδικά. Το αποτέλεσμα είναι η ιδιοκατοίκηση να μετατρέπεται σε δύσκολη εξίσωση, ιδίως για τις νεότερες γενιές που αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος δανεισμού και περιορισμένη αποταμιευτική δυνατότητα.

Η Γερμανία, η Αυστρία και η Τσεχία αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα χωρών όπου η άνοδος των τιμών και η περιορισμένη αποταμίευση αποθαρρύνουν την είσοδο στην αγορά. Η μεταβολή αυτή συνδέεται όχι μόνο με οικονομικούς, αλλά και με θεσμικούς παράγοντες, καθώς σε χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία η ενοικίαση αποτελεί κοινωνικά αποδεκτή και σταθερή επιλογή, με ισχυρή προστασία ενοικιαστών.

Όχι μόνο αδυναμία, αλλά και αλλαγή κουλτούρας

Πέρα από όσους δηλώνουν ότι δεν μπορούν να αγοράσουν, ένα επιπλέον 15% των Ευρωπαίων αναφέρει ότι δεν ενδιαφέρεται καθόλου για ιδιοκατοίκηση. Το ποσοστό φθάνει το 31% στη Γερμανία και ξεπερνά το 20% σε Ολλανδία, Αυστρία και Ελβετία. Στην Ελλάδα περιορίζεται στο 12%, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ιδιοκατοίκηση εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό κοινωνικό στόχο.

Συνδυάζοντας όσους δηλώνουν αδυναμία και όσους δεν ενδιαφέρονται, προκύπτει ότι το 44% των Ευρωπαίων παραμένει ουσιαστικά εκτός αγοράς κατοικίας. Σε Γερμανία, Αυστρία, Τσεχία, Ολλανδία και Ελβετία το ποσοστό υπερβαίνει το 50%. Στην Ελλάδα αγγίζει το 42%.

Οι λόγοι διαφοροποιούνται. Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες δηλώνουν ικανοποιημένοι από τις συνθήκες διαβίωσης και δεν θεωρούν αναγκαία την αγορά κατοικίας. Ένα 21% αποφεύγει τις οικονομικές και διοικητικές υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ιδιοκτησία, ενώ σχεδόν ένας στους πέντε θεωρεί ότι τα ακίνητα είναι υπερτιμημένα ή ότι δεν αποτελούν πλέον ελκυστική επένδυση. Παράλληλα, το 16% δίνει έμφαση στην κινητικότητα και την ευελιξία που προσφέρει η ενοικίαση, ειδικά σε μια αγορά εργασίας με αυξημένη μεταβλητότητα.

Η Ελλάδα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο

Παρά τις δυσκολίες, η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης, καθώς σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat περίπου το 70% των πολιτών της Ε.Ε. κατοικεί σε ιδιόκτητο ακίνητο, με το υπόλοιπο 30% να ενοικιάζει. Η ελληνική περίπτωση, ωστόσο, χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη πίεση σε τιμές και ενοίκια, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα νέων νοικοκυριών να εισέλθουν στην αγορά.

Η ιδιοκατοίκηση παραμένει για πολλούς συνδεδεμένη με την οικονομική ασφάλεια και τη διαγενεακή σταθερότητα. Ωστόσο, η αντίληψη αλλάζει. Από κοινωνικό ορόσημο μετατρέπεται σε επενδυτική στρατηγική, με αυστηρότερη αξιολόγηση ρίσκου και απόδοσης.

Από όνειρο ζωής σε οικονομική απόφαση

Η ευρωπαϊκή στεγαστική αγορά βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο. Η άνοδος επιτοκίων τα προηγούμενα χρόνια, η αυξημένη αβεβαιότητα και οι μεταβαλλόμενες εργασιακές συνθήκες έχουν μετατρέψει την αγορά κατοικίας από δεδομένο βήμα ζωής σε σύνθετη οικονομική επιλογή.

Η εικόνα που αναδύεται δεν είναι απλώς κοινωνική, αλλά βαθιά οικονομική. Το ερώτημα για τα επόμενα χρόνια δεν αφορά μόνο την πρόσβαση στη στέγη, αλλά το πώς οι ευρωπαϊκές οικονομίες θα επαναφέρουν την ισορροπία ανάμεσα σε εισοδήματα, τιμές ακινήτων και χρηματοδοτικές δυνατότητες.

Η στεγαστική κρίση δεν αποτυπώνεται μόνο στα νούμερα. Αντανακλά μια νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα, όπου το «σπίτι» παύει να θεωρείται αυτονόητο και γίνεται στρατηγική επιλογή σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Διαβάστε επίσης; Κλείνει η «ψαλίδα» τιμών μεταξύ Ελλήνων και ξένων στην αγορά κατοικίας: Από premium 38% στο 8% μέσα σε έναν χρόνο