Καθαρά Δευτέρα: Η ιστορία πίσω από τη λαγάνα και το πέταγμα του χαρταετού

Η ημέρα αυτή ονομάζεται Καθαρά Δευτέρα, καθώς οι ορθόδοξοι χριστιανοί «καθαρίζονται» σωματικά και πνευματικά. Την ημέρα αυτή αφήνουν πίσω τους τις αμαρτωλές συνήθειες και τα αρτύσιμα, δηλαδή τα μη νηστίσιμα φαγητά.

Tα έθιμα σε όλη την Ελλάδα την Καθαρά Δευτέρα

Η νηστεία διαρκεί 40 ημέρες, όσες και οι ημέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο. Η Καθαρά Δευτέρα εορτάζεται 48 ημέρες πριν από την Κυριακή της Ανάστασης, το Ορθόδοξο Πάσχα.

Τα Κούλουμα αποτελούν τον παραδοσιακό τρόπο εορτασμού της ημέρας. Ο κόσμος βγαίνει στην ύπαιθρο, συχνά σε λόφους ή ανοιχτούς χώρους, για να γιορτάσει στη φύση και να πετάξει χαρταετό. Αν και η λέξη «κούλουμα» είναι ευρέως διαδεδομένη, η προέλευσή της παραμένει ασαφής. Σύμφωνα με μία εκδοχή, προέρχεται από τη λατινική λέξη cumulus, που σημαίνει σωρός ή αφθονία.

Γιατί τρώμε λαγάνα

Η λαγάνα είναι άζυμος άρτος που καταναλώνεται παραδοσιακά την Καθαρά Δευτέρα. Παρασκευάζεται χωρίς προζύμι και συμβολίζει το άζυμο ψωμί που έτρωγαν οι Ισραηλίτες τη νύχτα της Εξόδου από την Αίγυπτο, υπό την καθοδήγηση του Μωυσή.

Σύμφωνα με τον Μωσαϊκό Νόμο, ο άζυμος άρτος καταναλωνόταν κατά τη διάρκεια του εβραϊκού Πάσχα. Η παράδοση αυτή διαφοροποιήθηκε στο τελευταίο Πάσχα, όταν ο Χριστός ευλόγησε ένζυμο άρτο.

Γιατί πετάμε χαρταετό

Το πέταγμα του χαρταετού, σύμφωνα με την ελληνική παράδοση, συμβολίζει την άνοδο της ψυχής προς τον ουρανό και τον Θεό. Παλαιότερα, πολλοί πίστευαν ότι όσο ψηλότερα ανέβαινε ο χαρταετός, τόσο πιο κοντά έφταναν οι προσευχές τους στον Θεό.

Το έθιμο δεν συνδέεται τυχαία με την Καθαρά Δευτέρα. Πρόκειται για την πρώτη ημέρα της Σαρακοστής, περίοδο πνευματικής και σωματικής κάθαρσης για τους πιστούς.

Η ακριβής προέλευση του εθίμου δεν είναι γνωστή. Πιθανολογείται, ωστόσο, ότι οι ρίζες του βρίσκονται στην Κίνα, όπου οι χαρταετοί εμφανίστηκαν πριν από περίπου 3.000 χρόνια.