Κούρσα εξοπλισμών μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία: Έκθεση SIPRI δείχνει αύξηση 9,2% στις παγκόσμιες εξαγωγές όπλων την περίοδο 2021-2025
Σημαντική επιτάχυνση καταγράφεται στο παγκόσμιο εμπόριο όπλων τα τελευταία πέντε χρόνια, σύμφωνα με νέα έκθεση του Ινστιτούτου Έρευνας για τη Διεθνή Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), η οποία αποτυπώνει την αυξανόμενη γεωπολιτική ένταση και τις αλλαγές στις στρατηγικές ασφάλειας πολλών χωρών.
Με βάση τα στοιχεία του ινστιτούτου, ο συνολικός όγκος των παγκόσμιων μεταφορών όπλων αυξήθηκε κατά 9,2% την περίοδο 2021–2025 σε σύγκριση με την προηγούμενη πενταετία. Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ζήτηση για στρατιωτικό εξοπλισμό σε πολλές περιοχές του πλανήτη, αλλά κυρίως στην Ευρώπη.
Το SIPRI εξετάζει συνήθως τις τάσεις σε βάθος πενταετίας, καθώς οι μεγάλες αμυντικές συμβάσεις συχνά οδηγούν σε έντονες διακυμάνσεις σε ετήσια βάση, γεγονός που δυσκολεύει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Η Ευρώπη γίνεται ο μεγαλύτερος προορισμός όπλων
Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στην Ευρώπη, όπου οι εισαγωγές όπλων υπερτριπλασιάστηκαν την τελευταία πενταετία. Σύμφωνα με την έκθεση, οι ευρωπαϊκές χώρες αντιπροσωπεύουν πλέον το 33% των παγκόσμιων εισαγωγών όπλων, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 210% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ενίσχυση της Ουκρανίας μετά τη ρωσική εισβολή, αλλά και με την ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων.
Όπως εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μάθιου Τζορτζ, διευθυντής του προγράμματος μεταφορών όπλων του SIPRI, οι παραδόσεις στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Ουκρανία από το 2022 αποτελούν τον πιο εμφανή παράγοντα για την αύξηση αυτή.
Ταυτόχρονα, ωστόσο, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν αυξήσει σημαντικά τις δικές τους εισαγωγές εξοπλισμών, καθώς θεωρούν ότι η απειλή από τη Ρωσία ενισχύεται.
Παρά το γεγονός ότι τα επίπεδα εισαγωγών δεν έχουν φθάσει ακόμη τα επίπεδα του Ψυχρού Πολέμου, η Ευρώπη έχει πλέον εξελιχθεί στον σημαντικότερο προορισμό εξαγωγών όπλων παγκοσμίως.
Η κυριαρχία των ΗΠΑ στις εξαγωγές όπλων
Στην πλευρά των εξαγωγών, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν σαφή πρωτοκαθεδρία. Την περίοδο 2021–2025 αντιπροσώπευαν το 42% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων, έναντι 36% την προηγούμενη πενταετία.
Σχεδόν τα μισά όπλα που εισάγονται στην Ευρώπη προέρχονται από τις ΗΠΑ, οι οποίες καλύπτουν περίπου το 48% των ευρωπαϊκών εισαγωγών.
Η κυριαρχία αυτή εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, καθώς περισσότερα από 460 μαχητικά αεροσκάφη F-35 αναμένεται να παραδοθούν σε ευρωπαϊκές χώρες στο πλαίσιο υφιστάμενων συμφωνιών.
Παρά τις συζητήσεις για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης στον τομέα της άμυνας, οι ενδοευρωπαϊκές μεταφορές όπλων αντιπροσώπευαν μόλις το ένα πέμπτο των συνολικών ροών στην ήπειρο.
Η άνοδος της Γαλλίας και η πτώση της Ρωσίας
Στην κατάταξη των εξαγωγέων, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μακράν στην πρώτη θέση, ενώ η Γαλλία καταλαμβάνει πλέον τη δεύτερη θέση παγκοσμίως.
Οι γαλλικές εξαγωγές όπλων αυξήθηκαν κατά 21% την περίοδο 2021–2025, αντιπροσωπεύοντας το 9,8% των παγκόσμιων εξαγωγών.
Η Γερμανία, από την άλλη πλευρά, ξεπέρασε την Κίνα και αναδείχθηκε στον τέταρτο μεγαλύτερο εξαγωγέα όπλων παγκοσμίως, με μερίδιο 5,7% της παγκόσμιας αγοράς.
Σχεδόν το ένα τέταρτο των γερμανικών εξαγωγών κατευθύνθηκε προς την Ουκρανία υπό μορφή στρατιωτικής βοήθειας, ενώ μόλις το 17% αφορούσε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η μεγάλη πτώση των ρωσικών εξαγωγών
Η Ρωσία αποτελεί τη μοναδική χώρα μεταξύ των δέκα μεγαλύτερων εξαγωγέων όπλων που κατέγραψε σημαντική πτώση την τελευταία πενταετία.
Οι εξαγωγές ρωσικών όπλων μειώθηκαν κατά 64% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, με αποτέλεσμα το μερίδιό της στην παγκόσμια αγορά να υποχωρήσει από το 21% στο 6,8%.
Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται αφενός στην αυξημένη χρήση εξοπλισμών από τη Ρωσία στον πόλεμο στην Ουκρανία και αφετέρου στις πιέσεις που ασκούν οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση σε τρίτες χώρες ώστε να περιορίσουν τις αγορές ρωσικών όπλων.
Στροφή σε εθνική παραγωγή εξοπλισμών
Παράλληλα, σημαντικές αλλαγές καταγράφονται και στις στρατηγικές των μεγάλων αγοραστών όπλων.
Η Κίνα έχει περιορίσει δραστικά τις εισαγωγές από τη Ρωσία, ενισχύοντας την εγχώρια παραγωγή στρατιωτικών συστημάτων, με αποτέλεσμα οι συνολικές εισαγωγές της να μειωθούν κατά 72%.
Για πρώτη φορά από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, η χώρα βγήκε από την πρώτη δεκάδα των μεγαλύτερων εισαγωγέων όπλων.
Παρόμοια στρατηγική ακολουθεί και η Ινδία, η οποία επιδιώκει την ανάπτυξη εγχώριων αμυντικών τεχνολογιών αλλά και τη διαφοροποίηση των προμηθευτών της.
Διαβάστε επίσης: Τουρκία-Αίγυπτος: Συμφωνία όπλων 350 εκατ.$ αλλάζει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο
Μ.Η.Τ. 242183