Νέα ρύθμιση για την προστασία πρώτης κατοικίας: Μεγαλύτερα «κουρέματα», χαμηλότερες δόσεις και εκποίηση λοιπής περιουσίας μέσω εξωδικαστικού
Τη δυνατότητα ουσιαστικής προστασίας της κύριας κατοικίας, με ταυτόχρονη σημαντική μείωση των οφειλών, φέρνει η νέα ρύθμιση που προανήγγειλε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, στο πλαίσιο βελτίωσης του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Η βασική τομή της νέας παρέμβασης έγκειται στο γεγονός ότι ο οφειλέτης θα μπορεί, για πρώτη φορά, να απομονώνει την πρώτη κατοικία από το σύνολο της περιουσίας του. Αυτό σημαίνει ότι ο υπολογισμός της ρύθμισης δεν θα γίνεται πλέον με βάση το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων, αλλά αποκλειστικά με βάση την αξία της κατοικίας που επιδιώκει να διασώσει.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μεγαλύτερα «κουρέματα» χρεών και αισθητά χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, ειδικά σε περιπτώσεις όπου το ύψος της οφειλής υπερβαίνει την αξία του ακινήτου.
Πώς θα λειτουργεί η ρύθμιση
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικού Χρέους, ο νέος μηχανισμός θα βασίζεται σε αλγόριθμο που θα λαμβάνει υπόψη αποκλειστικά την αξία της κύριας κατοικίας, εφόσον ο οφειλέτης επιλέξει να ενταχθεί στο συγκεκριμένο καθεστώς.
Η αξία του ακινήτου θα προσδιορίζεται με βάση το ισχύον πλαίσιο του εξωδικαστικού, δηλαδή τη μεγαλύτερη τιμή μεταξύ της εμπορικής αξίας που δηλώνει ο πιστωτής και της αξίας που προκύπτει από τον ΕΝΦΙΑ.
Η παραγόμενη πρόταση ρύθμισης θα ενσωματώνει την υποχρέωση εκποίησης των λοιπών περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών. Η διαδικασία αυτή θα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σύμβασης αναδιάρθρωσης και θα υλοποιείται ψηφιακά, με στόχο την επιτάχυνση και την αποτελεσματικότητα.
Ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση. Σε περίπτωση αποδοχής, θα προχωρά η σύμβαση ρύθμισης, η οποία θα προβλέπει τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας της κύριας κατοικίας, υπό την προϋπόθεση τήρησης των όρων.
Δεύτερη ευκαιρία με «αντάλλαγμα»
Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην κοινωνική προστασία και τη δημοσιονομική πειθαρχία. Από τη μία πλευρά, δίνει πραγματική «δεύτερη ευκαιρία» σε υπερχρεωμένα νοικοκυριά να διασώσουν την κατοικία τους. Από την άλλη, εισάγει σαφές αντάλλαγμα, καθώς η διάσωση του βασικού ακινήτου συνδέεται με την εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας.
Στην πράξη, πρόκειται για ένα μοντέλο που επαναφέρει τη βασική λογική προηγούμενων πλαισίων προστασίας, όπου ο οφειλέτης αποπληρώνει την αξία της κατοικίας του σε βάθος χρόνου, προσαρμοσμένη στις οικονομικές του δυνατότητες.
Το οικονομικό όφελος για τους δανειολήπτες μπορεί να είναι σημαντικό, καθώς η νέα μεθοδολογία υπολογισμού οδηγεί σε χαμηλότερες δόσεις και μεγαλύτερες διαγραφές, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου τα υπόλοιπα ακίνητα επιβάρυναν μέχρι σήμερα τη συνολική εικόνα της οφειλής.
Το ευρύτερο στίγμα πολιτικής
Η παρέμβαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης του εξωδικαστικού μηχανισμού, ο οποίος τα τελευταία χρόνια αποτελεί βασικό εργαλείο διαχείρισης ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα.
Σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων στα εισοδήματα, αλλά και υψηλών επιτοκίων, η κυβέρνηση επιχειρεί να βελτιώσει τη λειτουργικότητα του πλαισίου, δίνοντας πιο στοχευμένες λύσεις σε ευάλωτους δανειολήπτες, χωρίς να διαταράσσει τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.
Η επιτυχία της ρύθμισης θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα εφαρμογής της και από το κατά πόσο θα καταφέρει να προσελκύσει ουσιαστικό ενδιαφέρον από τους οφειλέτες, μετατρέποντας τη θεωρητική δυνατότητα σε πραγματική διέξοδο για χιλιάδες νοικοκυριά.
Διαβάστε επίσης; Ο εξωδικαστικός απογειώθηκε το 2025 και «κλείδωσε» 15,7 δισ. ευρώ χρεών
Μ.Η.Τ. 242183