Ο καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας, πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και καθηγητής του ΕΚΠΑ, περιέγραψε τη σεισμική δραστηριότητα στην Αθωνική Πολιτεία ως «επιστημονικό γρίφο», κατά την παρέμβασή του στο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης», στο πλαίσιο της ενότητας «Φυσικές Καταστροφές και Πολιτική Προστασία».
Ο κ. Λέκκας τόνισε ότι η ανάλυση κινδύνου αποτελεί κοινωνική ευθύνη, επισημαίνοντας ότι η διαχείριση καταστροφών δεν περιορίζεται στην πολιτική προστασία αλλά επηρεάζει τον ίδιο τον πολίτη και την ανθεκτικότητα των δήμων.
Σεισμική δραστηριότητα στο Άγιο Όρος
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η σεισμική δραστηριότητα στο Άγιο Όρος εκδηλώνεται από ένα συνεχή συνδυασμό χερσαίων και υποθαλάσσιων ρηγμάτων. Η σεισμικότητα εμφανίζει διακυμάνσεις: το μέγιστο καταγεγραμμένο μέγεθος πριν 14 μήνες ήταν 5,3 Ρίχτερ, ενώ πρόσφατη έξαρση σημείωσε μέγιστο 4,9 Ρίχτερ. Τονίζεται ότι τα μεγέθη αυτά δεν αποτελούν άμεση απειλή για τις μονές ή τις γύρω περιοχές.
Η ανάλυση δείχνει ότι η σεισμική δραστηριότητα πιθανότατα θα συνεχιστεί σε παρόμοια επίπεδα. Η πρόβλεψη για τη διάρκεια και τα χαρακτηριστικά της διαδικασίας παραμένει αβέβαιη, αν και η πιθανότητα εμφάνισης μεγαλύτερων σεισμών θεωρείται περιορισμένη, καθώς μεγάλο μέρος της ενέργειας έχει ήδη εκτονωθεί τα δύο προηγούμενα χρόνια.
Ανθεκτικότητα και πολιτική προστασία
Ο κ. Λέκκας υπογράμμισε τη σημασία της ανθεκτικότητας των δήμων, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει κρίσιμες υποδομές (ύδρευση, αποχέτευση, σχολεία, οδικά δίκτυα, γέφυρες) και επιμέρους λειτουργικά συστήματα. Επισημάνθηκε ότι η χρήση πρόχειρων σχεδίων πολιτικής προστασίας, όπως αντίγραφα άλλων δήμων, υπονομεύει την πραγματική ετοιμότητα.
Η διαχείριση κρίσεων απαιτεί συχνά διαδημοτικά ή περιφερειακά σχέδια, ώστε να διασφαλίζεται η επιχειρησιακή συνέχεια και η λήψη αποφάσεων ακόμη και σε περίπτωση απειλής στελεχών του δήμου. Οι ασκήσεις ετοιμότητας πρέπει να αποσκοπούν στον εντοπισμό αδυναμιών και όχι στην επικοινωνιακή προβολή.
Κλιματική κρίση και πολλαπλότητα κινδύνων
Η καταγραφή 71 διαφορετικών κινδύνων σε παγκόσμιο επίπεδο υπογραμμίζει την αυξανόμενη πολυπλοκότητα των φυσικών και τεχνολογικών απειλών. Οι κίνδυνοι περιλαμβάνουν σεισμούς, πλημμύρες, πυρκαγιές, πανδημίες και τεχνολογικά ατυχήματα, συχνά συνδυαστικά. Η κλιματική κρίση έχει ήδη προκαλέσει φαινόμενα με πρωτοφανή ένταση, όπως οι κυκλώνες Daniel και Ιανός στη Θεσσαλία.
Παράδειγμα Σαντορίνης
Η περίπτωση της Σαντορίνης ανέδειξε την αποτελεσματικότητα της ολοκληρωμένης συνεργασίας επιστημονικού κόσμου, επιχειρησιακών φορέων και πολιτείας κατά την περίοδο έντονης σεισμικής δραστηριότητας (23.000 σεισμοί σε 27 ημέρες). Η εκτόνωση της ενέργειας μέσω χιλιάδων μικρότερων δονήσεων απέτρεψε μεγαλύτερη καταστροφή, ενώ η εμπειρία πεδίου αποτέλεσε κρίσιμο παράγοντα για την αξιολόγηση και διαχείριση του κινδύνου.
Ο κ. Λέκκας επισήμανε ότι η χώρα εισέρχεται σε νέα εποχή πολιτικής προστασίας, όπου η επιστημονική προσέγγιση, η συνεχής εκπαίδευση και η θεσμική συνέπεια αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις. Η ελλιπής προετοιμασία συνεπάγεται νομικές συνέπειες, ενώ η πρόληψη και η συστηματική διαχείριση κινδύνων δεν είναι επιλογή αλλά αναγκαιότητα.
Μ.Η.Τ. 242183