Σήμα κινδύνου από τα ενοικιαζόμενα δωμάτια: Η βαριά φορολογία και το Airbnb αλλάζουν το τοπίο – Το «τρίγωνο πίεσης» που απειλεί τον τουρισμό
Ένα ολοένα και πιο πιεστικό περιβάλλον λειτουργίας για τις μικρές τουριστικές επιχειρήσεις αποτυπώνει η νέα έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ σε συνεργασία με τη ΣΕΤΚΕ, καταγράφοντας μια πραγματικότητα που απέχει αισθητά από την εικόνα «ευημερίας» του ελληνικού τουρισμού.
Τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, που αποτελούν βασικό πυλώνα της ελληνικής φιλοξενίας, βρίσκονται αντιμέτωπα με ένα σύνθετο και διαρκώς επιδεινούμενο μείγμα πιέσεων. Η υψηλή φορολογία, το αυξημένο λειτουργικό κόστος και η έλλειψη προσωπικού διαμορφώνουν ένα ασφυκτικό πλαίσιο, το οποίο – σύμφωνα με τα ευρήματα – δεν αποτελεί παροδικό φαινόμενο, αλλά δομικό πρόβλημα.
Η έρευνα, που βασίζεται σε δείγμα 702 επιχειρήσεων από όλη τη χώρα, φωτίζει την καθημερινότητα ενός κλάδου που λειτουργεί οριακά, με τις περισσότερες μονάδες να παραμένουν μικρής κλίμακας. Σχεδόν δύο στις τρεις επιχειρήσεις απασχολούν μόλις 1 έως 2 εργαζόμενους, στοιχείο που αποτυπώνει τον κατακερματισμένο χαρακτήρα του κλάδου αλλά και την περιορισμένη αντοχή του σε εξωτερικά σοκ.
Το «τρίγωνο πίεσης»: Φορολογία, κόστος και ανθρώπινο δυναμικό
Στην κορυφή των προβλημάτων βρίσκεται η φορολογία, η οποία αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο εμπόδιο για το 75% των επιχειρήσεων σε εθνικό επίπεδο, με ακόμη υψηλότερα ποσοστά σε τουριστικές περιοχές όπως το Βόρειο Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει τη διαχρονική υστέρηση της Ελλάδας σε όρους φορολογικής ανταγωνιστικότητας, ειδικά για μικρές επιχειρήσεις.
Ακολουθεί το λειτουργικό κόστος, που καταγράφεται ως δεύτερη μεγαλύτερη πρόκληση, αγγίζοντας το 72%. Οι αυξήσεις σε ενέργεια, πρώτες ύλες και λειτουργικά έξοδα συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους, με περιοχές όπως οι Κυκλάδες και η Θεσσαλία να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά πίεσης.
Τρίτος κρίσιμος παράγοντας είναι η έλλειψη προσωπικού, που πλήττει το 52% των επιχειρήσεων, με ακραία παραδείγματα στην Κεντρική Μακεδονία και σε έντονα τουριστικές περιοχές. Το πρόβλημα της στελέχωσης αποκτά πλέον δομικά χαρακτηριστικά, καθώς συνδέεται τόσο με τις συνθήκες εργασίας όσο και με τη συνολική ελκυστικότητα του κλάδου.
Στο ήδη επιβαρυμένο αυτό περιβάλλον προστίθενται και δευτερογενείς πιέσεις, όπως η χαμηλή ζήτηση σε ορισμένες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από τις ψηφιακές πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, που αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού.
Διεθνής πελατεία, αλλά άνισες περιφερειακές ισορροπίες
Παρά τις δυσκολίες, ο κλάδος εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη διεθνή ζήτηση. Το 65% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι εξυπηρετεί κυρίως επισκέπτες από το εξωτερικό, επιβεβαιώνοντας τον εξαγωγικό χαρακτήρα του ελληνικού τουρισμού.
Οι βασικές αγορές προέλευσης παραμένουν η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία, ενώ σημαντική παρουσία καταγράφουν και οι χώρες των Βαλκανίων, ιδιαίτερα σε περιφέρειες όπως η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και η Κεντρική Μακεδονία. Σε αυτές τις περιοχές, η εγγύτητα και η οδική πρόσβαση ενισχύουν τη ροή επισκεπτών, δημιουργώντας διαφορετικά πρότυπα ζήτησης σε σχέση με τα νησιά.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Περιφέρειες με ισχυρή τουριστική δυναμική, όπως τα Ιόνια Νησιά, η Κρήτη και η Αττική, διατηρούν υψηλότερες τιμές και πιο σταθερές προοπτικές. Αντίθετα, περιοχές που εξαρτώνται περισσότερο από την εγχώρια ζήτηση εμφανίζουν μεγαλύτερη αβεβαιότητα, με τη χαμηλή κατανάλωση να επηρεάζει άμεσα τα έσοδα.
Η μέση τιμή διανυκτέρευσης το 2025 διαμορφώθηκε στα 126 ευρώ για την υψηλή περίοδο και στα 78 ευρώ για τη χαμηλή, επιβεβαιώνοντας την έντονη εποχικότητα του ελληνικού τουρισμού και την εξάρτηση από λίγους μήνες υψηλής απόδοσης.
Ζήτημα βιωσιμότητας και ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις
Τα συμπεράσματα της έρευνας συγκλίνουν σε ένα βασικό μήνυμα: οι μικρές τουριστικές επιχειρήσεις βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Η συσσώρευση πιέσεων δεν απειλεί μόνο τη βραχυπρόθεσμη κερδοφορία, αλλά θέτει υπό αμφισβήτηση τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του κλάδου.
Ο πρόεδρος του ΙΝΣΕΤΕ, Γιώργος Βερνίκος, υπογράμμισε ότι οι προκλήσεις είναι πλέον πολυεπίπεδες και απαιτούν στοχευμένες πολιτικές στήριξης που θα λαμβάνουν υπόψη τις περιφερειακές ανισότητες. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος της ΣΕΤΚΕ, Παναγιώτης Τοκούζης, έκανε λόγο για ένα ιδιαίτερα πιεστικό περιβάλλον που δοκιμάζει τις αντοχές των επιχειρήσεων.
Η ανάγκη για παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα, θα μειώσουν τα βάρη και θα διασφαλίσουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προβάλλει πλέον ως επιτακτική. Σε διαφορετική περίπτωση, ο κλάδος των ενοικιαζόμενων δωματίων κινδυνεύει να χάσει τη δυναμική του, σε μια περίοδο όπου ο ελληνικός τουρισμός συνεχίζει να αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας.
Διαβάστε επίσης; Τουρισμός 2015-2024: Αυξήθηκε η ημερήσια δαπάνη, μειώθηκε το «κατά κεφαλήν» ποσό – Τι δείχνει η νέα μελέτη ΙΝΣΕΤΕ
Μ.Η.Τ. 242183